Proto-Austronesian
Tiền Nam Đảo ngữ
Ngôn ngữ nguyên thủy (tái dựng) · biến thể lịch sử / ẩn
Tiền Nam Đảo ngữ (PAN) là ngôn ngữ tổ tiên được tái lập của ngữ hệ Nam Đảo — một trong những ngữ hệ lớn nhất thế giới, trải dài từ Madagascar đến đảo Phục Sinh. Nó thường được đặt ở Đài Loan khoảng 4000–3000 TCN, trước cuộc bành trướng hàng hải lớn khắp Đông Nam Á hải đảo và Thái Bình Dương; việc tái lập — do Dempwolff khởi xướng và về sau được Dyen, đặc biệt là Blust và Starosta, tinh chỉnh — dựa nhiều vào các ngôn ngữ Formosa phân kỳ, mà tầm quan trọng quyết định của chúng đối với việc phân nhóm bậc cao chỉ được nhận ra sau Dempwolff, người mà bản tái lập của chính ông dựa trên các cứ liệu Mã Lai-Đa Đảo.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong Tiền Nam Đảo ngữ
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Ngôn ngữ nguyên thủy (tái dựng)
| Nghĩa | Tiền Nam Đảo ngữ | Tiếng Mã Lai cổ | Tiếng Pazeh | Tiếng Bunun | Tiếng Chăm cổ | Tiếng Mandar | Tiếng Itbayaten |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | *daNum /daNum/ | air /air/ | dalum /dalum/ | danum /danum/ | ie /ʔiə/ | uai /uai/ | ranom /ranom/ |
| Lửa | *Sapuy /Sapuy/ | api /api/ | hapuy /hapuj/ | sapuz /sapuz/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | hapoy /hapoj/ |
| Mặt trời | *waRi /waRi/ | matari /matari/ | rizax /ɾizax/ | vali /vali/ | huriy /hurij/ | mata allo /mata alːo/ | araw /araw/ |
| Mặt trăng | *bulaN /bulaN/ | bulan /bulan/ | ilas /ilas/ | buan /buan/ | bulan /bulan/ | bulang /bulaŋ/ | voxan /voɣan/ |
| Sao | *bituqen /bituqen/ | bintang /bintaŋ/ | mintol /mintol/ | bintuhan /bintuhan/ | bituk /bituʔ/ | bittoeng /bittoeŋ/ | vitoen /vitoɨn/ |
| Đêm | *beRŋi /beʀŋi/ | malam /malam/ | xinian /xinian/ | labian /labian/ | malam /malam/ | bongi /boŋi/ | aʼxep /aʔɣɨp/ |
| Mưa | *quzaN /quzaN/ | — | udan /udan/ | qudan /qudan/ | — | urang /uˈraŋ/ | timoy /timoj/ |
| Tuyết | *SuReNa /SuReNa/ | — | hahela /hahela/ | paav /paav/ | — | — | — |
| Gió | *bali /bali/ | — | bari /baɾi/ | luvluv /luvluv/ | — | angin /aŋin/ | sarawsaw /sarawsaw/ |
| Đất | *taneq /taneq/ | — | daxe /daxəʔ/ | dalah /dalah/ | — | litaq /litaʔ/ | tana /tana/ |
| Đá | *batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batau /batau/ | batu /batu/ | vato /vato/ |
| Núi | *bukij /bukij/ | — | — | ludun /ludun/ | — | buttu /butːu/ | — |
| Biển | *tenem /tenem/ | — | awas /awas/ | ning-av /ŋiŋʔav/ | — | sasiq /sasiʔ/ | hawa /hawa/ |
| Mẹ | *ina /ina/ | ibu /ibu/ | ina /ina/ | tina /tina/ | inā /ina/ | indoq /indoʔ/ | ina /ina/ |
| Cha | *ama /ama/ | bapa /bapa/ | aba /aba/ | tama /tama/ | amā /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Tôi | *aku /aku/ | aku /aku/ | yaku /jaku/ | saikin /saikin/ | ku /ku/ | iyau /ijau/ | yaken /jakɨn/ |
| Bạn | *iSu /iSu/ | kamu /kamu/ | isiu /isiu/ | suu /suʔu/ | hã /haː/ | io /iʔo/ | ʼimo /ʔimo/ |
| Chúng ta | *kita / *kami /kita / kami/ | kita / kami /kita / kami/ | ita / yami /ita / jami/ | kata / kaimin /kata / kaimin/ | — /—/ | ikiq / ingkaiq /ikiʔ / iŋkaiʔ/ | yaten / yamen /jatɨn / jamɨn/ |
| Tên | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | angan /aŋan/ | sanga /saŋa/ | ngaran /ŋaran/ |
| Người | *Cau /tsau/ | — | saw /saw/ | bunun /bunun/ | urāṅ /uraːŋ/ | tau /tau/ | tawo /tawo/ |
| Đầu | *quluh /quluh/ | — | punu /punu/ | bungu /buŋu/ | — | ulu /ulu/ | oxo /oɣo/ |
| Mắt | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | daurik /dauɾik/ | mata /mata/ | matā /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tai | *Caliŋa /tsaliŋa/ | — | sainga /saiŋa/ | tainga /taiŋa/ | — | talinga /taliŋa/ | talinya /taliɲa/ |
| Mũi | *ujuŋ /ujuŋ/ | — | muzing /muziŋ/ | ngutus /ŋutus/ | idung /iduŋ/ | pudzung /puðuŋ/ | mohdan /mohdan/ |
| Răng | *nipen /nipen/ | gigi /ɡiɡi/ | lepeng /ləpəŋ/ | nipun /nipun/ | tagai /taɡaj/ | isi /isi/ | nyipen /ɲipɨn/ |
| Lưỡi | *Sema /Sema/ | lidah /lidah/ | dahama /dahama/ | mamaʼ /mamaʔ/ | dalah /dalah/ | lila /lila/ | rila /rila/ |
| Tay | *lima /lima/ | tangan /taŋan/ | rima /ɾima/ | ima /ima/ | taŋin /taŋin/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Bàn chân | *qaqay /qaqay/ | — | karaw /kaɾaw/ | bantas /bantas/ | takai /takai/ | — | ayi /aji/ |
| Tim | *pusuq /pusuq/ | hati /hati/ | baga /baɡa/ | is-ang /isaŋ/ | hatai /hatai/ | ate /ate/ | tawor /tawor/ |
| Xương | *CuqelaN /CuqelaN/ | tulang /tulaŋ/ | bul /bul/ | tuhnaz /tuhnað/ | talang /talaŋ/ | buku /buku/ | toʼxang /toʔɣaŋ/ |
| Máu | *daRaq /daRaq/ | darah /darah/ | damu /damu/ | haidang /haidaŋ/ | darah /darah/ | ceraq /tʃɛraʔ/ | raya /raja/ |
| Phân | *Caqi /tsaqi/ | — | — | taki /taki/ | — | tai /tai/ | — |
| Yêu | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | klɛn /klɛn/ | mappinawa /mapːinawa/ | — /—/ |
| Cây | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | kahuy /kahuj/ | kahu /kahu/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kaju /kaju/ | kayoh /kajoh/ |
| Chó | *asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | wazu /wazu/ | asu /asu/ | asuv /asuw/ | asu /asu/ | tito /tito/ |
| Mèo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | mɛw /mɛw/ | mio /mio/ | — /—/ |
| Cá | *Sikan /Sikan/ | ikan /ikan/ | alaw /alaw/ | iskan /iskan/ | ikan /ikan/ | bau /ˈbau/ | among /amoŋ/ |
| Chim | *manuk /manuk/ | burung /buruŋ/ | ayam /ajam/ | hazam /hazam/ | cim /tʃim/ | manu-manuq /manu manuʔ/ | kangkang /kaŋkaŋ/ |
| Bướm | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | — | — | balikuan /balikuan/ | — | — | — |
| Trứng | *qiCeluR /qicəlur/ | — | batu pataru /batu pataɾu/ | lububunun /lububunun/ | — | talloq /talːoʔ/ | ittiiyoy /ittiijoj/ |
| Gấu | *Cumay /Cumay/ | — | — | tumaz /tumað/ | — | — | — |
| Nhà | *Rumaq /Rumaq/ | rumah /rumah/ | xuma /xuma/ | lumaq /lumaq/ | sɔŋ /sɔŋ/ | boyang /bojaŋ/ | vaxay /vaɣaj/ |
| Muối | *qasiRa /qasiRa/ | garam /ɡaram/ | pahah /pahah/ | hasila /hasila/ | — | sia /sia/ | asin /asin/ |
| Gạo | *beRas /beRas/ | — | — | cilas /tsilas/ | — | baras /baras/ | paray /paraj/ |
| Sắt | *Namat /Namat/ | — | — | ngul-a /ŋulʔa/ | — | bassi /basːi/ | — |
| Ăn | *kaen /kaen/ | makan /makan/ | mekan /məkan/ | maun /maun/ | bɔh /bɔh/ | maʼande /maʔande/ | koman /koman/ |
| Uống | *inum /inum/ | minum /minum/ | mimaazip /mimaːzip/ | muqun /muqun/ | mɛnum /mɛnum/ | minung /minuŋ/ | ominom /ominom/ |
| Ngủ | *tuduR /tuduR/ | tidur /tidur/ | masuaw /masuaw/ | masabah /masabah/ | — | matindro /matindro/ | makahicex /makahitʃɨɣ/ |
| Một | *isa /isa/ | sa /sa/ | adang /adaŋ/ | tasa /tasa/ | sa /sa/ | mesa /mesa/ | aʼsa /aʔsa/ |
| Hai | *duSa /duSa/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ | dusa /dusa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | doha /doha/ |
| Ba | *telu /telu/ | tlu /tlu/ | turu /tuɾu/ | tau /tau/ | klau /klau/ | tallu /talːu/ | atlo /atlo/ |
| Bốn | *Sepat /səpat/ | mpat /əmpat/ | supat /supat/ | paat /paːt/ | pāt /paːt/ | appe /apːe/ | aʼpat /aʔpat/ |
| Năm | *lima /lima/ | lima /lima/ | xasep /xasəp/ | hima /hima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Trăm | *RaCus /RaCus/ | ratus /ratus/ | haten /hatən/ | saba /saba/ | — | sangatus /saŋatus/ | omyatos /omjatos/ |
| Xin chào | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | salamaʼ maʼondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | — /—/ |
| Cảm ơn | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | kuruʼ sumangaʼ /kuruʔ sumaŋaʔ/ | — /—/ |
| Tốt | — /—/ | baik /baik/ | — /—/ | masial /masial/ | siam /siam/ | macoa /matʃoa/ | mapia /mapia/ |
| Mới | *baqeRuh /baqeRuh/ | — | xias /xias/ | bahlu /baɬu/ | — | baru /baru/ | vaʼyo /vaʔjo/ |
| Đỏ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | merah /merah/ | lubahing /lubahiŋ/ | madanghas /madaŋhas/ | mưriah /mɨriah/ | mamea /mamea/ | mavayah /mavajah/ |
| Trắng | *ma-putiq /maputiq/ | putih /putih/ | risilaw /ɾisilaw/ | maduhlas /maduɬas/ | patih /patih/ | mapute /mapute/ | mahilak /mahilak/ |
| Đen | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | hitam /hitam/ | terehen /təɾəhən/ | matahdung /matahduŋ/ | hitam /hitam/ | malotong /malotoŋ/ | mavaeng /mavaɨŋ/ |
| Gâu gâu | *qawqaw /qawqaw/ | — | — | — | — | — | — |
Trang 1/8
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap