Нохчийн мотт
Tiếng Chechen
Caucasus Đông Bắc (Nakh)
Tiếng Chechen (нохчийн мотт noxçiyn mott) là ngôn ngữ Kavkaz Đông Bắc lớn nhất, với khoảng 2 triệu người nói — chủ yếu ở Cộng hòa Chechnya thuộc Nga, cùng một cộng đồng hải ngoại đáng kể hình thành sau các cuộc chiến Chechnya (1994-96, 1999-2009) ở châu Âu (Áo, Đức, Na Uy), Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Đông và Trung Á. Nó có kho phụ âm phức tạp đáng chú ý (khoảng 50 phụ âm) gồm âm bật hầu, âm yết hầu và âm tắc thanh hầu, cùng hệ cách bất thường với tối đa 8 cách và hệ 6 lớp danh từ. Nó là ngôn ngữ chính thức cùng tiếng Nga ở Chechnya. Là chị em với tiếng Ingush — hai thứ tiếng không hiểu lẫn được dù quan hệ rất gần.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Chechen
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Caucasus Đông Bắc (Nakh)
| Nghĩa | Tiếng Chechen | Tiếng Ingush | Tiếng Bats | Tiếng Avar | Tiếng Tsez | Tiếng Lak | Tiếng Andi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | хи /xi/ | хий /xiː/ | ხი /xi/ | лъим /ɬim/ | лъи /ɬi/ | щин /ɕːin/ | лъен /ɬen/ |
| Lửa | цӏе /tsʼe/ | цӏи /tsʼi/ | წე /tsʼe/ | цӏа /tsʼa/ | цӏи /tsʼi/ | цӏу /tsʼu/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Mặt trời | малх /malx/ | малх /maːlx/ | მათხ /matx/ | бакъ /baqʼ/ | бухъ /buq/ | баргъ /barʁ/ | миллӏи /milːi/ |
| Mặt trăng | бутт /butː/ | бутт /butː/ | ბუთთ /butː/ | моцӏ /motsʼ/ | буци /butsi/ | барз /barz/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ |
| Sao | седа /seda/ | седкъа /sedqʼa/ | — /—/ | цӏва /tsʼʷa/ | ца /tsa/ | цӏуку /tsʼuku/ | цӏцӏа /tsʼːa/ |
| Đêm | буьйса /bujsa/ | бийса /biːsɑ/ | ბუჲსა /bujsa/ | сордо /sordo/ | нешохӏоси гъуди /neʃoħosi ʁudi/ | хьхьу /xːu/ | релъо /reɬo/ |
| Mưa | догӏа /ˈdoʁa/ | догӏа /ˈdoʁa/ | ყარ /qʼar/ | цӏад /tsʼad/ | хъема /qema/ | гъарал /ʁaral/ | цӏцӏа /tsʼːa/ |
| Tuyết | ло /lo/ | лоа /lɔ̯ɑ/ | ლავ /law/ | гӏазу /ʕazu/ | иси /isi/ | марххала /marχːala/ | анзи /anzi/ |
| Gió | мох /mox/ | мух /mux/ | მოხ /moːx/ | гьури /huri/ | лъаци /ɬatsi/ | марч /martʃ/ | мочи /motʃi/ |
| Đất | латта /latta/ | лаьтта /lɛ̯atta/ | ჲობსტ /jobstʼ/ | ракь /ratɬʼ/ | ракь /ratɬʼ/ | аьрщи /aˤrɕːi/ | онщи /onʃːi/ |
| Đá | тӏулг /tʼulɡ/ | кхера /ˈqie̯ra/ | ჴერ /qer/ | гамачӏ /ɡamatʃʼ/ | гъуӏл /ʁˤul/ | чару /tʃaru/ | — |
| Núi | лам /lam/ | лоам /lɔ̯ɑm/ | ლამ /lam/ | мегӏер /meʕer/ | хӏон /ħon/ | зунтту /zuntːu/ | — |
| Biển | хӏорд /hord/ | форд /ford/ | ზღვა /zɣva/ | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | хьхьири /xːiri/ | релъо /reɬo/ |
| Mẹ | нана /nana/ | нана /naːna/ | ნან /nan/ | эбел /ebel/ | эни /eni/ | нину /ninu/ | ила /ila/ |
| Cha | да /da/ | да /daː/ | დად /dad/ | эмен /emen/ | обу /obu/ | ппу /pːu/ | има /ima/ |
| Con gái | йоӏ /joʕ/ | йоӏ /i̯oʕ/ | — | яс /jas/ | кид /kid/ | душ /duʃ/ | йеши /jeʃi/ |
| Tôi | со /sʷo/ | со /so/ | სო /so/ | дун /dun/ | ди /di/ | на /na/ | ден /dẽ/ |
| Bạn | хьо /ʜʷo/ | хьо /ħo/ | ჰʼო /ħo/ | мун /mun/ | ми /mi/ | ина /ina/ | мин /min/ |
| Chúng ta | вай / тхо /vaj / txʷo/ | вай / тхо /waj / txo/ | ვაი / ვე /vaj / ve/ | нилъ / ниж /niɬ / niʒ/ | эли /eli/ | жува / жу /ʒuwa / ʒu/ | илӏил /itɬʼil/ |
| Tên | цӏе /tsʼe/ | цӏи /tsʼi/ | წე /tsʼe/ | цӏар /tsʼar/ | ци /tsi/ | цӏа /tsʼa/ | цӏер /tsʼeːr/ |
| Người | стаг /staɡ/ | саг /saɡ/ | ადმიაჼ /admiã/ | гӏадан /ʕadan/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | гьекӏа /hekʼa/ |
| Đầu | корта /korta/ | корта /kuo̯rta/ | ქორთო /korto/ | бетӏер /betʼer/ | къиӏм /qˤʼim/ | бакӏ /bakʼ/ | мийар /mijar/ |
| Mắt | бӏаьрг /bˤæɾɡ/ | бӏарг /bʕarɡ/ | ბჵარკ /bħarkʼ/ | бер /ber/ | озури /ozuri/ | я /ja/ | гьаркӏо /harkʼo/ |
| Tai | лерг /lerɡ/ | лерг /lerɡ/ | ლარკ /larkʼ/ | гӏин /ʕin/ | ахӏа /aħa/ | вичӏи /witʃʼi/ | гьантӏикӏа /hantʼikʼa/ |
| Mũi | мара /mara/ | мераж /meraʒ/ | მარლʻო /marɬo/ | мегӏер /meʕer/ | маӏли /mˤali/ | май /maj/ | магьар /mahar/ |
| Miệng | бага /baɡa/ | бага /baɡa/ | ბაქ /bak/ | кӏал /kʼal/ | гьахъу /haqu/ | кьацӏ /qʼatsʼ/ | кӏол /kʼol/ |
| Răng | церг /tserɡ/ | царг /tsarɡʲ/ | ცარკ /tsarkʼ/ | ца /tsa/ | кӏицу /kʼitsu/ | ккарччи /kːartʃːi/ | сол /sol/ |
| Lưỡi | мотт /motː/ | мотт /motː/ | მოტტ /motʼː/ | мацӏ /matsʼ/ | мец /mets/ | маз /maz/ | мицӏцӏи /mitsʼːi/ |
| Tay | куьг /kyɡ/ | кулг /kulɡʲ/ | ქო /ko/ | квер /kʷer/ | рекьа /retɬʼa/ | бартка /bartka/ | рекьа /rekʼa/ |
| Bàn chân | ког /koɡ/ | ког /koɡ/ | ქოკ /kokʼ/ | хӏетӏе /ħjetʼje/ | рори /rori/ | чӏанччан /tʃʼantʃːan/ | чукӏа /tʃukʼa/ |
| Tim | дог /doɡ/ | дог /doɡ/ | დოკ /dokʼ/ | ракӏ /rakʼ/ | рокӏу /rokʼu/ | дакӏ /dakʼ/ | рокӏо /rokʼo/ |
| Xương | даьӏахк /dæʕaxk/ | тӏехк /tʼexk/ | ძოლ /dzol/ | ракьа /ratɬʼa/ | лӏуза /tɬuza/ | ттаркӏ /tːarkʼ/ | рокьи /rotɬʼi/ |
| Máu | цӏий /tsʼiː/ | цӏий /tsʼiː/ | წეჲგი /tsʼejɡi/ | би /bi/ | ийо /ijo/ | оь /oˤ/ | гьин /hin/ |
| Phân | бид /bid/ | бид /bid/ | ბიტ /bitʼ/ | — | — | — | — |
| Yêu | безам /bezam/ | безам /bezam/ | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ | уйла /ujla/ | ччан /tʃːan/ | — /—/ |
| Cây | дитт /ditː/ | га /ɡa/ | ხეჼ /xẽ/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | гъун /ʁun/ | мурхь /murx/ | рикьва /riqʷːa/ |
| Chó | жӏаьла /ʒˤæla/ | жӏали /ʒˤaliː/ | ფჰʼუ /pħu/ | гьой /hoj/ | гъваӏй /ʁʷˤaj/ | ккаччи /kːatʃːi/ | хвай /χʷaj/ |
| Mèo | цициг /tsitsiɡ/ | циск /tsiskʲ/ | ციცო /tsitso/ | кету /ketu/ | кӏетӏу /kʼetʼu/ | ччиту /tʃːitu/ | — /—/ |
| Cá | чӏара /tʃʼaːra/ | чкъаьра /tʃʼqχʼe̯æːra/ | ჭარე /tʃʼare/ | ччугӏа /tʃːuʕa/ | бесуро /besuro/ | чавахъ /tʃawaqχ/ | хвами /χwami/ |
| Chim | олхазар /olxazar/ | оалхазар /ɔ̯alxazar/ | — | хӏинчӏ /ħintʃʼ/ | агъи /aʁi/ | лелуххи /leluχːi/ | щеким /ʃːekim/ |
| Bướm | полла /polːə/ | кӏормац /kʼormats/ | — | кӏалкӏучӏ /kʼalkʼutʃʼ/ | кьандилу /tɬʼandilu/ | чӏимучӏали /tʃʼimutʃʼali/ | чӏемерчӏа /tʃʼemertʃʼa/ |
| Trứng | хӏоа /ħoːa/ | фуъ /fuʔ/ | გაგაჼ /ɡaɡã/ | хоно /xono/ | кӏенечӏ /kʼenetʃʼ/ | ккунук /kːunuk/ | кӏоркӏон /kʼorkʼon/ |
| Gấu | ча /tʃa/ | ча /tʃa/ | ჩა /tʃa/ | ци /tsi/ | зе /ze/ | цуша /tsuʃa/ | сей /sej/ |
| Ngựa | говр /ɡowr/ | говр /ɡou̯r/ | დოჼ /dõ/ | чу /tʃu/ | гулу /ɡulu/ | чу /tʃu/ | кӏоту /kʼotu/ |
| Nhà | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | წა /tsʼa/ | рукъ /ruqʼ/ | гъуӏткӏу /ʁˤutkʼu/ | къатта /qʰːatːa/ | хъоро /qʼoro/ |
| Sữa | шура /ʃura/ | шура /ʃura/ | შურ /ʃur/ | рахь /rax/ | гъаӏ /ʁˤa/ | накӏ /nakʼ/ | шив /ʃiv/ |
| Mật ong | моз /moz/ | моз /modz/ | მოწ /motsʼ/ | гьоцӏцӏо /hotsʼːo/ | нуци /nutsi/ | ницӏ /nitsʼ/ | гьунцӏцӏи /huntsʼːi/ |
| Muối | туьха /tyxa/ | тух /tux/ | თუჲხი̆ /tujxi/ | цӏам /tsʼam/ | цийо /tsijo/ | цӏву /tsʼʷu/ | цӏцӏон /tsʼːon/ |
| Rượu vang | чагӏар /tʃaʁar/ | чагӏар /tʃaʁar/ | ვეჼ /vẽ/ | чагъир /tʃaʁir/ | ша /ʃa/ | чахир /tʃaχir/ | чагъир /tʃaʁir/ |
| Gạo | дуга /duɡa/ | дуга /duɡa/ | — | пиринчӏ /pirintʃʼ/ | — | ппиринж /pːirinʒ/ | пиринчӏи /pirintʃʼi/ |
| Sô-cô-la | шоколад /ʃokoˈlad/ | — | — | — | — | — | — |
| Sắt | эчиг /etʃiɡ/ | аьшк /ɛ̯aʃkʲ/ | ჺაჲჰკი /ʕajhkʼi/ | махх /maxː/ | гер /ɡer/ | мах /maχ/ | ккуб /kːub/ |
| Bánh xe | чкъург /tʃqʼurɡ/ | чарх /tʃarx/ | ბორბალ /borbal/ | гьакибер /hakiber/ | аӏгъур /aˤʁur/ | нигь /nih/ | чӏуриги /tʃʼuriɡi/ |
| Lụa | дари /daːri/ | даьри /dæri/ | — | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | сими /simi/ | чиллай /tʃilːaj/ |
| Sách | жайна /ʒajna/ | китаб /kitab/ | — | тӏехь /tʼex/ | тӏек /tʼek/ | лу /lu/ | хуча /χutʃa/ |
| Ăn | даа /daː/ | даа /daː/ | ჲაა /jaː/ | кваназе /kʷanaze/ | иша /iʃa/ | канан /kanan/ | икъвин /iqʷːin/ |
| Uống | мала /mala/ | мала /mala/ | მალʻაჼ /maɬã/ | гьекъезе /heqʼeze/ | хӏалӏа /ħatɬa/ | хӏачӏан /ħatʃʼan/ | игьин /ihin/ |
| Ngủ | вижа /viʒa/ | вижа /viʒa/ | — | кьижизе /tɬʼiʒize/ | кеца /ketsa/ | шанан /ʃanan/ | кьихинну /tɬʼiχinːu/ |
| Một | цхьа /tsʜa/ | цаӏ /tsaʕ/ | ცჰʼა /tsħa/ | цо /tso/ | сис /sis/ | ца /tsa/ | цеб /tseb/ |
| Hai | шиъ /ʃiʔ/ | шиъ /ʃiʔ/ | ში /ʃi/ | кӏиго /kʼiɡo/ | къаӏно /qˤʼano/ | кӏива /kʼiwa/ | чӏеди /tʃʼedi/ |
| Ba | кхоъ /qoʔ/ | кхоъ /qoʔ/ | ჴო /qo/ | лъабго /ɬabɡo/ | лъоӏно /ɬoˤno/ | шанма /ʃanma/ | лъобгу /ɬobɡu/ |
| Bốn | диъ /diʔ/ | диъ /diʔ/ | დჵივჸ /dħivʔ/ | ункъо /unqʼo/ | уйно /ujno/ | мукьва /muqʼwa/ | богъогу /boʁoɡu/ |
| Năm | пхиъ /pxiʔ/ | пхиъ /pxiʔ/ | ფხი /pxi/ | щуго /ʃːuɡo/ | лъено /ɬeno/ | ххюва /χːjuwa/ | иншдугу /inʃːduɡu/ |
| Trăm | бӏе /bæː/ | бӏаь /bʕæ/ | ბაჰʼ /baħ/ | нусго /nusɡo/ | бишон /biʃon/ | ттуршва /tːurʃwa/ | бешонугу /beʃonuɡu/ |
| Xin chào | маршалла /maɾʃalːa/ | моаршал /moaɾʃal/ | ვუჲ /vuj/ | ворчӏами /wortʃʼami/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ |
| Cảm ơn | баркалла /baɾkalːa/ | баркал /baɾkal/ | მადლობელ ვალ /madlobel val/ | баркала /baɾkala/ | баркалла /barkalːa/ | барчаллагь /bartʃalːah/ | — /—/ |
| Tốt | дика /dika/ | дика /dika/ | — /—/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | игу /iɡu/ | хъинсса /qʰinsːa/ | шув /ʃuv/ |
| Mới | керла /kerla/ | керда /kerda/ | ცʼინი̆ /tsʼini/ | цӏияб /tsʼijab/ | эцӏну /etsʼnu/ | цӏусса /tsʼusːa/ | цӏив /tsʼiv/ |
| Đỏ | цӏен /tsʼen/ | цӏе /tsʼiːe̯/ | წეგეჼ /tsʼeɡẽ/ | багӏараб /baʕarab/ | цӏуда /tsʼuda/ | ятӏулсса /jatʼulsːa/ | гьири /hiri/ |
| Trắng | кӏайн /kʼajn/ | кӏай /kʼaj/ | კʼუჲნ /kʼujĩ/ | хъахӏаб /qaħab/ | алукӏа /alukʼa/ | кӏяласса /kʼjalasːa/ | гьацӏа /hatsʼa/ |
| Đen | ӏаьржа /ʕærʒa/ | ӏаьржа /ʕæːrʒa/ | — | чӏегӏераб /tʃʼeʕerab/ | хъаӏба /qˤaba/ | лухӏисса /luħisːa/ | бечӏедир /betʃʼedir/ |
| Xanh lá | баьццара /bætsːara/ | баьццара /bætsːara/ | — | гӏурччинаб /ʕurtʃːinab/ | цӏицӏира /tsʼitsʼira/ | щюлисса /ɕːjulisːa/ | хочи /χotʃi/ |
| Xanh lam | сиина /ˈsiːna/ | сийна /ˈsijna/ | ცისფერ /tsisper/ | хъахӏилаб /qaħilab/ | нига /ˈniɡa/ | някӏсса /njakʼsːa/ | решинкьелӏи /reʃinkʼeˈlːi/ |
| Máy tính | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | — | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | — | — |
| Trà | чай /tʃaj/ | чай | — | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | чяй /tʃjaj/ | — |
| Đường | шекар /ʃekar/ | шекар /ʃekar/ | შაქარ /ʃaːkar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | качар /katʃar/ | чакар /tʃakar/ |
| Cam | апельсин /ˈapelʲsin/ | — | — | — | — | — | — |
| 99 | дезткъе итт исс /destqʼe itː isː/ | — | — | ункъоялда анцӏила ичӏго /unqʼojalda antsʼila itʃʼɡo/ | — | — | — |
Trang 1/10
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap