Rukiga
Tiếng Chiga
Ngữ hệ Đại Tây Dương-Congo (nhánh Bantu, JE Runyakitara)
Tiếng Chiga (Rukiga) là một ngôn ngữ Bantu thuộc vùng JE ở tây nam Uganda (khu vực Kigezi: các huyện Kabale, Kanungu, Rukiga), với khoảng 2,3 triệu người nói. Thuộc cụm Runyakitara (cùng với Nyankole/Runyankole, Tooro/Rutoro, Nyoro/Runyoro), có mức độ thông hiểu lẫn nhau cao với ba ngôn ngữ kia; bốn ngôn ngữ này đôi khi được coi là một ngôn ngữ duy nhất (Runyakitara) cho mục đích giáo dục và phát thanh. Hệ thống lớp danh từ Bantu tiêu chuẩn với sự hợp giống rộng khắp, thanh cao/thấp. Người Bakiga, vốn theo truyền thống làm nông nghiệp ở vùng cao nguyên Kigezi, tạo thành một cộng đồng văn hóa và chính trị lớn của Uganda. Chữ viết Latinh do các nhà truyền giáo phát triển.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Chiga
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Ngữ hệ Đại Tây Dương-Congo (nhánh Bantu, JE Runyakitara)
| Nghĩa | Tiếng Chiga | Tiếng Runyankole | Tiếng Nyoro | Tiếng Tooro | Tiếng Soga | Tiếng Luganda | Tiếng Kinyarwanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaadhi /amaːd̪i/ | amazzi /amaːzːi/ | amazi /amaːzi/ |
| Lửa | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omurro /omurro/ | omurro /omuro/ | omuliro /omuliro/ | omuliro /omuliɾo/ | umuriro /umuɾiɾo/ |
| Mặt trời | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | izooba /izoːba/ | izooba /izoːba/ | endhuba /end̪uba/ | enjuba /eɲɟuba/ | izuba /izuba/ |
| Mặt trăng | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | ukwezi /ukwezi/ |
| Sao | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyunyuunzi /eɲuɲuːnzi/ | enyunyuuzi /eɲuɲuːzi/ | emuunienie /emuːɲeɲe/ | emmunyeenye /emːuɲeːɲe/ | inyenyeri /iɲeɲeri/ |
| Đêm | ekiro /etʃiro/ | ekiro /ekiro/ | ekiro /ekiro/ | ekiro /ekiro/ | obwire /obwire/ | ekiro /etʃiro/ | ijoro /iʒoro/ |
| Mưa | enjura /eɲɟura/ | enjura /enˈdʒura/ | enjura /eɲɟura/ | enjura /endʒura/ | enkuba /eŋkuba/ | enkuba /eŋˈkuba/ | imvura /imˈvura/ |
| Gió | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | empewo /empewo/ | empewo /empeːwo/ | umuyaga /umujaɣa/ |
| Đất | eitaka /eitaka/ | eitaka /eitaka/ | itaka /itaka/ | itaaka /itaːka/ | eitaka /eitaka/ | ettaka /ettaka/ | ubutaka /uɓutaka/ |
| Đá | eibaare /eiˈbaːre/ | eibaare /eiˈbaːre/ | ibaale /iβaːle/ | ibaale /iβaːle/ | eibaale /eibaːle/ | ejjinja /edʒːiˈndʒa/ | ibuye /iˈɓuje/ |
| Núi | omusozi /omusozi/ | orushozi /oruʃozi/ | orusozi /orusozi/ | orusozi /orusozi/ | olusozi /olusozi/ | olusozi /olusozi/ | umusozi /umusozi/ |
| Biển | enyanja /eɲaɲdʒa/ | enyanja /eɲaɲdʒa/ | enyanja /eɲaɲɟa/ | enyanja /eɲaːndʒa/ | enhandha /eɲand̪a/ | ennyanja /eɲːaɲdʒa/ | inyanja /iɲandʒa/ |
| Mẹ | nyina /ɲina/ | maawe /maːwe/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyinya /ɲiɲa/ | maama /maːma/ | maama /maːma/ | mama /maːma/ |
| Cha | ishe /iʃe/ | tata /tata/ | isho /iʃo/ | isho /iʃo/ | lata /lata/ | taata /taːta/ | papa /paːpa/ |
| Con gái | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | omughala /omuɣala/ | omuwala /omuwala/ | umukobwa /umukobwa/ |
| Tôi | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nze /nze/ | nze /nze/ | njye /ɲɟe/ |
| Bạn | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | ggwe /ɡːwe/ | wowe /wowe/ |
| Chúng ta | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | iffe /ifːe/ | ffe /fːe/ | twebwe /twebwe/ |
| Tên | eiziina /eiziːna/ | eiziina /eiziːna/ | ibara /iβara/ | ibara /iβara/ | eriina /eriːna/ | erinnya /eriɲːa/ | izina /izina/ |
| Người | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | umuntu /umuntu/ |
| Đầu | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | umutwe /umutwe/ |
| Mắt | eriisho /eriːʃo/ | eriisho /eriːʃo/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eɾiːso/ | ijisho /iʒiʃo/ |
| Tai | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | ugutwi /uɣutwi/ |
| Mũi | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enhindo /eɲindo/ | ennyindo /eɲːindo/ | izuru /iˈzuɾu/ |
| Miệng | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | omunwa /omunwa/ | akamwa /akamwa/ | akanwa /akanwa/ |
| Răng | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | erino /erino/ | erinnyo /eriɲːo/ | iryinyo /irjiɲo/ |
| Lưỡi | orurimi /orurimi/ | orurimi /orurimi/ | orulimi /orulimi/ | orulimi /orulimi/ | olulimi /olulimi/ | olulimi /olulimi/ | ururimi /ururimi/ |
| Tay | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | engaro /eŋɡaro/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | ikiganza /ikiɡanza/ |
| Bàn chân | ekigyere /ekiɡjere/ | ekigyere /ekiɡjere/ | ekigere /ekiɡere/ | ekigere /ekiɡere/ | ekigere /ekiɡere/ | ekigere /etʃiɡere/ | ikirenge /ikirenɡe/ |
| Tim | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| Xương | eigufa /eiɡufa/ | eigufa /eiɡufa/ | igufa /iɡufa/ | igufa /iɡufa/ | eigumba /eiɡumba/ | eggumba /eɡːumba/ | igufwa /iɡufwa/ |
| Máu | eshagama /eʃaɡama/ | eshagama /eʃaɡama/ | esagama /esaɡama/ | esagama /esaɡama/ | omusaayi /omusaːji/ | omusaayi /omusaːji/ | amaraso /amaraso/ |
| Phân | amazi /amazi/ | amazi /amazi/ | amazi /amazi/ | amaazi /amaːzi/ | amazzi /amazːi/ | empitambi /empitambi/ | amase /amase/ |
| Yêu | kukunda /kukunda/ | rukundo /rukundo/ | kugonza /kuɡonza/ | kugonza /kuɡonza/ | kugonza /kuɡonza/ | okwagala /okwaːɡala/ | urukundo /uɾukundo/ |
| Cây | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | igiti /iɡiti/ |
| Chó | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Mèo | kapa /kapa/ | enjangu /endʒaŋɡu/ | paaka /paːka/ | enjangu /endʒaŋɡu/ | pusi /pusi/ | kkapa /kːapa/ | injangwe /indʒaŋɡwe/ |
| Cá | eky'enyanja /etʃeɲaɲdʒa/ | eky'enyanja /etʃeɲaɲdʒa/ | encu /eɲtʃu/ | encu /entʃu/ | ekyenhandha /etʃeɲand̪a/ | ekyennyanja /etʃeɲːaɲdʒa/ | ifi /ifi/ |
| Chim | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enhonhi /eɲoɲi/ | ennyonyi /eɲːoˈɲi/ | inyoni /iˈɲoni/ |
| Bướm | ekinyugunyugu /etʃiɲuɡuɲuɡu/ | ekihuguuhugu /ekihuɡuːhuɡu/ | — | ekihoiholya /ekihoiholja/ | ekiwoiwolo /ekiwoiwolo/ | ekiwojjolo /etʃiwodʒːolo/ | ikinyugunyugu /ikiɲuɡuɲuɡu/ |
| Trứng | eihuri /eihuri/ | eihuri /eihuri/ | ihuli /ihuli/ | ihuli /ihuli/ | eggi /eɡːi/ | eggi /ˈeɡːi/ | igi /iɡi/ |
| Gấu | edubu /edubu/ | edubu /edubu/ | edubu /edubu/ | edubu /edubu/ | — | eddubu /edːubu/ | idubu /iduβu/ |
| Ngựa | embaraasi /embaraːsi/ | embaraasi /embaraːsi/ | embaraasi /embaraːsi/ | embarasi /embarasi/ | embalaasi /embalaːsi/ | embalaasi /embalaːsi/ | ifarashi /ifaˈraʃi/ |
| Nhà | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | endhu /end̪u/ | ennyumba /eɲːumba/ | inzu /inzu/ |
| Sữa | amate /amate/ | amate /amate/ | amata /amata/ | amata /amata/ | amata /amata/ | amata /amata/ | amata /amata/ |
| Mật ong | obwuuki /obwuːtʃi/ | obwoki /obwoki/ | obwoki /obwoki/ | obwoki /oβwoki/ | omudheenene /omud̪eːnene/ | omubisi gwʼenjuki /omubisi ɡweɲdʒuki/ | ubuki /ubuki/ |
| Muối | omwonyo /omwoɲo/ | omwonyo /omwoɲo/ | omunyu /omuɲu/ | omunyu /omuɲu/ | omuunhu /omuːɲu/ | omunnyo /omuɲːo/ | umunyu /umuɲu/ |
| Rượu vang | viino /viːno/ | viino /viːno/ | eviini /eviːni/ | eviini /eviːni/ | omwenge gw'emizabbibu /omweŋɡe ɡwemizabːibu/ | wayini /wajini/ | divayi /divaji/ |
| Gạo | omukyeeri /omutʃeːri/ | omukyeeri /omukjeːri/ | — | — | omutyele /omutjele/ | omuceere /omutʃeːre/ | umuceri /umuˈtʃeri/ |
| Sắt | obutare /obutare/ | ekyoma /eˈkjoma/ | ekyoma /ekjoma/ | ekyoma /ekjoma/ | ekyuma /ekjuma/ | ekyuma /eˈtʃuːma/ | icyuma /iˈtʃuma/ |
| Bánh xe | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enkede /eŋkede/ | nnamuziga /nːamuˈziɡa/ | uruziga /uɾuziɡa/ |
| Lụa | riiri /riːri/ | riiri /riːri/ | liiri /liːri/ | liiri /liːri/ | liiri /liːri/ | liiri /liːri/ | hariri /hariri/ |
| Sách | ekitabo /etʃitabo/ | ekitabo /ekitabo/ | ekitabu /ekitaβu/ | ekitabu /ekitaβu/ | ekitabo /ekitabo/ | ekitabo /etʃitabo/ | igitabo /iɡitabo/ |
| Ăn | kurya /kurja/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | okulya /okulja/ | kurya /kuɾja/ |
| Uống | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunhwa /kuɲʷa/ | okunywa /okuɲʷa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Ngủ | kubyama /kubjama/ | kubyama /kubjama/ | kubyama /kubjama/ | kubyama /kuβjama/ | kutenduka /kutenduka/ | okwebaka /okweβaka/ | gusinzira /ɡusinzira/ |
| Một | rumwe /rumwe/ | emwe /emwe/ | emu /emu/ | emu /emu/ | ndala /ndala/ | emu /emu/ | rimwe /ɾimwe/ |
| Hai | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /ibiri/ | bbiri /bːiri/ | kabiri /kabiri/ |
| Ba | ishatu /iʃatu/ | ishatu /iʃatu/ | isatu /isatu/ | isatu /iːsatu/ | isatu /isatu/ | ssatu /sːatu/ | gatatu /ɡatatu/ |
| Bốn | ina /ina/ | eina /eina/ | ina /ina/ | ina /iːna/ | ina /ina/ | nnya /ɲːa/ | kane /kane/ |
| Năm | itaano /itaːno/ | itaano /itaːno/ | itaano /iˈtaːno/ | itaano /iˈtaːno/ | itaanu /iˈtaːnu/ | ttaano /tːaːno/ | gatanu /ɡataːnu/ |
| Trăm | igana /iɡana/ | igana /iɡana/ | kikumi /tʃikumi/ | kikumi /kikumi/ | kikumi /kikumi/ | kikumi /tʃikumi/ | ijana /iʒana/ |
| Xin chào | oraire /oraire/ | agandi /aɡandi/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire ota /oraire ota/ | mwaakire /mwaːkire/ | oli otya /oli otja/ | muraho /muɾaːho/ |
| Cảm ơn | webare /webare/ | webare /webare/ | webale /webale/ | webale /webale/ | weebale /weːbale/ | webale /weːbale/ | murakoze /muɾakoze/ |
| Tốt | kurungi /kuruŋɡi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | bulungi /buluŋɡi/ | kirungi /tʃiruŋɡi/ | byiza /bjiza/ |
| Mới | ekisya /etʃisja/ | ekisya /ekisja/ | ekihyaka /ekihjaka/ | ekihyaka /ekihjaka/ | iyaka /ijaka/ | mpya /mpja/ | gishya /ɡiʃja/ |
| Đỏ | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | myufu /mjufu/ | myufu /mjufu/ | utukura /utukura/ |
| Trắng | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | ndheru /nd̪eru/ | eru /eːru/ | umweru /umweru/ |
| Đen | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | ndhirugavu /nd̪iruɡavu/ | ddugavu /dduɡavu/ | umukara /umukara/ |
| Xanh lá | kinyaasi /tʃiɲaːsi/ | kibabi /kibabi/ | — | — | — | kiragala /tʃiraɡala/ | icyatsi /iˈtʃaːtsi/ |
| Máy tính | kompiyuta /kompijuta/ | kompyuta /kompjuta/ | — | kompyuta /kompjuta/ | — | kompyuta /kompjuta/ | mudasobwa /mudasobwa/ |
| Trà | cayi /tʃaji/ | chai /tʃai/ | — | — | — | caayi /tʃaːji/ | icyayi /itʃaːji/ |
| Đường | sukari /sukari/ | shukaari /ʃukaːri/ | — | — | — | ssukaali /sːukaːli/ | isukari /isukari/ |
| 99 | makumi mwenda na mwenda /makumi mwenda na mwenda/ | makumi mwenda na mwenda /makumi mwenda na mwenda/ | kyenda na mwenda /tʃenda na mwenda/ | — | kyenda na mwenda /kjenda na mwenda/ | kyenda mu mwenda /tʃenda mu mwenda/ | mirongo cyenda nʼicyenda /miɾoŋɡo tʃenda nitʃenda/ |
Trang 1/10
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap