Taetae ni Kiribati
الكيريباتية
أسترونيزية (ميكرونيزية)
الغِلْبِرْتِية (Te taetae ni Kiribati) هي اللغة الوطنية لكيريباتي، وتتميّز بمخزون صامت صغير جدًا لا يتجاوز نحو 13 صامتًا؛ غير أن نظامها ذا الحركات الخمس يميّز الطول، ما يرفع مجموع الفونيمات إلى نحو 23. كما أنها اللغة الميكرونيزية الرئيسية الوحيدة التي تمتلك جماعات ناطقة كبيرة خارج نطاقها الأساسي، إذ توجد مجموعات مستقرّة من المتحدثين في جزيرة رابي بفيجي (البانابيون المُعاد توطينهم) وفي شويزول بجزر سليمان. وتتّبع الغلبرتية ترتيب الكلمات فعل-مفعول-فاعل (VOS)، ولها نظام أسترونيزي غني من الضمائر الشاملة/الحصرية ومصنّفات الملكية.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في الكيريباتية
tiaokureti
المصادر
- Trussel, S. (ed.), A Combined Kiribati-English Dictionary based on Bingham (1908) and Sabatier (1971), trussel.com/kir/dic (via Wayback); ABVD 346 (same source)
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: أسترونيزية (ميكرونيزية)
| المعنى | الكيريباتية | التوفالية | ماورية جزر كوك | ساموية | التوكيلاوية | التونغية | ماورية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | ran /ɾan/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ |
| نار | ai /ai/ | afi /afi/ | aʻi /aʔi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | ahi /ahi/ |
| شمس | taai /taːi/ | laa /laː/ | rā /raː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | rā /ɾaː/ |
| قمر | namwakaina /namʷakaina/ | masina /masina/ | marama /marama/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | marama /maɾama/ |
| نجم | itoi /iˈtoi/ | fetū /fetuː/ | etū /etuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | whetū /ɸetuː/ |
| ليل | bong /boŋ/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| مطر | karau /kaˈɾau/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ |
| ثلج | tinoo /siˈnoː/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | sinou /sinou/ | hukarere /hukaɾeɾe/ |
| ريح | ang /aŋ/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | hau /hau/ |
| تراب | tano /tano/ | kelekele /kelekele/ | one /one/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | oneone /oneone/ |
| حجر | atibu /aˈsibu/ | fatu /fatu/ | toka /toka/ | maʻa /maʔa/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | kōhatu /koːhatu/ |
| جبل | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | maunga /mauŋa/ |
| بحر | marawa /maɾawa/ | tai /tai/ | tai /tai/ | sami /sami/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ |
| أم | tina /ˈsina/ | maatua /maːtua/ | māmā /maːmaː/ | tinā /tinaː/ | mātua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ | whaea /ɸaea/ |
| أب | tama /tama/ | tamana /tamana/ | pāpā /paːpaː/ | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | matua /matua/ |
| بنت | natiu te aine /nasiu te aine/ | tama fafine /tama fafine/ | tamaine /tamaine/ | afafine /afafine/ | afafine /afafine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | tamāhine /tamaːhine/ |
| أنا | ngai /ŋai/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| أنت | ngkoe /ŋkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| نحن | ngaira /ŋaira/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| اسم | ara /ˈara/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | ingoa /iŋoa/ |
| شخص | aomata /aomata/ | tino /tino/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tangata /taŋata/ |
| رأس | atu /ˈatu/ | ulu /ulu/ | upoko /upoko/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | upoko /upoko/ |
| عين | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | karu /kaɾu/ |
| أذن | taninga /taniŋa/ | taliga /taliŋa/ | taringa /taɾiŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taringa /taɾiŋa/ |
| أنف | bwairi /bʷairi/ | isu /isu/ | putāngiʻu /putaːŋiʔu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ |
| سن | wi /wi/ | nifo /nifo/ | niʻo /niʔo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | niho /niho/ |
| لسان | newe /newe/ | alelo /alelo/ | arero /aɾeɾo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | arero /aɾeɾo/ |
| يد | bai /bai/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | ringa /ɾiŋa/ |
| قدم | wae /wae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vaʻe /vaʔe/ | waewae /waewae/ |
| قلب | nano /nano/ | fatu /fatu/ | ngākau /ŋaːkau/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| عظم | ri /ri/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | kōiwi /koːiwi/ |
| دم | rara /ɾaɾa/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| كاكا | butae /butae/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ | tae /tae/ | taʻe /taʔe/ | tūtae /tuːtae/ |
| حب | tangira /taŋiɾa/ | alofa /alofa/ | aroʻa /aɾoʔa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | aroha /aɾoha/ |
| شجرة | kai /kai/ | laakau /laːkau/ | rākau /raːkau/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | ʻakau /ʔakau/ | rākau /ɾaːkau/ |
| كلب | kamea /kamea/ | kuli /kuli/ | puakaoa /puakaoa/ | maile /maile/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ | kurī /kuɾiː/ |
| قطة | katama /katama/ | pusi /pusi/ | ngiao /ŋiao/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | ngeru /ŋeɾu/ |
| سمكة | ika /ˈika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| طائر | mannikiba /mannikiba/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ |
| فراشة | bwebwe /bʷebʷe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pūrerehua /puːɾeɾehua/ |
| بيضة | bunnimoa /bunːiˈmoa/ | fuamoa /fuamoa/ | ua /ua/ | fuamoa /fuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | hēki /heːki/ |
| دب | bea /bea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| حصان | aoti /aosi/ | solofanua /solofanua/ | ʻoroʻenua /ʔoɾoʔenua/ | solofanua /solofanua/ | holofanua /holofanua/ | hoosi /hoːsi/ | hōiho /hoːiho/ |
| بيت | auti /ˈausi/ | fale /fale/ | ʻare /ʔaɾe/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | whare /ɸaɾe/ |
| حليب | miriki /miɾiki/ | susu /susu/ | ū /uː/ | susu /susu/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | huʻakau /huʔakau/ | miraka /miɾaka/ |
| عسل | meri /meɾi/ | hani /hani/ | meri /meri/ | meli /meli/ | meli /meli/ | hone /hone/ | miere /mieɾe/ |
| ملح | taoro /taoro/ | masima /masima/ | miti /miti/ | masima /masima/ | māhima /maːhima/ | māsima /maːsima/ | tote /tote/ |
| نبيذ | wain /wain/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | wāina /waːina/ |
| أرز | raiti /ɾaisi/ | laisi /laisi/ | raiti /ɾaiti/ | alaisa /alaisa/ | — | laise /laise/ | raihi /ɾaihi/ |
| شوكولاتة | tiaokureti | tiokaleti | chocolate | sukalati /sukalati/ | — | sokoleti /sokoleti/ | tiakarete /tiakaɾete/ |
| حديد | biti /ˈpisi/ | fiti /fiti/ | ʻāuri /ʔaːuri/ | uʻamea /uʔamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | rino /ɾino/ |
| عجلة | wira /wiɾa/ | teka /teka/ | porotātā /poɾotaːtaː/ | uili /uili/ | uili /uili/ | veʻeteka /veʔeteka/ | wīra /wiːɾa/ |
| حرير | tirika /siɾika/ | silika /silika/ | tīrika /tiːɾika/ | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ | hiraka /hiɾaka/ |
| كتاب | boki /ˈboki/ | tusi /tusi/ | puka /puka/ | tusi /tusi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | pukapuka /pukapuka/ |
| أكل | amwarake /amʷaɾake/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| شرب | nima /nima/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| نام | matu /ˈmatu/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ |
| واحد | teuana /teuana/ | tasi /tasi/ | taʻi /taʔi/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ |
| اثنان | uoua /uˈoua/ | lua /lua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | rua /ɾua/ |
| ثلاثة | tenua /teˈnua/ | tolu /tolu/ | toru /toɾu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | toru /toɾu/ |
| أربعة | aua /aua/ | fā /faː/ | ʻā /ʔaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | whā /ɸaː/ |
| خمسة | nimaua /nimaua/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | rima /ɾima/ |
| مئة | tebubua /tebuˈbua/ | selau /selau/ | ʻānere /ʔaːnere/ | selau /selau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | rau /ɾau/ |
| مرحبا | mauri /mauɾi/ | taalofa /taːlofa/ | kia orāna /kia oɾaːna/ | talofa /talofa/ | mālō ni /maːloː ni/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | kia ora /kia oɾa/ |
| شكرا | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | fakafetai /fakafetai/ | meitaki /meitaki/ | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ | ngā mihi /ŋaː mihi/ |
| جيد | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | lei /lei/ | meitaki /meitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | pai /pai/ |
| جديد | bou /bou/ | fou /fou/ | ʻou /ʔou/ | fou /fou/ | fōu /foːu/ | foʻou /foʔou/ | hou /hou/ |
| أحمر | uraura /uɾaˈuɾa/ | kula /kula/ | muramura /muɾamuɾa/ | mūmū /muːmuː/ | kukula /kukula/ | kulokula /kulokula/ | whero /ɸeɾo/ |
| أبيض | mainaina /mainaina/ | kena /kena/ | teatea /teatea/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | paepae /paepae/ | hinehina /hinehina/ | mā /maː/ |
| أسود | roro /ɾoɾo/ | uli /uli/ | kerekere /keɾekeɾe/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | mangu /maŋu/ |
| أخضر | mawawa /mawawa/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | matie /matie/ | lanumeamata /lanumeamata/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu mata /lanu mata/ | kākāriki /kaːkaːɾiki/ |
| أزرق | mawawa /mawawa/ | lanu moana /lanu moana/ | auīka /auiːka/ | lanumoana /lanumoana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | kahurangi /kahuɾaŋi/ |
| حاسوب | kaombiuta /kaombiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | rorouira /ɾoɾouiɾa/ | komipiuta /komipiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | rorohiko /ɾoɾohiko/ |
| شاي | ii /iː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| قهوة | kobe /kobe/ | kofe /kofe/ | kaope /kaope/ | kofe /kofe/ | — | kofi /kofi/ | kawhe /kaɸe/ |
| سكر | tioka /sioka/ | suka /suka/ | tuka /tuka/ | suka /suka/ | — | suka /suka/ | huka /huka/ |
| برتقال | aoranti /aoɾansi/ | moli /moli/ | ʻānani /ʔaːnani/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | ārani /aːɾani/ |
| 99 | ruabwi ma ruaiwa /ruabʷi ma ruaiwa/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | iva ngaʻuru mā iva /iva ŋaʔuɾu maː iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | iwa tekau mā iwa /iwa tekau maː iwa/ |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap