Hoocąk
Tiếng Ho-Chunk
Sioux
Ho-Chunk (Hoocąk, còn gọi là Winnebago) là một ngôn ngữ Sioux được các thành viên của Quốc gia Ho-Chunk và Bộ lạc Winnebago Nebraska sử dụng theo truyền thống tại Wisconsin và Nebraska. Hiện còn dưới 250 người nói, trong đó chỉ vài chục bậc cao niên hoàn toàn thông thạo, và Glottolog xếp ngôn ngữ này vào diện nguy cấp, đang bị thay thế. Ho-Chunk có hệ thống đánh dấu ngôi phong phú trên động từ, trật tự từ tương đối linh hoạt với cấu trúc SOV cơ bản, các nguyên âm mũi và hệ thống trọng âm đều đặn. Chính tả cộng đồng dùng chữ Latinh cùng các dấu như ogonek để ghi nguyên âm mũi; quy ước tại Wisconsin và Nebraska khác nhau ở một số chi tiết. Các ban ngôn ngữ bộ lạc, từ điển, lớp học, chương trình học nghề và tài liệu giảng dạy hỗ trợ mạnh mẽ công cuộc phục hồi.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Ho-Chunk
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Sioux
| Nghĩa | Tiếng Ho-Chunk | Tiếng Osage | Tiếng Dakota | Tiếng Sami Kildin | Tiếng Irula | Tiếng Menominee | Tiếng Lakota |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | nįį /nĩː/ | ni /ni/ | mní /mní/ | ча̄дзь /tʃaːdz/ | nīr /niːɾ/ | nepāew /nəpaːew/ | mní /mní/ |
| Lửa | peec /peːtʃ/ | péje /péʒe/ | phéta /pʰéta/ | то̄лл /toːlː/ | tī /tiː/ | eskotēw /eskoteːw/ | pȟéta /pˣéta/ |
| Mặt trời | wira /ˈwiɾa/ | mį́ /mĩ́/ | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | пе̄ййв /peːjːv/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | kēsoq /keːsoʔ/ | wí /wí/ |
| Mặt trăng | hąąhewira /hãːhewiɾa/ | mį́ hǫ́bre /mĩ́ hṍbɾe/ | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | ма̄нн /maːnː/ | niḷā /niɭaː/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ |
| Sao | wiragošge /wiɾaɡoʃɡe/ | mikákʼe /mikákʔe/ | wičaȟpi /witʃaχpi/ | та̄ссьт /taːɕːt/ | naṭčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | anaeq /anæʔ/ | wičháȟpi /witʃʰáχpi/ |
| Đêm | hąąhe /hãːhe/ | hą́ /hã́/ | haŋyetu /hãjetu/ | ыйй /ɨjː/ | ravu /ravu/ | tepāhkeh /tepaːhkeh/ | haŋhépi /hãhépi/ |
| Mưa | nįįžú /nĩːʒu/ | — | maǧažu /maɣaʒu/ | аббьр /abːr/ | — | — | maǧážu /maɣáʒu/ |
| Tuyết | waa /waː/ | pá /pá/ | wá /wá/ | вэ̄дз /veːdz/ | — | kōn /koːn/ | wá /wá/ |
| Gió | caac /tʃaːtʃ/ | — | tate /tateˀ/ | пӣӈӈк /piːŋːk/ | — | — | tȟaté /tʰaˈte/ |
| Đất | mąą /mãː/ | mąðį́hka /mãðĩ́hka/ | makȟá /makʰá/ | е̄ммьне /jeːmʲːɲe/ | — | ahkēw /ahkeːw/ | makȟá /maˈkʰa/ |
| Đá | įįnį́ /ĩːnĩ/ | — | íŋyaŋ /ĩ́jã/ | ке̄ддҍк /keːdʲːkʲ/ | kal /kal/ | aqsan /aʔsan/ | íŋyaŋ /ˈĩjã/ |
| Núi | xee /xeː/ | — | ȟé /χé/ | те̄ррьм /tʲeːrːm/ | — | wacēw /watʃeːw/ | ȟé /χé/ |
| Biển | teeją́ /teːˈdʒã/ | — | mniwáŋča /mniwã́tʃa/ | ме̄рр /meːrː/ | — | kaeqcekam /kæʔtʃekam/ | mniwáŋča /mniwã́tʃa/ |
| Mẹ | hiʼųnį́ /hiʔũnĩ/ | iną́ /inã́/ | iná /iná/ | е̄ннҍ /jeːɲː/ | ammā /amːaː/ | nekīah /nekiːah/ | iná /iná/ |
| Cha | jáji /dʒadʒi/ | indáce /indátse/ | até /até/ | аджь /adʒ/ | ayyā /ajːaː/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ | até /até/ |
| Con gái | hinų́k /hinũk/ | wižǫ́ke /wiʒṍke/ | čuŋkší /tʃũkʃí/ | нӣййт /ɲiːjːt/ | — | — | čhuŋwíŋtku /tʃʰuŋwíŋtku/ |
| Tôi | nee /neː/ | wíe /wíe/ | miyé /mijé/ | мунн /munː/ | nānu /naːnu/ | nenah /nɛnah/ | miyé /mijé/ |
| Bạn | nee /neː/ | ðíe /ðíe/ | niyé /nijé/ | то̄нн /toːnː/ | nī /niː/ | kenah /kɛnah/ | niyé /nijé/ |
| Chúng ta | nee /neː/ | ąkóta /ãkóta/ | uŋkiyepi /ũkijepi/ | мыйй /mɨjː/ | nāvu /naːvu/ | kenaq / nenaq /kɛnaʔ / nɛnaʔ/ | uŋkíyepi /ũkíjepi/ |
| Tên | raš /raʃ/ | žáže /ʒáʒe/ | čažé /tʃaʒé/ | нэ̄мм /neːmː/ | pēru /peːɾu/ | -esian /ɛsian/ | čhažé /tʃʰaʒé/ |
| Người | wąąkšík /wãːkˈʃik/ | — | — | олмэнч /olmentʃʲ/ | — | — | — |
| Đầu | nąąsu /nãːˈsu/ | — | phá /pʰá/ | вуэййв /vuejːv/ | — | — | natá /naˈta/ |
| Mắt | hišjasu /hiʃdʒasu/ | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | ча̄лльм /tʃaːʎːm/ | kaṇṇ /kaɳː/ | oskēsek /oskeːsek/ | ištá /iʃtá/ |
| Tai | nąącawa /nãːtʃawa/ | — | nuŋǧe /nũɣe/ | пе̄лльй /peːʎːj/ | kādu /kaːdu/ | — | núŋǧe /nṹɣe/ |
| Mũi | paa /paː/ | — | phasú /pʰasú/ | нюннҍ /ɲuɲː/ | mūku /muːku/ | — | pȟasú /pˣasú/ |
| Miệng | ii /iː/ | — | í /í/ | ня̄лльм /ɲaːʎːm/ | vāyi /vaːji/ | — | í /í/ |
| Răng | hii /hiː/ | hi /hi/ | hi /hi/ | па̄ннҍ /paːɲː/ | pallu /palːu/ | wēpet /weːpet/ | hi /hi/ |
| Lưỡi | reezí /reːzi/ | ðéže /ðéʒe/ | čeži /tʃeʒi/ | нюхчем /ɲuxtʃem/ | nāku /naːku/ | tēnaniw /teːnaniw/ | čhejí /tʃʰeʒí/ |
| Tay | nąąp /nãːp/ | nǫbé /nũbé/ | napé /naˈpe/ | кӣдт /kiːdt/ | kayyu /kajːu/ | onehkeh /onehkeh/ | napé /napé/ |
| Bàn chân | sii /siː/ | si /si/ | sihá /sihá/ | ла̄бпь /laːbp/ | kālu /kaːlu/ | osēt /oseːt/ | sihá /sihá/ |
| Tim | nąącge /nãːtʃɡe/ | náⁿʒe /nã́ʒe/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | кӯттҍк /kuːtʲːk/ | idayam /idajam/ | otēh /oteːh/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ |
| Xương | huušerek /huːʃerek/ | wahú /wahú/ | huhú /huhú/ | та̄ххт /taːxːt/ | elumbu /elumbu/ | ohkan /ohkan/ | hohú /hohú/ |
| Máu | waʼí /waʔi/ | wapi /wapĩ/ | we /we/ | вэ̄рр /veːrː/ | netaru /netaru/ | meskoh /mɛskoh/ | wé /wé/ |
| Phân | wakere /wakeɾe/ | — | čhesdí /tʃʰesdí/ | — | — | — | čheslí /tʃʰeslí/ |
| Yêu | woxéte /woˈxete/ | ðakʰíðe /ðakʰíðe/ | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | шо̄а̄бпшэ /ʃoːaːbpʃe/ | kāhal /kaːhal/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ |
| Cây | nąą /nãː/ | žą́ /ʒã́/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | мӯрр /muːrː/ | maram /maɾam/ | metekoh /metekoh/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ |
| Chó | šųųk /ʃũːk/ | šǫ́ke /ʃṍke/ | šúŋka /ʃúŋka/ | пе̄ннэ /peːnːe/ | nāyi /naːji/ | anēm /aneːm/ | šúŋka /ʃúŋka/ |
| Mèo | wijúk /wiˈdʒuk/ | įgðǫíka /ĩɡðũíka/ | igmúŋ /iɡmúŋ/ | ко̄а̄сс /koːaːsː/ | pūne /puːne/ | — /—/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ |
| Cá | hoo /hoː/ | ho /ho/ | hogan /hoɣã/ | кӯлль /kuːʎː/ | mīn /miːn/ | namēs /nameːs/ | hogán /hoɣã́/ |
| Chim | wanįk /wanĩk/ | wažį́ka /waʒĩ́ka/ | zitkána /zitˈkana/ | лоаннҍт /loaɲːt/ | — | — | ziŋtkála /zĩˈtkala/ |
| Bướm | mįįmįké /mĩːmĩˈke/ | — | kímama /kímama/ | а̄лльп /aːʎːp/ | — | mīmīkwǣw /miːmiːkwæːw/ | kimímila /kimímila/ |
| Trứng | hiicgé /hiːˈtʃɡe/ | hpáata /hpáːta/ | witka /witˈka/ | маннҍ /maɲː/ | muṭṭe /muʈːe/ | — | witká /witˈka/ |
| Gấu | hų́ųc /hũːtʃ/ | wasápe /wasápe/ | mathó /matʰó/ | та̄лл /taːlː/ | — | awǣhsaeh /awæːhsæh/ | matȟó /matʰó/ |
| Ngựa | šųųkxéte /ʃũːˈkxete/ | káwa /káwa/ | — | ро̄ссь /roːɕː/ | — | — | šúŋkawakȟáŋ /ʃúŋkawakʰáŋ/ |
| Nhà | cii /tʃiː/ | cí /tsí/ | thípi /tʰípi/ | пэ̄ҏҏт /peːrrt/ | vīḍu /viːɖu/ | wīkewam /wiːkewam/ | thípi /tʰípi/ |
| Sữa | ceewáznį /tʃeːˈwaznĩ/ | paazénii /paːzéniː/ | asáŋpi /asã́pi/ | ма̄ййт /maːjːt/ | pāl /paːl/ | — | asáŋpi /aˈsãpi/ |
| Mật ong | heezík tanįžú /heːˈzik tanĩˈʒu/ | — | — | мӣдт /miːdt/ | tēnu /teːnu/ | — | tȟuȟmáǧa čhaŋháŋpi /tʰuχmáɣa tʃʰaŋháŋpi/ |
| Muối | nįįsgú /nĩːsˈɡu/ | niskúðe /niskúðe/ | mniskúya /mniskúja/ | сӯлль /suːʎː/ | — | sēwehtākan /seːwehtaːkan/ | mniskúya /mniskúja/ |
| Rượu vang | haaznį́ /haːzˈnĩ/ | — | mníša /mníʃa/ | выннҍ /vɨɲː/ | — | — | mníša /mníʃa/ |
| Gạo | sįį /sĩː/ | — | psíŋ /psĩ́/ | — | — | manōmaeh /manoːmæh/ | psíŋ /psíŋ/ |
| Sắt | mą́ąs /mãːs/ | — | máza /máza/ | рӯввьт /ruːvʲːt/ | — | — | máza /máza/ |
| Bánh xe | hogís /hoˈɡis/ | — | čhaŋhdéska /tʃʰaŋhdéska/ | коалес /koales/ | — | — | — |
| Lụa | zeeną́ba /zeːˈnãba/ | — | — | цуӆӆк /tsuɬːk/ | — | — | — |
| Sách | wagáx /waˈɡax/ | — | wówapi /wówapi/ | кыррьй /kɨrʲːj/ | — | masēnahekan /maseːnahekan/ | wówapi /wówapi/ |
| Ăn | waruc /waˈɾutʃ/ | ðatʰé /ðatʰé/ | yúta /júta/ | по̄ррэ /poːrːe/ | činnu /tʃinːu/ | mīcew /miːtʃew/ | yúta /júta/ |
| Uống | racgą /ratʃɡã/ | iðátʰǫ /iðátʰũ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | югкэ /juɡke/ | kuḍi /kuɖi/ | menew /menew/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ |
| Ngủ | nąą /nãː/ | — | ištíma /iʃtíma/ | вуэдтӭ /vuedte/ | rongu /roŋɡu/ | nepāw /nepaːw/ | ištíma /iʃˈtima/ |
| Một | hižą́kira /hiʒɐ̃ˈkiɾa/ | wį́xci /wĩ́xtsi/ | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | э̄ххт /eːxːt/ | onnu /onːu/ | nekot /nekot/ | waŋží /waŋʒí/ |
| Hai | nųųp /nũːp/ | ðóⁿba /ðṍba/ | nųpa /nũpa/ | кӯххт /kuːxːt/ | reṇḍu /reɳɖu/ | nīs /niːs/ | núŋpa /nṹpa/ |
| Ba | taanį́ /taːnĩ/ | ðaabrį /ðaːbrĩ/ | yamni /jamni/ | ко̄ллм /koːlːm/ | mūnru /muːnɾu/ | nɛʔniw /nɛʔniw/ | yámni /jámni/ |
| Bốn | joop /dʒoːp/ | topa /topa/ | tópa /tópa/ | не̄лльй /ɲeːʎːj/ | nālu /naːlu/ | nīw /niːw/ | tópa /tópa/ |
| Năm | saacą /saːtʃã/ | sáhta /sáhta/ | záptaŋ /záptã/ | выдт /vɨdt/ | anju /aɲdʒu/ | nyānan /njaːnan/ | záptaŋ /záptã/ |
| Trăm | hogihí /hoɡihi/ | — | opáwiŋǧe /opáwĩɣe/ | чӯдть /tʃuːdtʲ/ | nūru /nuːɾu/ | — | opáwiŋǧe /opáwĩʁe/ |
| Xin chào | haho /haho/ | Háwe /háwe/ | háu /háu/ | тиерв /tʲierv/ | vannakkam /vanːakːam/ | posoh /posoh/ | háu /háu/ |
| Cảm ơn | pįnagigi /pĩnaɡiɡi/ | Wíbthaxube /wíbðaxube/ | pidámayaye /pidámajaje/ | пасьпе /pasʲpe/ | nanri /nanɾi/ | wāēwāēnen /waːeːwaːeːnen/ | philámayaye /pʰilámajaje/ |
| Tốt | pįį /pĩː/ | ðą́ /ðã́/ | wašté /waʃté/ | шӣгг /ʃiːɡː/ | nalla /nalːa/ | menwāewen /menwaːewen/ | wašté /waʃté/ |
| Mới | ceek /tʃeːk/ | — | téča /tétʃa/ | о̄дт /oːdt/ | — | — | tȟéča /tʰétʃa/ |
| Đỏ | šuuc /ʃuːtʃ/ | žúce /ʒútse/ | šá /ʃa/ | рӯппсесь /ruːpːɕeɕ/ | sikappu /sikappu/ | mɛhkon /mɛhkon/ | šá /ʃa/ |
| Trắng | ska /ska/ | ska /ska/ | ska /ska/ | вӣллькесь /viːʎːkeɕ/ | — | — | ská /ská/ |
| Đen | seep /seːp/ | — | sápa /sápa/ | чо̄а̄хпесь /tʃoːaːxpeɕ/ | — | — | sápa /sápa/ |
| Xanh lá | coo /tʃoː/ | mąhį́ htóho /mãhĩ́ htóho/ | tȟó /txó/ | руэнн /ruenː/ | — | — | tȟózi /ˈtxozi/ |
| Xanh lam | coo /tʃoː/ | htóho /htóho/ | tȟó /txó/ | алехь /ˈaʎeç/ | — | — | tȟó /txó/ |
| Trà | nąąʼáp /nãːˈʔap/ | — | waȟpe /waχpe/ | чайй /tʃajː/ | — | — | waȟpé /waχpé/ |
| Cà phê | taaxú /taːˈxu/ | mąhkása /mãhkása/ | pežuta sapa /peʒuta sapa/ | кофе /kofʲe/ | — | — | wakȟályapi /wakˣáljapi/ |
| Đường | taanį́žu /taːˈnĩʒu/ | — | čaŋhaŋpi /tʃaŋhaŋpi/ | са̄хар /saːxar/ | — | — | čhaŋháŋpi /tʃʰãhã́pi/ |
| Cam | wažązí /waʒãˈzi/ | — | — | — | — | — | tȟaspáŋzi /tʰaspã́zi/ |
Trang 1/10
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap