Kriol
Tiếng Creole Guinea-Bissau
Roman (tiếng Creole)
Kriol Guinea-Bissau (Kriyol, còn gọi là Guineense) là một ngôn ngữ creole có vốn từ chủ yếu bắt nguồn từ tiếng Bồ Đào Nha, được sử dụng khắp Guinea-Bissau và vùng Casamance lân cận của Senegal. Đây là ngôn ngữ chung chính của Guinea-Bissau và ngày càng được tiếp thu như tiếng mẹ đẻ, đặc biệt tại Bissau, trong khi tiếng Bồ Đào Nha vẫn là ngôn ngữ chính thức duy nhất của đất nước. Phần lớn từ vựng có nguồn gốc Bồ Đào Nha, nhưng ngữ pháp phản ánh cả quá trình hình thành creole lẫn sự tiếp xúc với các ngôn ngữ Đại Tây Dương và Mande. Kriol thường có trật tự SVO và dùng các tiểu từ như na, ta, ba để biểu thị thì, thức và thể thay cho biến tố động từ kiểu Bồ Đào Nha. Các biến thể vùng miền và xã hội cùng tồn tại; lối viết dựa trên chữ Latinh được dùng trong văn học và giáo dục nhưng chưa có một chuẩn chính tả được chấp nhận rộng khắp.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Creole Guinea-Bissau
Nguồn
- Biblia – traduson antigu in Krioulo (Portuguese Creole Bible, Guinea-Bissau; bible.com version 3461); en.wiktionary Guinea-Bissau Creole (pov) lemmas; Intumbo, Inverno & Holm 2013, "Guinea-Bissau Kriyol", APiCS Online survey 33 (phonology/orthography)
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Roman (tiếng Creole)
| Nghĩa | Tiếng Creole Guinea-Bissau | Tiếng Creole Cape Verde | Tiếng Bồ Đào Nha Brazil | Tiếng Bồ Đào Nha Angola | Tiếng Fala | Tiếng Bồ Đào Nha Mozambique | Tiếng Bồ Đào Nha Cabo Verde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | yagu /ˈjaɡu/ | agu /aɡu/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | augua /ˈaɡwa/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈaɣwɐ/ |
| Lửa | fugu /ˈfuɡu/ | fogu /foɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogu /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfoɣu/ |
| Mặt trời | sol /sɔl/ | sol /sɔl/ | sol /sɔw/ | sol /sɔl/ | sol /sɔl/ | sol /sɔl/ | sol /sɔɫ/ |
| Mặt trăng | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | lua /ˈluɐ/ | lua /ˈluɐ/ | lúa /ˈlua/ | lua /ˈluɐ/ | lua /ˈluɐ/ |
| Sao | strela /ˈstrɛla/ | strela /ˈstɾelɐ/ | estrela /isˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /esˈtɾela/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ |
| Đêm | noti /ˈnoti/ | noti /ˈnoti/ | noite /ˈnojtʃi/ | noite /ˈnojte/ | noiti /ˈnojti/ | noite /ˈnojte/ | noite /ˈnojte/ |
| Mưa | cuba /ˈtʃuba/ | txuba /ˈtʃubɐ/ | chuva /ˈʃuvɐ/ | chuva /ˈʃuvɐ/ | chuiva /tʃuiva/ | chuva /ˈʃuvɐ/ | chuva /ˈʃuvɐ/ |
| Tuyết | nevi /ˈnɛvi/ | nevi /ˈnevi/ | neve /ˈnɛvi/ | neve /ˈnɛvɨ/ | nevi /ˈnebi/ | neve /ˈnɛvɨ/ | neve /ˈnɛvɨ/ |
| Gió | bentu /ˈbẽtu/ | bentu /ˈbentu/ | vento /ˈvẽtu/ | vento /ˈvẽtu/ | ventu /ˈbentu/ | vento /ˈvẽtu/ | vento /ˈvẽtu/ |
| Đất | tera /ˈtɛra/ | téra /tera/ | terra /ˈtɛʁɐ/ | terra /ˈtɛʁɐ/ | terra /tɛra/ | terra /ˈtɛʁɐ/ | terra /ˈtɛʁɐ/ |
| Đá | pedra /ˈpɛdɾa/ | pedra /ˈpɛdɾɐ/ | pedra /ˈpɛdɾɐ/ | pedra /ˈpɛðɾɐ/ | pedra /ˈpeðɾa/ | pedra /ˈpɛðɾɐ/ | pedra /ˈpɛdɾɐ/ |
| Núi | monti /ˈmonti/ | monti /ˈmõti/ | montanha /mõˈtaɲɐ/ | montanha /mõˈtaɲɐ/ | montaña /monˈtaɲa/ | montanha /mõˈtaɲɐ/ | montanha /mõˈtɐɲɐ/ |
| Biển | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ |
| Mẹ | mai /maj/ | mai /maj/ | mãe /mãj/ | mãe /mɐ̃j/ | mai /mai/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mɐ̃j̃/ |
| Cha | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /pai/ | pai /paj/ | pai /paj/ |
| Tôi | ami /ami/ | mi /mi/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ |
| Bạn | bu /bu/ | bu /bu/ | você /voˈse/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| Chúng ta | anos /aˈnɔs/ | nos /nɔs/ | nós /nɔs/ | nós /nɔʃ/ | nós /nɔʃ/ | nós /nɔʃ/ | nós /nɔʃ/ |
| Tên | nomi /ˈnomi/ | nómi /ˈnɔmi/ | nome /ˈnomi/ | nome /ˈnomɨ/ | nomi /ˈnomi/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ |
| Người | jinti /ˈdʒinti/ | algen /alˈɡen/ | pessoa /peˈsoɐ/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ | pesoa /peˈsoa/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ |
| Đầu | kabesa /kaˈbesa/ | kabésa /kaˈbɛsɐ/ | cabeça /kaˈbesɐ/ | cabeça /kaˈbesɐ/ | cabeza /kaˈbeθa/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ |
| Mắt | uju /ˈudʒu/ | odju /odʒu/ | olho /ˈoʎu/ | olho /ˈoʎu/ | ollu /ˈoʎu/ | olho /ˈoʎu/ | olho /ˈoʎu/ |
| Tai | orelha /oˈɾeʎɐ/ | oredja /oˈɾedʒɐ/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ | orella /oˈreʎa/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ |
| Mũi | naris /naˈɾis/ | naris /naˈɾis/ | nariz /naˈɾis/ | nariz /naˈɾiʃ/ | nariz /naˈɾis/ | nariz /naˈɾiʃ/ | nariz /naˈɾiʃ/ |
| Miệng | boka /ˈboka/ | boka /ˈbɔka/ | boca /ˈbokɐ/ | boca /ˈbokɐ/ | boca /ˈboka/ | boca /ˈbokɐ/ | boca /ˈbokɐ/ |
| Răng | dinti /ˈdinti/ | denti /ˈdenti/ | dente /ˈdẽtʃi/ | dente /ˈdẽte/ | diente /ˈðjente/ | dente /ˈdẽte/ | dente /ˈdẽte/ |
| Lưỡi | lingua /ˈliŋɡwa/ | lingua /ˈliŋɡwa/ | língua /ˈlĩɡwɐ/ | língua /ˈlĩɡwa/ | léngua /ˈleŋwa/ | língua /ˈlĩɡwa/ | língua /ˈlĩɡwa/ |
| Tay | mon /mõ/ | mon /mɔ̃/ | mão /mãw/ | mão /mɐ̃w/ | mau /mau/ | mão /mɐ̃w/ | mão /mɐ̃w̃/ |
| Bàn chân | pe /pɛ/ | pé /pɛ/ | pé /pɛ/ | pé /pɛ/ | pe /pɛ/ | pé /pɛ/ | pé /pɛ/ |
| Tim | korasãu /koraˈsãu/ | korason /korasɔ̃/ | coração /koɾaˈsãw/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | curaçón /kuɾaˈsɔn/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w̃/ |
| Xương | os /os/ | ósu /ˈɔsu/ | osso /ˈosu/ | osso /ˈosu/ | osu /ˈosu/ | osso /ˈosu/ | osso /ˈosu/ |
| Máu | sangi /ˈsãɡi/ | sangi /ˈsɐ̃ɡi/ | sangue /ˈsɐ̃ɡi/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ | sangri /ˈsaŋɡɾi/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ |
| Phân | — /—/ | kaka /ˈkakɐ/ | cocô /koˈko/ | cocó /koˈkɔ/ | merda /ˈmeɾda/ | cocó /koˈkɔ/ | cocó /kuˈkɔ/ |
| Yêu | amur /amur/ | amor /amor/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ |
| Cây | arvuri /arˈvuri/ | arvi /arvi/ | árvore /ˈaɾvoɾi/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | arbol /ˈaɾβol/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ |
| Chó | kacur /kaˈtʃur/ | katxor /katʃɔr/ | cachorro /kaˈʃoʁu/ | cão /kɐ̃w̃/ | can /kan/ | cão /kɐ̃w/ | cão /kɐ̃w̃/ |
| Mèo | gatu /ɡatu/ | gatu /ɡatu/ | gato /ˈɡatu/ | gato /ˈɡatu/ | gatu /ˈɣatu/ | gato /ˈɡatu/ | gato /ɡatu/ |
| Cá | pis /pis/ | pexi /ˈpeʃi/ | peixe /ˈpejʃi/ | peixe /ˈpejʃe/ | peixi /ˈpejʃi/ | peixe /ˈpejʃe/ | peixe /ˈpejʃe/ |
| Chim | kacu /ˈkatʃu/ | pásaru /pasaɾu/ | pássaro /ˈpasaɾu/ | pássaro /ˈpasaɾu/ | páxaru /ˈpaʃaɾu/ | pássaro /ˈpasaɾu/ | pássaro /ˈpasɐɾu/ |
| Trứng | ovu /ˈovu/ | ovu /ˈovu/ | ovo /ˈovu/ | ovo /ˈovu/ | ovu /ˈobu/ | ovo /ˈovu/ | ovo /ˈovu/ |
| Gấu | ursu /ˈursu/ | ursu /ˈuɾsu/ | urso /ˈuɾsu/ | urso /ˈuɾsu/ | — | urso /ˈuɾsu/ | urso /ˈuɾsu/ |
| Ngựa | kabalu /kaˈbalu/ | kabalu /kaˈbalu/ | cavalo /kaˈvalu/ | cavalo /kaˈvalu/ | cabalu /kaˈbalu/ | cavalo /kɐˈvalu/ | cavalo /kɐˈvalu/ |
| Nhà | kasa /ˈkasa/ | kaza /kaza/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈkazɐ/ |
| Sữa | liti /ˈliti/ | leti /ˈleti/ | leite /ˈlejtʃi/ | leite /ˈlejte/ | leiti /ˈlejti/ | leite /ˈlejte/ | leite /ˈlejte/ |
| Mật ong | mel /mɛl/ | mel /mɛl/ | mel /mɛw/ | mel /mɛl/ | mel /mɛl/ | mel /mɛl/ | mel /mɛl/ |
| Muối | sal /sal/ | sal /sal/ | sal /saw/ | sal /sal/ | sal /sal/ | sal /sal/ | sal /saɫ/ |
| Rượu vang | biñu /ˈbiɲu/ | vinhu /ˈviɲu/ | vinho /ˈviɲu/ | vinho /ˈviɲu/ | viñu /ˈbiɲu/ | vinho /ˈviɲu/ | vinho /ˈviɲu/ |
| Gạo | arus /aˈɾus/ | arôs /ɐˈɾos/ | arroz /aˈʁos/ | arroz /ɐˈʁoʃ/ | arró /aˈɾo/ | arroz /ɐˈʁoʃ/ | arroz /ɐˈʁoʃ/ |
| Sắt | feru /ˈfɛru/ | féru /ˈfɛɾu/ | ferro /ˈfɛʁu/ | ferro /ˈfɛʁu/ | ferru /ˈferu/ | ferro /ˈfɛʁu/ | ferro /ˈfɛʁu/ |
| Bánh xe | roda /ˈrɔda/ | roda /ˈrɔdɐ/ | roda /ˈʁɔdɐ/ | roda /ˈʁɔdɐ/ | roa /ˈroa/ | roda /ˈʁɔdɐ/ | roda /ˈʁɔdɐ/ |
| Sách | libru /ˈlibɾu/ | livru /ˈlivɾu/ | livro /ˈlivɾu/ | livro /ˈlivɾu/ | libru /ˈlibɾu/ | livro /ˈlivɾu/ | livro /ˈlivɾu/ |
| Ăn | kume /kume/ | kume /kume/ | comer /koˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | cumel /kuˈmel/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ |
| Uống | bibi /bibi/ | bebe /bebe/ | beber /beˈbeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | bebel /beˈβel/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /bɨˈβeɾ/ |
| Ngủ | durmi /duɾˈmi/ | durmi /ˈduɾmi/ | dormir /doʁˈmiʁ/ | dormir /duɾˈmiɾ/ | durmir /durˈmir/ | dormir /duɾˈmiɾ/ | dormir /duɾˈmiɾ/ |
| Một | un /ũ/ | un /un/ | um /ũ/ | um /ũ/ | un /un/ | um /ũ/ | um /ũ/ |
| Hai | dus /dus/ | dos /dos/ | dois /dojs/ | dois /dojʃ/ | dous /dows/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ |
| Ba | tris /tris/ | tres /tɾes/ | três /tɾes/ | três /tɾeʃ/ | tres /tɾes/ | três /tɾeʃ/ | três /tɾeʃ/ |
| Bốn | kuatru /ˈkwatru/ | kuatru /ˈkwatru/ | quatro /ˈkwatɾu/ | quatro /ˈkwatɾu/ | cuatru /ˈkwatɾu/ | quatro /ˈkwatɾu/ | quatro /ˈkwatɾu/ |
| Năm | sinku /ˈsiŋku/ | sinku /ˈsiŋku/ | cinco /ˈsĩku/ | cinco /ˈsĩku/ | cinco /ˈθiŋko/ | cinco /ˈsĩku/ | cinco /ˈsĩku/ |
| Trăm | sen /sẽ/ | sen /sen/ | cem /sẽj̃/ | cem /sẽj̃/ | cen /θeŋ/ | cem /sẽj̃/ | cem /sẽj̃/ |
| Xin chào | oi /oj/ | ola /ɔla/ | oi /oj/ | olá /ɔˈla/ | salú /saˈlu/ | olá /ɔˈla/ | olá /ɔˈla/ |
| Cảm ơn | obrigadu /obriɡadu/ | obrigadu /obriɡadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | gracias /ˈɣɾasjas/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /ɔβɾiˈɣaðu/ |
| Tốt | bon /bɔ̃/ | bon /bɔ̃/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bõ /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ |
| Mới | nobu /ˈnobu/ | novu /ˈnovu/ | novo /ˈnovu/ | novo /ˈnovu/ | novu /ˈnobu/ | novo /ˈnovu/ | novo /ˈnovu/ |
| Đỏ | burmeju /buɾˈmɛdʒu/ | burmedju /buɾˈmɛdʒu/ | vermelho /veʁˈmeʎu/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ | vermellu /beɾˈmeʎu/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ |
| Trắng | branku /ˈbɾãŋku/ | branku /ˈbɾɐ̃ku/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ | branco /bɾaŋko/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ |
| Đen | pretu /ˈpɾetu/ | pretu /ˈpɾetu/ | preto /ˈpɾetu/ | preto /ˈpɾetu/ | negru /ˈneɡɾu/ | preto /ˈpɾetu/ | preto /ˈpɾetu/ |
| Xanh lá | verdi /ˈveɾdi/ | verdi /ˈveɾdi/ | verde /ˈveʁdʒi/ | verde /ˈveɾde/ | verdi /ˈbeɾdi/ | verde /ˈveɾde/ | verde /ˈveɾdɨ/ |
| Xanh lam | azul /aˈzul/ | azul /aˈzul/ | azul /aˈzuw/ | azul /aˈzul/ | — | azul /ɐˈzul/ | azul /ɐˈzuɫ/ |
| Đường | asukar /asukar/ | sukra /ˈsukɾɐ/ | açúcar /aˈsukaɾ/ | açúcar /aˈsukaɾ/ | — | açúcar /ɐˈsukaɾ/ | açúcar /ɐˈsukaɾ/ |
| Cam | laranja /laˈranʒa/ | laranja /laˈɾɐ̃ʒɐ/ | laranja /laˈɾɐ̃ʒɐ/ | laranja /laˈɾɐ̃ʒa/ | laranxa /laˈɾaŋʃa/ | laranja /lɐˈɾɐ̃ʒɐ/ | laranja /lɐˈɾɐ̃ʒɐ/ |
Trang 1/9
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap