Ixil
Tiếng Ixil
Ngữ hệ Maya (nhánh Mam, Đại Mam — Ixil)
Tiếng Ixil là một ngôn ngữ Maya thuộc nhánh Mam, được nói ở dãy núi Cuchumatanes vùng tây bắc Guatemala, tại ba thị trấn Nebaj, Chajul và San Juan Cotzal, được gọi là "Tam giác Ixil". Người Ixil là một trong những cộng đồng bị nhắm tới nặng nề nhất trong Nội chiến Guatemala (1960–1996); khoảng 5,5% dân số Ixil đã bị giết trong cuộc diệt chủng đầu thập niên 1980 dưới thời Tướng Ríos Montt — người bị kết tội diệt chủng đối với người Ixil vào năm 2013 (bản án sau đó bị hủy nhưng sự kết tội vẫn được lịch sử công nhận). Ba phương ngữ chính: Nebaj (được ghi chép nhiều nhất), Chajul và Cotzal. Ngôn ngữ có hệ thống cách tác năng–thụ cách và hình thái động từ thể phức tạp.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Ixil
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Ngữ hệ Maya (nhánh Mam, Đại Mam — Ixil)
| Nghĩa | Tiếng Ixil | Tiếng Aguacateco | Tiếng Uspanteko | Tiếng Kaqchikel | Tiếng Mam | Tiếng Kʼicheʼ | Tiếng Q'anjob'al |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ | yaʼ /jaʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | haʼ /haʔ/ |
| Lửa | tzaʼ /tsaʔ/ | qʼaq /qʼaq/ | qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ |
| Mặt trời | qʼii /qʼiː/ | qʼijl /qʼihl/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼij /qʼix/ | qʼij /qʼih/ | qʼij /qʼix/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ |
| Mặt trăng | ichʼ /itʃʼ/ | xahaw /ʃahaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | xjaw /ʃaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ixaw /iʂaw/ |
| Sao | chumiil /tʃumiːl/ | chumeʼl /tʃumeʔl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | cheʼw /tʃeʔw/ | chʼumil /tʃʼumil/ | txʼumel /ʈʂʼumel/ |
| Đêm | aqʼbʼal /aqʼɓal/ | aqʼbʼal /aqʼɓal/ | laqʼabʼ /laqʼaɓ/ | aqʼaʼ /aqʼaʔ/ | qonikʼen /qonikʼən/ | aqʼabʼ /aqʼaɓ/ | aqʼbʼalil /aqʼɓalil/ |
| Mưa | jabʼal /haɓal/ | abʼal /aɓal/ | jabʼ /haɓ/ | jobʼ /xoɓ/ | jbʼal /ʃɓal/ | jabʼ /xaɓ/ | nabʼ /naɓ/ |
| Tuyết | txuncheʼv /tʃuntʃeʔv/ | — | chun tew /tʃun tew/ | nieve /ˈnjebe/ | txa cheʼw /tʃa tʃeʔw/ | saq tew /saq tew/ | chew /tʃew/ |
| Gió | kajiqʼ /kahiqʼ/ | kyeqʼeqʼ /kjeqʼeqʼ/ | tew /tew/ | kaqʼiqʼ /kaqʼiqʼ/ | kyqʼiqʼ /kʲqʼiqʼ/ | iqʼ /iqʼ/ | kaqʼeʼ /kaqʼeʔ/ |
| Đất | txʼavaʼ /tʃʼaʋaʔ/ | txʼotxʼ /tʃʼotʃʼ/ | ulew /uleːw/ | ulew /uleːw/ | txʼotxʼ /tʃʼotʃʼ/ | ulew /ulew/ | txʼotxʼ /ʈʂʼoʈʂʼ/ |
| Đá | kʼubʼ /kʼuɓ/ | kʼubʼ /kʼuɓ/ | ábʼaj /ˈáɓax/ | abäj /aˈɓəx/ | abʼaj /aɓax/ | abʼaj /aɓax/ | chʼen /tʃʼen/ |
| Núi | vitz /vits/ | witz /wits/ | witz /wits/ | juyuʼ /xuˈjuʔ/ | wutz /wuts/ | juyubʼ /xujuɓ/ | witz /wits/ |
| Biển | mar /mar/ | pitzʼpuj aʼ /pitsʼpuh aʔ/ | mar /mar/ | palow /palow/ | plow /plow/ | plo /plo/ | txutxaʼ /ʈʂuʈʂaʔ/ |
| Mẹ | naʼ /naʔ/ | naa /naː/ | nan /nan/ | teʼ /teʔ/ | nan /nan/ | nan /nan/ | mim /mim/ |
| Cha | baʼ /baʔ/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tataʼ /tataʔ/ | mam /mam/ | tat /tat/ | mam /mam/ |
| Con gái | meʼal /meʔal/ | meʼal /meʔal/ | rabʼin /raɓin/ | meʼal /meʔal/ | meʼal /meʔal/ | miʼal /miʔal/ | kutzʼin /kutsʼin/ |
| Tôi | in /in/ | in /in/ | in /in/ | rïn /rɪn/ | aqiin /aˈqiːn/ | in /in/ | ayin /ʔajin/ |
| Bạn | axh /aʃ/ | naʼ /naʔ/ | at /at/ | rat /rat/ | aya /aˈja/ | at /at/ | hach /hatʃ/ |
| Chúng ta | oʼ /oʔ/ | oʼ /oʔ/ | oj /ox/ | röj /rʊx/ | aqoʼ /aˈqoʔ/ | uj /ux/ | ayonh /ʔajoŋ/ |
| Tên | bʼii /ɓiː/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼii /ɓiː/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | biʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼi /ɓi/ |
| Người | uxhchil /uʃtʃil/ | wunaq /wunaq/ | kristyan /kristjan/ | winäq /wiˈnəq/ | xjaal /ʃxaːl/ | winaq /winaq/ | anima /anima/ |
| Đầu | viʼ /viʔ/ | wiʼaj /wiʔah/ | bʼaa /ɓaː/ | jolom /xolom/ | wiʼ /wiʔ/ | jolom /xolom/ | jolom /xolom/ |
| Mắt | vusal /vusal/ | witzʼ /witsʼ/ | wach /watʃ/ | runaqʼ ruwäch /runaqʼ ruwətʃ/ | witz /wits/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | sat /sat/ |
| Tai | xikin /ʃikin/ | xhchin /ʃtʃin/ | xikiin /ʃikiːn/ | xikin /ʃikin/ | xkyin /ʃkʲin/ | xikin /ʃikin/ | txikin /ʈʂikin/ |
| Mũi | juʼ /χuʔ/ | juʼ /χuʔ/ | tzaʼm /tsaʔm/ | tzaʼn /tsaʔn/ | txaʼn /tʃaʔn/ | tzaʼm /tsaʔm/ | txam /ʈʂam/ |
| Miệng | tziʼ /tsiʔ/ | tziʼaj /tsiʔah/ | chiʼ /tʃiʔ/ | chiʼ /tʃiʔ/ | tziʼ /tsiʔ/ | chiʼ /tʃiʔ/ | tiʼ /tiʔ/ |
| Răng | eh /eh/ | eʼ /eʔ/ | e /e/ | ey /ej/ | eʼ /eʔ/ | ware /waɾe/ | eʼ /eʔ/ |
| Lưỡi | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ |
| Tay | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼaabʼ /qʼaːɓ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ |
| Bàn chân | oj /oχ/ | aqan /aqan/ | aqan /aqan/ | aqän /aqən/ | qan /qan/ | aqan /aqan/ | aqan /aqan/ |
| Tim | vatzʼ /vatsʼ/ | kʼuum /kʼuːm/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | anma /anma/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼulul /kʼulul/ |
| Xương | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaaq /ɓaːq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ |
| Máu | kaq /kaq/ | chichʼ /tʃitʃʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | kïkʼ /kɪkʼ/ | chikʼ /tʃikʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | chikʼ /tʃikʼ/ |
| Phân | txaʼ /tʃaʔ/ | txaʼ /tʃaʔ/ | — | — | txaʼ /tʃaʔ/ | achaq /atʃaq/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| Yêu | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ | xajan /ʃahan/ | lóqʼ /lóqʼ/ | ajowabʼäl /axowaɓəl/ | oqxan /oqʃan/ | loqʼoj /loqʼox/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ |
| Cây | tze /tse/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| Chó | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /ʈʂʼiʔ/ |
| Mèo | mees /meːs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mes /mes/ | wiix /wiːʃ/ | meʼs /meʔs/ | mes /mes/ |
| Cá | chay /tʃaj/ | kay /kaj/ | kar /kar/ | kar /kar/ | kyiẍ /kjiʃ/ | kar /kaɾ/ | chay /tʃaj/ |
| Chim | tzʼikin /tsʼikin/ | chʼuʼl /tʃʼuʔl/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | chʼit /tʃʼit/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ |
| Bướm | naaviʼ /naːviʔ/ | slup /slup/ | — | palamax /palamaʃ/ | pakaʼl /pakaʔl/ | pepe /pepe/ | tzolol /tsolol/ |
| Trứng | kʼolobʼ /kʼoloɓ/ | kʼolobʼ /kʼoloɓ/ | saqmolobʼ /saqmoloɓ/ | saqmoloʼ /saqmoloʔ/ | jos /xos/ | saqmoʼl /saqmoʔl/ | jos /xos/ |
| Gấu | oso /oso/ | oso /oso/ | — | oso /ˈoso/ | oso /ˈoso/ | oso /oso/ | oso /oso/ |
| Ngựa | kaay /kaːj/ | chej /tʃeh/ | kwaʼy /kwaʔj/ | kej /kex/ | chej /tʃex/ | kej /kex/ | chej /tʃex/ |
| Nhà | kabʼal /kaɓal/ | nya /ɲa/ | jaa /haː/ | jay /xaj/ | jaa /haː/ | ja /xa/ | na /na/ |
| Sữa | chʼuʼ /tʃʼuʔ/ | lech /letʃ/ | lech /letʃ/ | leche /ˈletʃe/ | taʼl imaj /taʔl imax/ | leche /letʃe/ | — |
| Mật ong | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | taʼl xiiʼ /taʔl ʃiːʔ/ | kabʼ /kaɓ/ | yalkabʼ /jalkaɓ/ |
| Muối | atzʼam /atsʼam/ | aatzʼum /aːtsʼum/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼan /atsʼan/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ |
| Rượu vang | vino /ˈbino/ | win /win/ | vin /bin/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /bino/ |
| Gạo | arus /arus/ | arros /aros/ | — | arroz /aˈros/ | arros /aros/ | arroz /aros/ | — |
| Sắt | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | chʼiichʼ /tʃʼiːtʃʼ/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | kxbʼil /kʃɓil/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | — |
| Lụa | seda /ˈseda/ | — | — | seda /ˈseda/ | seda /seda/ | xela /ʃela/ | — |
| Sách | uʼuj /uʔuχ/ | liwr /liwr/ | wuuj /wuːx/ | wuj /wux/ | uʼjbʼil /uʔxɓil/ | wuj /wux/ | un /un/ |
| Ăn | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ | wii /wiː/ | waʼ /waʔ/ | waʼin /waʔin/ | waan /waːn/ | tijow /tixow/ | lo /lo/ |
| Uống | ucha /utʃa/ | uuk /uːk/ | ukʼ /ukʼ/ | kumun /kumun/ | kʼaan /kʼaːn/ | ukʼaaj /ukʼaːx/ | uku /uku/ |
| Ngủ | wat /wat/ | watl /waːtl/ | war /war/ | war /war/ | ktan /ktan/ | war /waɾ/ | way /waj/ |
| Một | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ |
| Hai | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ | kaʼwutz /kaʔwuts/ | quiibʼ /kiːɓ/ | kaʼiʼ /kaʔiʔ/ | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | kebʼ /keɓ/ | kabʼ /kaɓ/ |
| Ba | oxvaʼl /oʃʋaʔl/ | oxox /oʃoʃ/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | oxiʼ /oʃiʔ/ | oxe /oʃe/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | oxebʼ /oʂeɓ/ |
| Bốn | kajvaʼl /kahʋaʔl/ | kyaj /kjah/ | kajibʼ /kaxiɓ/ | kajiʼ /kaxiʔ/ | kyaje /kjaxe/ | kajibʼ /kaxiɓ/ | kanebʼ /kaneɓ/ |
| Năm | oʼvaʼl /oʔʋaʔl/ | oʼ /oʔ/ | joobʼ /hoːɓ/ | woʼoʼ /woʔoʔ/ | jweʼ /xweʔ/ | jobʼ /xoɓ/ | oyebʼ /ojeɓ/ |
| Trăm | oʼkʼalal /oʔkʼalal/ | jun cient /hun sjent/ | jun cient /hun sjent/ | wokʼal /wokʼal/ | jokʼal /xokʼal/ | jokʼal /xokʼal/ | okʼal /okʼal/ |
| Xin chào | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ | kʼamta /kʼamta/ | saʼbʼal /saʔbal/ | utz iwäch /uts iwətʃ/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | saqarik /saqaɾik/ | kawal /kawal/ |
| Cảm ơn | tantixh /tantiʃ/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | maltyox /maltjoʃ/ | matyox /matjoʃ/ | chjonte /tʃhonte/ | maltyox /maltjoʃ/ | yuhwal /juhwal/ |
| Tốt | utzʼ /utsʼ/ | balaj /balah/ | tzi /tsi/ | ütz /ʊts/ | banix /baniʃ/ | utz /uts/ | watxʼ /waʈʂʼ/ |
| Mới | akʼ /akʼ/ | akʼaj /aːkʼah/ | akʼ /akʼ/ | kʼakʼaʼ /kʼakʼaʔ/ | akʼaj /akʼax/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | akʼ /akʼ/ |
| Đỏ | kaq /kaq/ | kyaq /kjaq/ | kyeq /kjeq/ | käq /kəq/ | kyaq /kjaq/ | kaq /kaq/ | kaq /kaq/ |
| Trắng | saj /saχ/ | saq /saq/ | saq /saq/ | säq /səq/ | saq /saq/ | saq /saq/ | saq /saq/ |
| Đen | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ |
| Xanh lá | chaʼx /tʃaʔʃ/ | txaʼx /tʃaʔʃ/ | rax /raʃ/ | räx /rəʃ/ | txaʼx /tʃaʔʃ/ | rax /raʃ/ | yax /jaʂ/ |
| Đường | asukaal /asukaːl/ | — | — | kʼajkabʼ /kʼaxkaɓ/ | azúcar /aˈsukar/ | asukal /asukal/ | — |
| 99 | bʼelelaval toʼkʼal /ɓelelaʋal toʔkʼal/ | jun mutxʼ tu belujlaj /hun muʈʂʼ tu beluhlah/ | junmuchʼ bʼelejlajuj /hunmutʃʼ ɓelexlaxux/ | — | — | junmuchʼ bʼelej lajuj /xunmutʃʼ ɓelex laxux/ | — |
Trang 1/9
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap