Цӏаӏхна миз
Tsakhur
caucasiana do nordeste (lezguiana, subgrupo agul-tabasarã-tsakhur)
O tsakhur (ЦӀаIхна миз ou Yiqby no autônimo) é uma língua caucasiana do nordeste (lézguica) do sul do Daguestão e do nordeste adjacente do Azerbaijão. Os tsakhur são tradicionalmente pastores transumantes cujas pastagens de verão ficam no alto Cáucaso e as de inverno nas terras baixas do Azerbaijão. O tsakhur compartilha as marcas tipológicas características da família lézguica: um rico inventário consonantal com ejetivas, alinhamento ergativo-absolutivo, quatro classes nominais e uma elaborada morfologia de caso espacial (~17 casos, incluindo subcategorização locativa). A ortografia de base cirílica de 1992 foi adotada no âmbito da política de línguas minoritárias do Daguestão.
Onde é falada
87 palavras essenciais em tsakhur
Fontes
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: caucasiana do nordeste (lezguiana, subgrupo agul-tabasarã-tsakhur)
| Significado | Tsakhur | Rutul | Agul | Tabassarão | Budukh | Kryz | Lezgui |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | хьян /xjan/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | шид /ʃid/ | хьад /xad/ | xəd /xæd/ | яд /jad/ |
| Fogo | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | tsʼə /tsʼæ/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Sol | верыгъ /werɨʁ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | ригъ /riʁ/ | вирагъ /viraʁ/ | virağ /viraʁ/ | рагъ /raʁ/ |
| Lua | ваз /waz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | вез /vez/ | vəz /væz/ | варз /varz/ |
| Estrela | хаӏне /χaˤne/ | хед /χed/ | гӏад /ʕad/ | хяд /xæd/ | хӏачӏ /ħatʃʼ/ | ħəçʼ /ħætʃʼ/ | гъед /ʁed/ |
| Noite | хаӏм /χaˤm/ | выш /vɨʃ/ | ӏуьш /ʕyʃ/ | йишв /jiʃʷ/ | йудженджидж /judʒendʒidʒ/ | yif /jif/ | йиф /jif/ |
| Chuva | гʼогъуй /ɡʲoʁuj/ | гьугъал /huɣal/ | угъал /uʁal/ | мархь /marx/ | маф /maf/ | çʼebic /tʃʼebidʒ/ | марф /marf/ |
| Neve | йиз /jiz/ | йиз /jiz/ | ибхь /ibħ/ | йиф /jif/ | йиз /jiz/ | yiz /jiz/ | жив /ʒiv/ |
| Vento | мыц /mɨts/ | хьыбыл /x̌ɨbɨl/ | кулак /kulak/ | микӏ /mikʼ/ | кулак /kulak/ | kulak /kulak/ | гар /ɡar/ |
| Terra | накьв /naqʼʷ/ | накьв /naqʼʷ/ | наькьв /næqʼʷ/ | жил /ʒil/ | нокь /noqʼ/ | nöqʼ /nøqʼ/ | накьв /naqʷʼ/ |
| Pedra | къае /ɢaje/ | духул /duχul/ | гъван /ʁʷan/ | гъван /ʁʷan/ | къайе /qaje/ | xud /xud/ | къван /qːwan/ |
| Montanha | сува /suwa/ | бан /ban/ | сув /suw/ | дагъ /daʁ/ | дагъ /daʁ/ | bel /bel/ | дагъ /daʁ/ |
| Mar | дерйагь /derjah/ | дайрагь /dajrah/ | хӏуьл /ħyl/ | гьюл /hyl/ | кӏуф /kʼuf/ | — | гьуьл /hyl/ |
| Mãe | едʼ /jedʲ/ | нин /nin/ | баб /bab/ | дада /dada/ | диде /dide/ | dəy /dæj/ | диде /dide/ |
| Pai | дек /dek/ | дид /did/ | дад /dad/ | адаш /adaʃ/ | ада /ada/ | bəy /bæj/ | буба /buba/ |
| Filha | йиш /jiʃ/ | рыш /rɨʃ/ | руш /ruʃ/ | риш /riʃ/ | риж /riʒ/ | riş /riʃ/ | руш /ruʃ/ |
| Eu | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | узу /uzu/ | зы /zɨ/ | zın /zɨn/ | зун /zun/ |
| Tu | гъу /ʁu/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | уву /uvu/ | вы /wɨ/ | vun /vun/ | вун /wun/ |
| Nós | ши /ʃi/ | йе /je/ | хьин / чин /xin / tʃin/ | ухьу / учу /uxu / utʃu/ | йин /jin/ | jin / žin /jin / ʒin/ | чун /tʃun/ |
| Nome | до /do/ | дур /dur/ | ттур /tːur/ | ччвур /tʃːʷur/ | тур /tur/ | tʼır /tʼɨr/ | тӏвар /tʼʷar/ |
| Pessoa | инсан /insan/ | эдеми /edemi/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | идми /idmi/ | admi /admi/ | инсан /insan/ |
| Cabeça | калле /kalːe/ | кьул /qʼul/ | кӏил /kʼil/ | кӏул /kʼul/ | кьыл /qʼɨl/ | qʼıl /qʼɨl/ | кьил /qʼil/ |
| Olho | улʼ /ulʲ/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | гӏуьл /ʕyl/ | ʕül /ʕyl/ | вил /vil/ |
| Orelha | кӏыры /kʼɨrɨ/ | убур /ubur/ | ибур /ibur/ | иб /ib/ | ибир /ibir/ | ibır /ibɨr/ | йаб /jab/ |
| Nariz | хъов /qow/ | хьехь /xex/ | хъехъв /qeqʷ/ | хъюхъ /qyq/ | меъел /meʔel/ | miʔel /miʔel/ | нер /ner/ |
| Boca | гӏалʼ /ʕalʲ/ | гъал /ʁal/ | сив /siw/ | ушв /uʃʷ/ | сив /siv/ | siv /siv/ | сив /siw/ |
| Dente | сили /sili/ | сылаб /sɨlab/ | силеб /sileb/ | силиб /silib/ | сил /sil/ | sil /sil/ | сас /sas/ |
| Língua | миз /miz/ | миз /miz/ | мез /mez/ | мелз /melz/ | мез /mez/ | mez /mez/ | мез /mez/ |
| Mão | хыл /χɨl/ | хыл /χɨl/ | гъил /ʁil/ | хил /xil/ | хаб /χab/ | xəb /xæb/ | гъил /ʁil/ |
| Pé | мыкӏли /mɨkʼli/ | гъил /ʁil/ | лек /lek/ | лик /lik/ | къил /qil/ | qil /qil/ | кӏвач /kʼa̹tʃ/ |
| Coração | йикӏ /jikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юркӏв /jurkʼʷ/ | юкӏв /jukʼʷ/ | йыкӏ /jɨkʼ/ | yikʼ /jikʼ/ | рикӏ /rikʼ/ |
| Osso | баркӏ /barkʼ/ | кьырыб /qʼɨrɨb/ | иркк /irkː/ | кӏараб /kʼarab/ | кӏерепӏ /kʼerepʼ/ | kʼərəpʼ /kʼæræpʼ/ | кӏараб /kʼarab/ |
| Sangue | эб /eb/ | эбир /ebir/ | иъ /iʔ/ | ифи /ifi/ | ирд /ird/ | irəc /irædʒ/ | иви /iwi/ |
| Amor | ыкийканас /ɨkijkanas/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | — /—/ | ikəcu /ikædʒu/ | кӏан хьун /kʼan xun/ |
| Árvore | йив /jiw/ | хук /χuk/ | кӏур /kʼur/ | гьар /har/ | дар /dar/ | dar /dar/ | тар /tar/ |
| Cão | хва /χʷa/ | хыних /χɨniχ/ | гъуй /ʁuj/ | ху /xu/ | хор /χor/ | xʷar /xʷar/ | кицӏ /kitsʼ/ |
| Gato | аӏбын /aˤbɨn/ | гету /ɡetu/ | къурмев /qurmew/ | гату /ɡatu/ | кач /katʃ/ | — /—/ | кац /kats/ |
| Peixe | балугъ /baluʁ/ | балугъ /baluʁ/ | чӏекӏ /tʃʼekʼ/ | балугъ /baluʁ/ | балугъ /baluʁ/ | balığ /balɨʁ/ | гъед /ʁed/ |
| Pássaro | шитӏ /ʃitʼ/ | шурук /ʃuruk/ | къуш /quʃ/ | жакьв /ʒaqʼʷ/ | къуш /quʃ/ | quş /quʃ/ | къуш /quʃ/ |
| Borboleta | кабай /kabaj/ | дебдебил /debdebil/ | цӏабрахъил /tsʼabraqʰil/ | ппазипенди /pːazipendi/ | чуьнглеле /tʃynɡlele/ | kübelek /kybelek/ | чепелукь /tʃepeluqʼ/ |
| Ovo | кьукь /qʼuqʼ/ | гъылыгъ /ʁɨlɨʁ/ | гъурагъал /ʁuraʁal/ | мурта /murta/ | къусхуд /qusxud/ | kusuntʼ /kusuntʼ/ | кака /kaka/ |
| Urso | сʼо /sʲo/ | си /si/ | багниш /baɡniʃ/ | швеъ /ʃʷeʔ/ | сор /sor/ | sar /sar/ | сев /sev/ |
| Cavalo | балкан /balkan/ | йиван /jiwan/ | хӏайван /ħajwan/ | гьяйван /hæjvan/ | хилаь /xilæ/ | bəlkən /bælkæn/ | шив /ʃiw/ |
| Casa | хав /χaw/ | хал /χal/ | хал /xal/ | хал /xal/ | кӏул /kʼul/ | kʼul /kʼul/ | кӏвал /kʼval/ |
| Leite | няк /nʲak/ | наӏк /naʕk/ | некк /nekː/ | никк /nikː/ | йух /jux/ | yux /jux/ | нек /nek/ |
| Mel | итв /itʷ/ | ит /it/ | уьтт /ytː/ | йиччв /jitʃːʷ/ | йит /jit/ | yit /jit/ | вирт /virt/ |
| Sal | кьев /qʼew/ | кьел /qʼel/ | кьаьл /qʼæl/ | кьил /qʼil/ | кьел /qʼel/ | qʼel /qʼel/ | кьел /qʼel/ |
| Vinho | чахыр /tʃaχɨr/ | чахыр /tʃaxɨr/ | чахир /tʃaxir/ | чяхир /tʃæxir/ | чахыр /tʃaxɨr/ | çaxır /tʃaxɨr/ | чехир /tʃexir/ |
| Arroz | биринз /birinz/ | дуькӏ /dykʼ/ | бириндж /birindʒ/ | дюгю /dyɡy/ | — | vidar /vidar/ | дуьгуь /dyɡy/ |
| Ferro | йива /jiwa/ | йилаг /jilaɡ/ | рукь /ruqʼ/ | рукь /ruqʼ/ | йилег /jileɡ/ | dəmır /dæmɨr/ | ракь /raqʼ/ |
| Roda | текар /tekar/ | чарх /tʃarx/ | фур /fur/ | чарх /tʃarx/ | чарх /tʃarx/ | çerx /tʃerx/ | чарх /tʃarx/ |
| Seda | ипак /ipak/ | йипак /jipak/ | ипак /ipak/ | кӏаз /kʼaz/ | барама /barama/ | ipeg /ipeɡ/ | пек /pek/ |
| Livro | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | дафтар /daftar/ | kitab /kitab/ | улуб /ulub/ |
| Comer | охьанас /oxanas/ | ухьун /uħun/ | ӏуьтӏанас /ʕytʼanas/ | ипӏуб /ipʼub/ | соъул- /soʡul/ | ʕulcu /ʕuldʒu/ | тӏуьн /tʼyn/ |
| Beber | илʼогъас /ilʲoʁas/ | эджин /edʒin/ | ухас /uxas/ | убхъуб /ubqub/ | согъуру /soʁuru/ | qırcu /qɨrdʒu/ | хъун /qun/ |
| Dormir | къапихьас /ɢapixas/ | сахын /saxɨn/ | гъархьас /ʁarħas/ | ахуб /axub/ | архар /arxar/ | — | ксун /ksun/ |
| Um | са /sa/ | са /sa/ | сад /sad/ | саб /sab/ | са /sa/ | səd /sæd/ | сад /sad/ |
| Dois | кьоӏд /qʼoˤd/ | кьуьд /qʼyd/ | ӏуд /ʕud/ | кьюб /qʼyb/ | кьад /qʼad/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьвед /qʷʼed/ |
| Três | хьебыд /xebɨd/ | хьибыд /ʜibɨd/ | хьибуд /ʜibud/ | шубуб /ʃubub/ | шубуд /ʃubud/ | şibır /ʃibɨr/ | пуд /pud/ |
| Quatro | йокьуд /joqʼud/ | юкьуд /juqʼud/ | йакьуд /jaqʼud/ | юкьуб /juqʼub/ | юкьуд /juqʼud/ | yuqʼud /juqʼud/ | кьуд /qʼud/ |
| Cinco | хьод /xod/ | хьуд /ʜud/ | гӏифуд /ʕifud/ | хьуб /xub/ | фуд /fud/ | fır /fɨr/ | вад /wad/ |
| Cem | ваӏш /waˤʃ/ | веш /weʃ/ | верш /werʃ/ | варж /varʒ/ | фухъад /fuqad/ | fuqʼar /fuqʼar/ | виш /wiʃ/ |
| Olá | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| Obrigado | бахытыд /baχɨtɨd/ | — /—/ | баркалла /barkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ |
| Bom | югна /juɡna/ | йишды /jiʃdɨ/ | иджеф /idʒef/ | ужур /uʒur/ | гӏари /ʕari/ | ğaləd /ʁalæd/ | хъсан /qsan/ |
| Novo | цӏедын /tsʼedɨn/ | цӏинды /tsʼindɨ/ | цӏайеф /tsʼajef/ | цӏийиб /tsʼijib/ | таза /taza/ | tsʼiyə /tsʼijæ/ | цӏийи /tsʼiji/ |
| Vermelho | чӏаӏран /tʃʼaˤran/ | ирды /irdɨ/ | иреф /iref/ | уьруб /yrub/ | ал /al/ | qırmızı /qɨrmɨzɨ/ | яру /jaru/ |
| Branco | джагваран /dʒaɡʷaran/ | джагварды /dʒaɡʷardɨ/ | джагварф /dʒaɡvarf/ | лизуб /lizub/ | лузу /luzu/ | ləzı /læzɨ/ | лацу /latsu/ |
| Preto | кӏаарна /kʼaːrna/ | лыӏхды /lɨˤxdɨ/ | кӏареф /kʼaref/ | кӏаруб /kʼarub/ | лагӏа /laʕa/ | ləħə /læħæ/ | чӏулав /tʃʼulav/ |
| Verde | чыван /tʃɨwan/ | шилды /ʃildɨ/ | гъазеф /ʁazef/ | чруб /tʃrub/ | йашил /jaʃil/ | çʼukʼni /tʃʼukʼni/ | къацу /qatsu/ |
| Azul | лезан /leˈzan/ | хьылынды /ħɨlɨnˈdɨ/ | куюлед /kujuˈled/ | укӏуб /ukʼub/ | цӏору /tsʼoˈru/ | yeksərğur /jeksærʁur/ | вили /ˈʋili/ |
| Cuco | гукки /ɡukːi/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кекку /kekːu/ | кукум /kukum/ | гугутӏ /ɡuɡutʼ/ | — /—/ | кукупӏ /kːukːupʼ/ |
| Açúcar | шакар /ʃakar/ | шагар /ʃaɡar/ | шаккар /ʃakːar/ | шекер /ʃeker/ | къанд /qand/ | şəkər /ʃækær/ | шекер /ʃeker/ |
Página 1/10
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap