Fakafutuna
Tiếng Futuna Đông
Nam Đảo (Polynesia, Nuclear Polynesian)
Tiếng Futuna Đông, được người nói gọi là Fakafutuna, là ngôn ngữ Polynesia của đảo Futuna và đảo Alofi lân cận, nửa nhỏ hơn và xa xôi hơn nhiều của cộng đồng hải ngoại Pháp Wallis và Futuna. Nó là một ngôn ngữ Polynesia Nhân (Nuclear Polynesian) có họ hàng gần nhất là tiếng Wallis, tiếng Samoa và tiếng Tokelau, và nó có hệ thống ngữ âm nhỏ gọn kiểu Polynesia cổ điển: mười một phụ âm bao gồm một âm tắc thanh hầu có giá trị âm vị, năm nguyên âm đối lập ngắn và dài, và âm tiết nghiêm ngặt mở dạng (C)V. Ghi chép viết sớm nhất về nó là một danh sách 118 từ do các nhà hàng hải Hà Lan Schouten và Le Maire thu thập năm 1616, thuộc hàng những bảng từ vựng cổ nhất cho bất kỳ ngôn ngữ Polynesia nào. Ngày nay phần lớn người nói không sống trên chính đảo Futuna mà ở Nouvelle-Calédonie, và trong lối viết hằng ngày các dấu ngang trên (macron) và dấu nháy chỉ âm tắc thanh hầu thường bị bỏ đi vì thiếu bàn phím. Với tiếng Pháp chi phối trường học và hành chính, ngôn ngữ này được xếp vào loại nguy cấp.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Futuna Đông
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Nam Đảo (Polynesia, Nuclear Polynesian)
| Nghĩa | Tiếng Futuna Đông | Tiếng Wallis | Tiếng Tonga | Tiếng Tuvalu | Tiếng Tokelau | Tiếng Niue | Tiếng Samoa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Lửa | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Mặt trời | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | laa /laː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | lā /laː/ |
| Mặt trăng | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | masina /masina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ |
| Sao | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Đêm | pō /poː/ | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Mưa | ʻua /ʔua/ | ʻua /ʔua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Tuyết | nive /nive/ | nive /nive/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Gió | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Đất | kele /kele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| Đá | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ |
| Núi | maʻuga /maʔuŋa/ | moʻuga /moʔuŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Biển | moana /moana/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | tai /tai/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ |
| Mẹ | tinana /tinana/ | faʻē /faʔeː/ | faʻē /faʔeː/ | maatua /maːtua/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | tinā /tinaː/ |
| Cha | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamā /tamaː/ |
| Con gái | taʻine /taʔine/ | ʻofafine /ʔofafine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ | tama fifine /tama fifine/ | afafine /afafine/ |
| Tôi | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| Bạn | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| Chúng ta | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Tên | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Người | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ |
| Đầu | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Mắt | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tai | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Mũi | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ |
| Miệng | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Răng | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Lưỡi | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| Tay | lima /lima/ | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Bàn chân | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vae /vae/ |
| Tim | mafu /mafu/ | mafu /mafu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | loto /loto/ |
| Xương | ivi /ivi/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ |
| Máu | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Phân | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tae /tae/ | tē /teː/ | tae /tae/ |
| Yêu | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ |
| Cây | lāʻakau /laːʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | laakau /laːkau/ | lākau /laːkau/ | akau /akau/ | laʻau /laʔau/ |
| Chó | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| Mèo | pūsi /puːsi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Cá | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| Chim | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Bướm | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Trứng | fua /fua/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Gấu | uluso /uluso/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ |
| Ngựa | ōsi /oːsi/ | hōsi /hoːsi/ | hoosi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Nhà | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Muối | paʻatai /paʔatai/ | māsima /maːsima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| Rượu vang | vino /vino/ | vino /vino/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Sắt | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | fiti /fiti/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | uʻamea /uʔamea/ |
| Bánh xe | teka /teka/ | teka /teka/ | veʻeteka /veʔeteka/ | teka /teka/ | uili /uili/ | veli /veli/ | uili /uili/ |
| Sách | tosi /tosi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ |
| Ăn | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| Uống | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Ngủ | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ |
| Một | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ |
| Hai | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ |
| Ba | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Bốn | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Năm | lima /lima/ | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Trăm | kaulelau /kaulelau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | selau /selau/ |
| Xin chào | mālō /maːloː/ | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | taalofa /taːlofa/ | mālō ni /maːloː ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | talofa /talofa/ |
| Cảm ơn | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| Tốt | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ |
| Mới | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | fou /fou/ | fōu /foːu/ | foou /foou/ | fou /fou/ |
| Đỏ | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| Trắng | tea /tea/ | hina /hina/ | hinehina /hinehina/ | kena /kena/ | paepae /paepae/ | tea /tea/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| Đen | ʻuli /ʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| Xanh lá | moto /moto/ | moto /moto/ | lanu mata /lanu mata/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| Xanh lam | ʻusi /ʔusi/ | ʻui /ʔui/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Chim cu cu | kāleva /kaːleva/ | — | — | — | — | — | aleva /aleva/ |
| Máy tính | masini /masini/ | olotinatea /olotinatea/ | komipiuta /komipiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| Cam | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap