Pintupi-Luritja
Pintupi-luritja
pama-nyungan
O pintupi-luritja é uma língua pama-nhungana do Deserto Ocidental, falada por cerca de 1.000 pessoas nas comunidades do deserto central australiano de Papunya, Mt Liebig e Kintore Walungurru, no Território do Norte. Os pintupi são conhecidos internacionalmente sobretudo como o berço do movimento dos artistas de Papunya Tula, que teve início em 1971, quando artistas pintupi mais velhos em Papunya foram pioneiros do moderno estilo de pintura de pontos do Deserto Ocidental, hoje reconhecido mundialmente como arte contemporânea aborígene. A língua é a variedade mais oriental do conjunto do Deserto Ocidental, mutuamente inteligível com o pitjantjatjara (pjt), mas com traços distintivos da língua luritja que refletem um longo contato com o arrernte. Os Pintupi Nine, a última família pintupi "não contactada", emergiram do Deserto de Gibson em Kiwirrkurra em 1984 — o último caso documentado de aborígenes australianos a estabelecerem um primeiro contato com europeus na era moderna.
Onde é falada
87 palavras essenciais em pintupi-luritja
Fontes
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: pama-nyungan
| Significado | Pintupi-luritja | Pitjantjatjara | Martu wangka | Warlpiri | Warnman | Nhanda | Walmajarri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kalyu /kaʎu/ | kapi /kapi/ | ngapa /ˈŋapa/ |
| Fogo | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ | nguja /ŋuɟa/ | warla /waɻla/ | warlu /ˈwaɭu/ |
| Sol | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | jirntu /ciɳʈu/ | wanta /wanta/ | karrpu /karpu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | purangu /puɻaŋu/ |
| Lua | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | panyalpa /paɲalpa/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | panyalpa /paɲalpa/ | kanyala /kaɲala/ | yakarn /jakaɳ/ |
| Estrela | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | indiya /indija/ | wirl /wiɭ/ |
| Noite | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | payin /pajin/ | maru /maru/ | pukanya /pukaɲa/ |
| Vento | walpa /walpa/ | walpa /walpa/ | walypa /waʎpa/ | warlpa /waɭpa/ | karlalarra /kaɭalara/ | uudinu /uudinu/ | walypa /ˈwaʎpa/ |
| Terra | manta /manta/ | manta /manta/ | manta /manta/ | walya /walja/ | langa /laŋa/ | — | nguwa /ˈŋuwa/ |
| Pedra | puḻi /puɭi/ | apu /apu/ | yapu /japu/ | pirli /piɭi/ | purli /puɭi/ | — | pamarr /ˈpamar/ |
| Montanha | puḻi katu /puɭi katu/ | puḻi /ˈpuɭi/ | — | pamarrpa /pamaɾpa/ | — | — | — |
| Mar | yuru /juɻu/ | uṟu puḻka /uru puɭka/ | kujungurru /kucuŋuru/ | mangkuru /maŋkuɻu/ | — | — | jawurlata /ˈɟawuɭata/ |
| Mãe | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | yipi /jipi/ | ngati /ŋati/ | pipirnpa /pipiɳpa/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ |
| Pai | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ | mamarnpa /mamaɳpa/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | ngarpu /ŋaɻpu/ |
| Filha | yuṉṯalpa /juɳʈalpa/ | uṉṯal /uɳʈal/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ | yurdu /juɖu/ | kurntal /ˈkuɳʈal/ |
| Eu | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngaju /ŋaɟu/ | parra /para/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ |
| Tu | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | parrangku /paraŋku/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Nós | nganana /ŋanaɳa/ | nganana /ŋanaɳa/ | — /—/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | parrawarta /parawaʈa/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ |
| Nome | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | lirrka /lirka/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| Pessoa | yanangu /janaŋu/ | aṉangu /aɳaŋu/ | martu /maʈu/ | yapa /japa/ | kirta /kiʈa/ | arnmanu /aɳmanu/ | piyirn /ˈpijiɳ/ |
| Cabeça | kata /kata/ | kata /kata/ | kata /kata/ | jurru /ɟuru/ | kata /kata/ | — | jurlu /ˈɟuɭu/ |
| Olho | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | panaya /panaja/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ |
| Orelha | pina /pina/ | pina /pɪnɐ/ | pina /pina/ | langa /laŋa/ | kurlka /kuɭka/ | wurtka /wuʈka/ | pina /ˈpina/ |
| Nariz | mulya /muʎa/ | mulya /ˈmulja/ | mulya /muʎa/ | mulyu /muʎu/ | mulya /muʎa/ | muttha /mut̪a/ | punul /ˈpunul/ |
| Boca | tjaa /caː/ | tjaa /caː/ | jaa /caː/ | lirra /liɾa/ | jawa /ɟawa/ | ngarnmanu /ŋaɳmanu/ | — |
| Dente | katiti /katiti/ | katiti /katiti/ | yirra /jira/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | yirra /jira/ | idaji /idadʒi/ | lirra /lira/ |
| Língua | tjalinypa /caliɲpa/ | tjalinypa /caliɲpa/ | jarlinypa /caɭiɲpa/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | nyanyjarla /ɲaɲɟaɭa/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalany /ɟalaɲ/ |
| Mão | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mapirrpa /mapirpa/ | mara /maɻa/ | kurrapa /kurapa/ |
| Pé | tjina /cina/ | tjina /cɪnɐ/ | jina /cina/ | wirliya /wiɭija/ | jina /ɟina/ | yina /jina/ | jina /ˈɟina/ |
| Coração | kututu /kututu/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | turlpu /ˈtuɭpu/ |
| Osso | tarrka /taɾka/ | tarka /taɻka/ | tarrka /tarka/ | larrpa /laɾpa/ | yika /jika/ | mambu /mambu/ | kiji /kiɟi/ |
| Sangue | milkali /milkali/ | milkali /milkali/ | miji /miɟi/ | yalyu /jaʎu/ | miji /miɟi/ | nguba /ŋuba/ | nungu /nuŋu/ |
| Cocô | kuna /kuna/ | kuna /kuna/ | — | kuna /kuna/ | murla /muɭa/ | wuna /wuna/ | kura /ˈkuɻa/ |
| Amor | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulyu /mukuʎu/ | yulkami /julkami/ | — /—/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ |
| Árvore | punu /punu/ | punu /punu/ | warta /waʈa/ | watiya /watija/ | mungka /muŋka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | mana /mana/ |
| Cão | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunyarr /kuˈɲar/ |
| Gato | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | pujikatu /puɟikatu/ | paka /paka/ | miyawu /mijawu/ |
| Peixe | piitji /piːʈi/ | antipina /antipina/ | yurta /juʈa/ | yawu /jawu/ | kapi /kapi/ | wiitya /wiːca/ | kapi /kapi/ |
| Pássaro | tjuḻpu /cuɭpu/ | tjulpu /ˈcuɭpu/ | pilurnpa /piluɳpa/ | jurlpu /ˈɟuɭpu/ | yintajarra /jintaɟara/ | — | jiriki /ˈɟiɻiki/ |
| Borboleta | pintapinta /pintapinta/ | pinta-pinta /pintapinta/ | — | pinta-pinta /pintapinta/ | wirripintapinta /wiripintapinta/ | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ |
| Ovo | ngampu /ŋampu/ | ngampu /ŋampu/ | ngampu /ŋampu/ | ngipiri /ŋipiɻi/ | ngampu /ŋampu/ | — | kampiny /kampiɲ/ |
| Urso | piiya /piːja/ | — | — | piira /piːɻa/ | — | — | — |
| Cavalo | naanytja /naːɲca/ | nyanytju /ɲaɲcu/ | yawarta /jawaʈa/ | nantuwu /nantuwu/ | — | — | timana /ˈtimana/ |
| Casa | ngurra /ŋuɾa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | yuwarli /juwaɭi/ | maya /maja/ | nhurra /ɳuɻa/ | mayaru /majaɻu/ |
| Leite | mimi /mimi/ | ipi /ipi/ | ngama /ŋama/ | lampurnu /lampuɳu/ | — | — | — |
| Mel | ngalypuru /ŋaʎpuɻu/ | tjuratja /ˈcuɾaca/ | karluwari /kaɭuwaɻi/ | ngarlu /ŋaɭu/ | — | — | karlaka /ˈkaɭaka/ |
| Sal | paṉṯu /paɳʈu/ | tjaltu /caltu/ | juulu /cuːlu/ | jarlti /ɟaɭti/ | — | — | — |
| Vinho | wayina /wajina/ | waina /waina/ | wama /wama/ | pama /pama/ | — | — | wayin /ˈwajin/ |
| Ferro | yayina /jajina/ | ayana /ajana/ | yayinpa /jajinpa/ | yayini /jajini/ | — | — | — |
| Roda | taaya /taːja/ | wiila /wiːla/ | taaya /taːja/ | wirli /wiɭi/ | wiilpa /wiːlpa/ | — | — |
| Livro | piipa /piːpa/ | nyiri /ɲiɻi/ | mirlimirli /miɭimiɭi/ | pipa /pipa/ | — | — | — |
| Comer | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarni /ŋaɳi/ | nyarrarni /ɲaraɳi/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarnu /ŋaɳu/ |
| Beber | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | jikirnu /cikiɳu/ | purrami /puɾami/ | jikila /ɟikila/ | nyuna /ɲuna/ | ngarnu /ŋaɳu/ |
| Dormir | kunkunpa /kunkunpa/ | kunkunarinyi /kuŋkunaɻiɲi/ | kunyalarri- /kuɲalari/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | kunyalajuwa /kuɲalaɟuwa/ | wuupata /wuːpata/ | manyan /ˈmaɲan/ |
| Um | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuju /kucu/ | jinta /ɟinta/ | kumpinyu /kumpiɲu/ | kuyu /kuju/ | layi /laji/ |
| Dois | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kucara/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kuɟara/ | wuthada /wut̪ada/ | kurriny /kuriɲ/ |
| Três | tjirripala /ciripala/ | maṉkurpa /maɳkuɻpa/ | yurri /juri/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | kujarrakumpinyu /kuɟarakumpiɲu/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkartu /muŋkaʈu/ |
| Quatro | puupala /puːpala/ | kutjara kutjara /kucaɻa kucaɻa/ | puu /puː/ | jirrama-kari-jirrama-kari /ɟiɾamakaɾiɟiɾamakaɾi/ | kujarrakujarra /kuɟarakuɟara/ | — | — |
| Cinco | payipala /pajipala/ | kutjara maṉkurpa /kucaɻa maɳkuɻpa/ | payip /pajip/ | rdaka-pala /ɖakapala/ | — | — | — |
| Cem | yantaṯa /jantaʈa/ | — | yantarta /jantaʈa/ | — | — | — | — |
| Olá | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ |
| Obrigado | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bom | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | ngalypa /ŋaʎpa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | wulyu /wuʎu/ |
| Novo | kuwarritja /kuwaɾica/ | nyuwana /ɲuwana/ | jalykarra /caʎkara/ | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | — | — | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ |
| Vermelho | yulpa /julpa/ | tjitintjitinpa /tʃitintʃitinpa/ | miji-miji /miɟimiɟi/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | martarr /maʈar/ | marniwidi /maɳiwidi/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ |
| Branco | piranpa /piɾanpa/ | piranpa /piɾanpa/ | ngintarlpa /ŋintaɭpa/ | kardirri /kaɖiɾi/ | mirtamirta /miʈamiʈa/ | wilidi /wilidi/ | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ |
| Preto | maru /maɻu/ | maṟu /maɻu/ | — | kirdily /kiɖiʎ/ | warrukurla /warukuɭa/ | — | kurnkurn /kuɳkuɳ/ |
| Verde | kuriinwana /kuɻiːnwana/ | ukiṟi-ukiṟi /ukiɻiukiɻi/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | — |
| Azul | puluuwana /puluːwana/ | puluwana /puluwana/ | maru-maru /maɻumaɻu/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | — |
| Chá | tiiyi /tiːji/ | kapati /kapati/ | — | — | — | — | — |
| Açúcar | tjuuka /cuːka/ | — | — | juka /ɟuka/ | — | — | walyarra /ˈwaʎara/ |
| Laranja | yaarinytji /jaːɻiɲci/ | — | — | — | — | — | — |
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap