Santa
Tiếng Đông Tương
Mông Cổ
Tiếng Đông Hương, còn gọi là Santa (ISO 639-3: sce), là một ngôn ngữ Mông Cổ được người Đông Hương sử dụng chủ yếu tại tỉnh Cam Túc ở tây bắc Trung Quốc, đặc biệt ở huyện tự trị dân tộc Đông Hương và các khu vực lân cận. Số người nói thường được ước tính trong khoảng 200.000–300.000, mặc dù sự chuyển đổi sang tiếng Quan thoại Tây Bắc đã làm suy yếu việc truyền ngôn ngữ giữa các thế hệ trong một số cộng đồng. Sự tiếp xúc lâu dài với các ngôn ngữ Hán đã định hình sâu sắc tiếng Đông Hương: ngôn ngữ này chỉ có hài hòa nguyên âm hạn chế, không có độ dài nguyên âm mang tính âm vị và chịu ảnh hưởng rộng của tiếng Hán trong từ vựng lẫn cú pháp. Một hệ phiên âm Latinh được Cam Túc phê chuẩn năm 1994 đã được dùng trong từ điển và các thử nghiệm giáo dục song ngữ, trong khi một số người nói cũng viết bằng hệ chữ Ả Rập cải biên gọi là Tiểu Kinh.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Đông Tương
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Mông Cổ
| Nghĩa | Tiếng Đông Tương | Tiếng Mông Cổ trung đại | Tiền Mông Cổ ngữ | Tiếng Bảo An | Tiếng Mongghul | Tiếng Mông Cổ cổ điển | Tiếng Yugur Đông |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ | sə /sə/ | szu /ʂdzu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | qusun /qusun/ |
| Lửa | qan /qɑn/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | *gal /ɡal/ | χal /χal/ | ghal /ɢal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | ʁal /ʁal/ |
| Mặt trời | naran /nɑrən/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ | naraŋ /naraŋ/ | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | naran /naran/ |
| Mặt trăng | sara /sɑrə/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ | sarə /sarə/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sara /sara/ |
| Sao | hodun /hodun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | *hodun /hodun/ | hotuŋ /hotuŋ/ | foodi /foodə/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | hodən /hodən/ |
| Đêm | shieni /ɕiəni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | *söni /søni/ | sonə /sonə/ | soni /sonə/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | søønə /søːnə/ |
| Mưa | ghura /ɢura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | *kura /kura/ | ɢura /ɢura/ | huraa /xuraa/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | xura /χura/ |
| Tuyết | chasun /tʂasun/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | *časun /tʃasun/ | ʥasɵŋ /dʑasɵŋ/ | qasi /ʨasə/ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | tʃasən /tʃasən/ |
| Gió | kei /kəi/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | *salkïn /salkin/ | ki /ki/ | kii /kii/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | salɢən /salɢən/ |
| Đất | ghazha /ɢadʐa/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | saʨiə /satɕiə/ | — | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | ʃəruu /ʃəruː/ |
| Đá | tashi /taʂi/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | — | tash /taʂ/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | tʃəluu /tʃəluː/ |
| Núi | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | *huɣula /huɣula/ | uːla /uːla/ | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | uula /uːla/ |
| Biển | hai /xai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | *dalai /dalai/ | χai /χai/ | dalii /dalii/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | dalii /daliː/ |
| Mẹ | ana /ɑnə/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | *eke /eke/ | amə /amə/ | aama /aama/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | hge /hɡe/ |
| Cha | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /etʃiɡe/ | abo /abo/ | aaba /aaba/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ |
| Con gái | oqin /otɕin/ | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | *ökin /økin/ | — | — | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | — |
| Tôi | bi /pi/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ | bǔ /bǔ/ | bu /bu/ | ᠪᠢ /bi/ | bə /bə/ |
| Bạn | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /tʃi/ | ʨǐ /tɕǐ/ | qi /ʨə/ | ᠴᠢ /tʃi/ | tʃə /tʃə/ |
| Chúng ta | matan / bijien /matan / pitɕiən/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | *bida / *ba /bida / ba/ | bədə /bədə/ | budangula /budaŋɡula/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | budas / buda /budas / buda/ |
| Tên | niere /niərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ | narə /narə/ | nire /nəre/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nere /nere/ |
| Người | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | *kümün /kymyn/ | kuŋ /kuŋ/ | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kuun /kuːn/ |
| Đầu | qierun /tɕʰjəˈrun/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | tɵrɵŋ /tɵrɵŋ/ | — | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | toloʁui /toloʁui/ |
| Mắt | udun /udun/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | *nidün /nidyn/ | nəduŋ /nəduŋ/ | nudu /nudu/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | nudun /nudun/ |
| Tai | chighin /tʃiʁin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | *čikin /tʃikin/ | ʨiχaŋ /tɕiχaŋ/ | qigi /ʨiɡə/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ |
| Mũi | khawa /kʰawa/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | *kamar /kamar/ | χor /χor/ | hawar /xavar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | xawar /χawar/ |
| Miệng | aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | *aman /aman/ | aman /aman/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | aman /aman/ |
| Răng | shidun /ʂidun/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | *sidün /sidyn/ | duŋ /duŋ/ | shdi /ʂdə/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | ʃdən /ʃdən/ |
| Lưỡi | kielien /kʰjəˈljən/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | *kelen /kelen/ | kalaŋ /kalaŋ/ | kile /kəle/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | kelen /kelen/ |
| Tay | qa /qɑ/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | *gar /ɡar/ | χar /χar/ | ghar /ɢar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | ʁar /ʁar/ |
| Bàn chân | kon /kon/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | *köl /køl/ | kual /kual/ | kol /kol/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | køl /køl/ |
| Tim | — /—/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | ʥirgə /dʑirɡə/ | jirge /ʥirɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ |
| Xương | yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | *yasun /jasun/ | iasuŋ /iasuŋ/ | yasi /jasə/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yasən /jasən/ |
| Máu | chusun /tʂusun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | *čisun /tʃisun/ | ʨisuŋ /tɕisuŋ/ | qisi /ʨisə/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | tʃusun /tʃusun/ |
| Yêu | khotula- /xoːtulə/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ | — /—/ | duraala /duraala/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | — /—/ |
| Cây | mutun /mutun/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | *modun /modun/ | mutoŋ /mutoŋ/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | mɔːdən /mɔːdən/ |
| Chó | noghoi /noɣəi/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | *nokai /nokai/ | noɢoi /noɢoi/ | nuhui /nuxui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noxqui /noχqui/ |
| Mèo | bisalai /biːsəlai/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | — /—/ | mauxi /mauɕi/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ |
| Cá | zhagvasun /tʂɑʁɑˈsun/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | ʥilɣasuŋ /dʑilɣasuŋ/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ |
| Chim | bunzhu /bundʐu/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | bandʒir /bandʒir/ | — | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | ʃuun /ʃuːn/ |
| Trứng | endegvei /əndəɣəi/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | *öndegen /øndeɡen/ | əndəgi /əndəɡi/ | ndige /ndəɡe/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | bala /bala/ |
| Gấu | gouxin /kəwˈɕin/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baɣabaɣai/ | — |
| Ngựa | morei /morəi/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | *morïn /morin/ | — | mori /mori/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | — |
| Nhà | gie /ɡiə/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ɡer/ | gər /ɡər/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ger /ɡer/ |
| Sữa | neizi /neitsɿ/ | — | *sün /syn/ | — | — | ᠰᠦᠨ /syn/ | — |
| Mật ong | shimei /ʂimei/ | — | *bal /bal/ | — | — | ᠪᠠᠯ /bal/ | — |
| Muối | dansun /dansun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | *dabusun /dabusun/ | dabsuŋ /dabsuŋ/ | dabsi /dabsə/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | daabsən /daːbsən/ |
| Rượu vang | putoujiu /putəudʑiəu/ | — | *darasun /darasun/ | — | — | — | — |
| Sắt | qiemu /tɕiemu/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | *temür /temyr/ | — | tumur /tumur/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | — |
| Sách | shu /ʂu/ | ᠪᠢᠴᠢᠭ /bitʃiɡ/ | — | — | — | ᠨᠣᠮ /nom/ | — |
| Ăn | ijie- /idʑiə/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | *ide- /ide/ | nda- /nda/ | ide /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ede /ede/ |
| Uống | otsu- /otʂɯ/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | *uu- /uu/ | u- /u/ | uqu /uʨu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | uu /uː/ |
| Ngủ | hhuntura- /huntura/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | *unta- /unta/ | təra- /təra/ | ntiraa /ntəraa/ | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | nda /nda/ |
| Một | nie /niə/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ | nəgə /nəɡə/ | nige /nəɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | niɣe /niɣe/ |
| Hai | ghua /ʁua/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /kojar/ | ɢuar /ɢuar/ | ghoor /ɢoor/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ʁuur /ʁuːr/ |
| Ba | ghuran /ʁuran/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | *gurban /ɡurban/ | ɢuraŋ /ɢuraŋ/ | ghuraan /ɢuraan/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | ʁurwan /ʁurwan/ |
| Bốn | jieran /dʑiəran/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | *dörben /dørben/ | deraŋ /deraŋ/ | deeren /deeren/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | dørwen /dørwen/ |
| Năm | tawun /tawuŋ/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | *tabun /tabun/ | tawuŋ /tawuŋ/ | taawun /taavun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | taawən /taːwən/ |
| Trăm | be /bə/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | ʥyŋ /dʑyŋ/ | jong /ʥoŋ/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | dʒuun /dʒuːn/ |
| Xin chào | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ |
| Cảm ơn | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ |
| Tốt | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | *sajin /sajin/ | saŋ /saŋ/ | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | sain /sajn/ |
| Mới | shini /ʂini/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | *sine /sine/ | ɕinə /ɕinə/ | xini /ɕinə/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | ʃənə /ʃənə/ |
| Đỏ | hulan /xulan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | fulaŋ /fulaŋ/ | fulaan /fulaan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | ɬaan /ɬaːn/ |
| Trắng | chighan /tʂiɢan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | ʨiɢaŋ /tɕiɢaŋ/ | qighaan /ʨaɢaan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ |
| Đen | khara /kʰara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | *kara /kara/ | χəra /χəra/ | hara /xara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | xara /χara/ |
| Xanh lá | noghon /noɣon/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | noɢoŋ /noɢoŋ/ | noghoon /noɢoon/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | noʁoon /noʁoːn/ |
| Xanh lam | kugie /kuɡiə/ | — | *köke /køke/ | — | — | ᠬᠥᠬᠡ /køke/ | — |
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap