Ndee bizaa
Tiếng Apache Tây
Na-Dené (Athabaskan, Nam)
Tiếng Apache Tây là một trong những ngôn ngữ Athabaska lớn nhất, gần với tiếng Navajo. Có hệ thanh điệu phức tạp được đánh dấu bằng dấu trọng âm, hệ phụ âm có âm xát biên ɬ và các phụ âm tắc bật mạnh (ejective).
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Apache Tây
Nguồn
- no dictionary text reachable (Bray 1998 Western Apache-English Dictionary and the 1972 White Mountain Apache Culture Center dictionary are lending-restricted on archive.org). Checked against English Wiktionary Western Apache entries/translation tables (largely from Bray 1998): zas, niʼ, dził, bichį́h, bizéʼ, dił, bichan, góshé, łóg, dlǫ́ʼ, doolé, shash, łį́į́ʼ, gosnih, nałtsoos, táági, łigai, diłhił match the row
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Na-Dené (Athabaskan, Nam)
| Nghĩa | Tiếng Apache Tây | Tiếng Navajo | Tiếng Hupa | Tiếng Carrier | Tiếng Chipewyan | Tiếng Koyukon | Tiếng Arapaho |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | tú /tú/ | tó /tʰó/ | taʼna:n /taʔnaːn/ | too /tu/ | tu /tu/ | too /toː/ | nec /netʃ/ |
| Lửa | kǫʼ /kṍʔ/ | kǫʼ /kʰõ̀ʔ/ | xongʼ /xoŋʔ/ | kwun /kʷun/ | kón /kón/ | kkunʼ /kːunʔ/ | hisítee /hisíteː/ |
| Mặt trời | yaʼáí /jaʔáí/ | jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/ | wha /hʷa/ | sa /sa/ | sa /sa/ | so /so/ | hiisíis /hiːsíis/ |
| Mặt trăng | tłʼéʼgonaʼáí /tɬʼéʔɡonaʔáí/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/ | hwa-ʼangʼ /hwaʔɑŋʔ/ | ʼulhdzis oozaʼ /ʔuɬdzis oːzaʔ/ | ɂełdzi /ʔeɬdzi/ | dołtʼolee /doɬtʼoliː/ | biikóusíis /biːkóusíis/ |
| Sao | tsʼiłsǫǫsé /tsʼiɬsõːsé/ | sǫʼ /sõ̀ʔ/ | tsingʼ /tsiŋʔ/ | sum /sum/ | tthë́n /tθén/ | tłoonʼ /tɬoːnʔ/ | hó3oʼ /hóθoʔ/ |
| Đêm | tłʼéʼ /tɬʼéʔ/ | tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/ | xiłeʼ /xiɬeʔ/ | ʼulhdzis /ʔuɬdzis/ | tëdhe /teðe/ | łida /ɬida/ | téceʼ /tétʃeʔ/ |
| Tuyết | zas /zas/ | yas /jɑ̀s/ | nundil /nʊndɪl/ | yus̲ /jus/ | yath /jaθ/ | tseetl /tsʰiːtɬʰ/ | híii /híiː/ |
| Gió | níłchʼi /níɬtʃʼi/ | níyol /níjol/ | — | nilhtsi /niɬtsi/ | nįłtsʼi /nĩɬtsʼi/ | — | heséisen /heséisen/ |
| Đất | niʼ /niʔ/ | łeezh /ɬèːʒ/ | ninʼ /nɪnʔ/ | yun /jun/ | ní /ní/ | ninʼ /ninʔ/ | bíitoʼówuʼ /bíːtoʔówuʔ/ |
| Đá | tsé /tsé/ | tsé /tsʰé/ | — | t̲s̲e /tse/ | tthe /tθe/ | laʼona /laʔona/ | hohʼonóókee /hohʔonóːkeː/ |
| Núi | dził /dziɬ/ | dził /tsìɬ/ | — | d̲z̲ulh /dzuɬ/ | ttheshéth /tθeʃéθ/ | — | hóheʼ /hóheʔ/ |
| Biển | túnteel /túnteːl/ | tónteel /tʰóntʰèːl/ | — | yatoo /jatoː/ | tucho /tutʃo/ | — | héetéc /héːtétʃ/ |
| Mẹ | shimaa /ʃimaː/ | shimá /ʃimá/ | -anʼ /-anʔ/ | oo /oː/ | ɂené /ʔené/ | eenaa /iːnaː/ | néinoo /néinoː/ |
| Cha | shitaa /ʃitaː/ | shizhéʼé /ʃiʒéʔé/ | -taʼ /-taʔ/ | abe /abe/ | setá /setá/ | eetaa /iːtaː/ | neisónoo /neisónoː/ |
| Con gái | shitsiʼ /ʃitsiʔ/ | shichʼéʼé /ʃitʃʼéʔé/ | -tse:ʼ /-tseːʔ/ | oot̲s̲eʼ /oːtseʔ/ | seyaz tsʼékui /sejaz tsʼékui/ | — | notóóneh /notóːneh/ |
| Tôi | shíí /ʃíː/ | shí /ʃí/ | whe /hʷe/ | si /si/ | si /si/ | see /siː/ | nenééninoo /nenéːninoː/ |
| Bạn | ni /ni/ | ni /nì/ | ning /nɪŋ/ | nen /nen/ | nën /nen/ | ninh /ninh/ | nenéénin /nenéːnin/ |
| Chúng ta | nohwí /nohwí/ | nihí /nihí/ | nehe /nehe/ | neni /neni/ | nuhni /nuhni/ | — /—/ | nenéenínoʼ / nenéeníniʼ /nenéːnínoʔ / nenéːníniʔ/ |
| Tên | -zhiʼ /ʒiʔ/ | ázhiʼ /ʔáʒìʔ/ | -ooziʼ /oːzɪʔ/ | uzi /uzi/ | bįzį́ /bĩzĩ́/ | oos /oːs/ | -íisiʼ /íːsiʔ/ |
| Người | nnee /nːeː/ | diné /tìné/ | kʼiwinyaʼa:n /kʲʼiwinjaʔaːn/ | dune /dune/ | dëne /dene/ | dinaa /dinaː/ | hinenítee /hineníteː/ |
| Đầu | bitsitsʼin /bitsitsʼin/ | atsiitsʼiin /ʔɑ̀tsʰìːtsʼìːn/ | — | ut̲s̲i /utsi/ | dënetthí /denetθí/ | -tłeeʼ /tɬiːʔ/ | hóókuhúʼee /hóːkuhúʔeː/ |
| Mắt | bináá /bináː/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | -na:ʼ /-nɑːʔ/ | oona /oːna/ | dënenaghé /denenaʁé/ | -noghaʼ /noɣaʔ/ | besíiseʼ /besíiseʔ/ |
| Tai | shijaaʼ /ʃidʒaːʔ/ | ajaaʼ /ʔɑ̀tʃɑ̀ːʔ/ | -chiwʼ /-tʃiwʔ/ | ʼudzo /ʔudzo/ | dënedzaghé /denedzaʁé/ | — | wónotónoʼ /wónotónoʔ/ |
| Mũi | bichį́h /bitʃĩ́h/ | áchį́į́h /ʔɑ́tʃʰĩ́ːh/ | — | ʼunintsis /ʔunintsis/ | dënetsį /denetsĩ/ | — | béʼis /béʔis/ |
| Miệng | bizéʼ /bizéʔ/ | azééʼ /ʔɑ̀zéːʔ/ | -daʼ /-daʔ/ | ʼuẕe /ʔuze/ | dënedhá /deneðá/ | — | bétii /bétiː/ |
| Răng | ghoʼ /ɣoʔ/ | awooʼ /ʔɑ̀wòːʔ/ | -woʼ /-woʔ/ | ughu /uɣu/ | dëneghú /deneʁú/ | aghoʼ /aɣoʔ/ | béíci3 /béítʃiθ/ |
| Lưỡi | bizaad /bizaːd/ | atsooʼ /atsoːʔ/ | sastan /sastan/ | ecula /etsula/ | dënetthú /denetθú/ | łolaʼ /ɬolaʔ/ | bei3ón /beiθón/ |
| Tay | bigan /biɡan/ | álaʼ /ʔɑ́lɑ̀ʔ/ | -laʼ /-laʔ/ | la /la/ | ela /ela/ | -loʼ /loʔ/ | béecét /béetʃét/ |
| Bàn chân | shikee /ʃikeː/ | akeeʼ /ʔàkʰèːʔ/ | -xeʼ /-xeʔ/ | ʼuke /ʔuke/ | eke /eke/ | -kkaaʼ /kːaːʔ/ | wóʼoo3 /wóʔoːθ/ |
| Tim | bijíí /bidʒíː/ | ajéí /ʔɑ̀tʃéí/ | -ping /-piŋ/ | ʼunjid /ʔundʒid/ | dënedzié /denedzié/ | -dzaayaʼ /tsaːjaʔ/ | bétee /béteː/ |
| Xương | tsʼin /tsʼin/ | tsʼin /tsʼìn/ | -tsʼinʼ /-tsʼinʔ/ | ootsʼun /oːtsʼun/ | tthʼën /tθʼen/ | tlʼinh /tɬʼinh/ | híx /híx/ |
| Máu | dił /diɬ/ | dił /tìɬ/ | tse:lin /tseːlin/ | delel /delel/ | del /del/ | lakkona /lakːona/ | beʼ /beʔ/ |
| Phân | bichan /bitʃan/ | chąąʼ /tʃʰɑ̃̀ːʔ/ | chwungʼ /tʃʷuŋʔ/ | tsan /tsan/ | tsą́ /tsã́/ | — | bee /beː/ |
| Yêu | ayóigóʼíí /ʔajóiɣóʔíː/ | ayóóʼánóshʼní /ʔɑ̀jóːʔɑ́nóʃʔní/ | na-wh-ʼishtʼeʼn /nɑwʔɪʃtʼɛʔn/ | sjut /sdʒut/ | yeghąnétą /jeʁãnétã/ | kʼoonejee /kʼooneʒeː/ | bixóó3etíit /bixóːθetíːt/ |
| Cây | chʼil /tʃʼil/ | tsin /tsʰìn/ | kin /kɪn/ | dechen /detʃen/ | dechen /detʃen/ | kʼeyh /kʼejh/ | hohóót /hohóːt/ |
| Chó | góshé /ɡóʃé/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃʰɑ̃̀ːʔí/ | łingʼ /ɬiŋʔ/ | lhi /ɬi/ | łį /ɬĩ/ | łeek /ɬeːk/ | hé3 /héθ/ |
| Mèo | gídí /ɡídí/ | mósí /mósí/ | — /—/ | gus /ɡus/ | mįnus /mĩnus/ | dotonh /dotonh/ | woʼóoo /woʔóoo/ |
| Cá | łóg /ɬóɡ/ | łóóʼ /ɬóːʔ/ | ło:qʼ /ɬoːqʼ/ | lho /ɬo/ | łue /ɬue/ | tookkʼa /toːkʼa/ | nówoʼ /nówoʔ/ |
| Chim | dlǫ́ʼ /dlṍʔ/ | tsídii /tsʰítìː/ | — | dutʼai /dutʼai/ | įyese /ĩjese/ | — | niiʼéíhii /niːʔéíhiː/ |
| Bướm | doolé /doːlé/ | kʼaalógii /kʼɑ̀ːlókìː/ | — | tsanghoolhtʼah /tsanɣoːɬtʼah/ | yágoli /jáɡoli/ | — | níhʼootéibéíhii /níhʔoːtéibéíhiː/ |
| Trứng | iyęęzh /ijẽːʒ/ | ayęęzhii /ʔɑ̀jẽ̀ːʒìː/ | — | ʼughez /ʔuɣez/ | eghézé /eʁézé/ | — | noon /noːn/ |
| Gấu | shash /ʃaʃ/ | shash /ʃɑ̀ʃ/ | sa:tsʼ /saːtsʼ/ | sus /sus/ | sas /sas/ | sis /sis/ | wox /wox/ |
| Ngựa | łį́į́ʼ /ɬĩːʔ/ | łį́į́ʼ /ɬĩ́ːʔ/ | łingʼ /ɬiŋʔ/ | yeztli /jeztli/ | łįchok /ɬĩtʃok/ | — | wóxhóox /wóxhóːx/ |
| Nhà | kįh /kĩh/ | hooghan /hòːɣɑ̀n/ | xontah /xontɑh/ | yoh /joh/ | kuę /kuɛ̃/ | yah /jah/ | hoʼóowuʼ /hoʔóowuʔ/ |
| Sữa | ibeʼ /ibeʔ/ | abeʼ /ʔɑ̀pèʔ/ | — | lilet /lilet/ | ejeretthʼúe /edʒeretθʼúe/ | tlʼoo /tɬʼoː/ | be3énec /beθénetʃ/ |
| Mật ong | gosnih /ɡosnih/ | tsísʼná bitłʼizh /tsʰísʔnɑ́ pìtɬʼìʒ/ | — | tsʼihnatlʼuz /tsʼihnatɬʼuz/ | tłʼistthó ni /tɬʼistθó ni/ | — | koohóʼokuukóúhuyooʼ /koːhóʔokuːkóúhujoːʔ/ |
| Muối | ishįįh /ʔiʃĩːh/ | áshįįh /ʔáʃĩːh/ | łehqʼonchʼ /ɬehqʼontʃʼ/ | lisel /lisel/ | dedhay /deðaj/ | sol /sol/ | niicooʼowuʼ /niːtʃoːʔowuʔ/ |
| Sắt | bésh /béʃ/ | béésh /péːʃ/ | — | lhuztih /ɬuztih/ | — | — | béiʼcí3eʼ /béiʔtʃíθeʔ/ |
| Sách | nałtsoos /naɬtsoːs/ | naaltsoos /nɑ̀ːltsʰòːs/ | — | ʼudustlʼus /ʔudustɬʼus/ | ɂerehtłʼís /ʔerehtɬʼís/ | — | wo3onohóe /woθonohóe/ |
| Ăn | yiyąą /jijãː/ | yishą́ /jiʃã́/ | na-ya:n /nɑjɑːn/ | ʼoonjuh /ʔoːndʒuh/ | shétį /ʃétĩ/ | kʼahonh /kʼahonh/ | bii3íhi /biːθíhi/ |
| Uống | yidlą /jidlã/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́/ | na-ʼa:n /nɑʔɑːn/ | dunjuh /dundʒuh/ | hedą /hedã/ | kʼisinoonh /kʼisinoːnh/ | béne /béne/ |
| Ngủ | iłhosh /iɬhoʃ/ | ałhosh /ʔɑ̀ɬhòʃ/ | — | nanisti /nanisti/ | thetį /θetĩ/ | — | nókohú /nókohú/ |
| Một | dáłaʼá /dáɬaʔá/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ʔí/ | łaʼ /ɬaʔ/ | ʼulhah /ʔuɬah/ | įłaghe /ĩɬaʁe/ | kʼeetakkʼee /kʼiːtakʼiː/ | cééseʼ /tʃéːseʔ/ |
| Hai | naki /naki/ | naaki /nɑ̀ːkʰì/ | nahx /nahx/ | nanki /nanki/ | nake /nake/ | niteekkʼee /nitiːkʼiː/ | niis /niːs/ |
| Ba | táági /táːɡi/ | tááʼ /tʰáːʔ/ | ta:qʼ /taːqʼ/ | ta /ta/ | taghe /taʁe/ | tokkʼee /tokʼiː/ | nééso /néːso/ |
| Bốn | dįįʼ /dĩːʔ/ | dį́įʼ /tĩ́ːʔ/ | dinkʼ /dinkʼ/ | dunghi /dunɣi/ | dįghį /dĩʁĩ/ | — | yein /jein/ |
| Năm | ashdlaʼ /aʃdlaʔ/ | ashdlaʼ /ʔɑ̀ʃtɬɑ̀ʔ/ | chwolaʼ /tʃʷolaʔ/ | kwulaiʼ /kʷulaiʔ/ | sųlaghe /sũlaʁe/ | — | yoo3ón /joːθón/ |
| Trăm | gonenadín /ɡonenadín/ | neeznádiin /nèːznɑ́tìːn/ | łaʼ-dikin /ɬaʔdikʲin/ | whunizyat whunizyai /xʷunizjat xʷunizjai/ | łónona /ɬónona/ | — | béteetósooʼ /béteːtósoːʔ/ |
| Xin chào | dagotʼee /daɡotʼeː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | tsʼehdiyaʼ /tsʼɛhdɪjaʔ/ | ʼahdoozaee /ʔahdoːzaː/ | edlanetʼe /edlanetʼe/ | — /—/ | héébe /héːbe/ |
| Cảm ơn | ahíyiʼé /ʔahíjiʔé/ | ahéheeʼ /ʔɑ̀héhèːʔ/ | na:nehs-ʼe:n /nɑːnɛhsʔɛːn/ | snachailya /snatʃailja/ | mąsi chok /mãsi tʃok/ | baaseeʼ /baːseːʔ/ | hohóú /hohóú/ |
| Tốt | nzhǫǫ /nʒõː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | niwhong /nɪwhoŋ/ | nezuʼ /nezuʔ/ | nezų /nezũ/ | nizoonh /nizoːnh/ | hi3éíhi /hiθéíhi/ |
| Mới | áníidé /áníːdé/ | ániid /ʔɑ́nìːt/ | — | ʼandidi /ʔandidi/ | degóth /deɡóθ/ | — | wooyóó /woːjóː/ |
| Đỏ | łichíí /ɬitʃíː/ | łichííʼ /ɬìtʃʰíːʔ/ | łitsʼ /ɬitsʼ/ | delqʼun /delqʼun/ | delkʼoz /delkʼoz/ | nełtseeyh /neɬtseːjh/ | beeʼééʼ /beːʔéːʔ/ |
| Trắng | łigai /ɬiɡai/ | łigai /ɬìkɑ̀ì/ | łiqay /ɬɪqɑj/ | ʼulhyul /ʔuɬjul/ | delgai /delɡai/ | — | noocóó /noːtʃóː/ |
| Đen | diłhił /diɬhiɬ/ | łizhin /ɬìʒìn/ | — | dulhgus /duɬɡus/ | delzen /delzen/ | — | woʼóteeyóó /woʔóteːjóː/ |
| Xanh lá | dotłʼizh /dotɬʼiʒ/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | łitsow /ɬitsow/ | dultlʼuz /dutɬʼuz/ | dzeretłʼes látʼį /dzeretɬʼes látʼĩ/ | — | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ |
| Xanh lam | dotłʼizh /dotɬʼiʒ/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | — | — | déhtłʼéz /déhtɬʼéz/ | — | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ |
| Máy tính | bésh eʼléhí /béʃ eʔléhí/ | béésh nitsékeesí /péːʃ nìtsʰékʰèːsí/ | — | — | satsán bení hųlį /satsán bení hũlĩ/ | — | — |
| Cà phê | tudiłhiłi /tudiɬhiɬi/ | gohwééh /kòhʷéːh/ | — | — | líkafí /líkafí/ | — | wooʼtéénoówuʼ /woːʔtéːnoówuʔ/ |
| 99 | ngostʼádin ngostʼáí /ŋɡostʼádin ŋɡostʼáí/ | náhástʼédiindóó baʼaan náhástʼéí /náhástʼétiːntóː paʔaːn náhástʼéí/ | — | — | — | — | — |
Trang 1/9
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap