Taetae ni Kiribati
Quiribatiano
Austronésia (Micronesian)
O gilbertês (Te taetae ni Kiribati) é a língua nacional de Kiribati e possui um inventário consonantal muito reduzido, de apenas cerca de 13 consoantes; no entanto, como o seu sistema de cinco vogais distingue a duração, o total chega a cerca de 23 fonemas. É também a única língua micronésia importante com comunidades de falantes significativas fora da sua área central, com grupos bem estabelecidos na ilha de Rabi, em Fiji (banabanos reinstalados), e em Choiseul, nas Ilhas Salomão. O gilbertês apresenta ordem de palavras VOS e um rico sistema austronésio de pronomes inclusivos/exclusivos e classificadores possessivos.
Onde é falada
87 palavras essenciais em quiribatiano
tiaokureti
Fontes
- Trussel, S. (ed.), A Combined Kiribati-English Dictionary based on Bingham (1908) and Sabatier (1971), trussel.com/kir/dic (via Wayback); ABVD 346 (same source)
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: Austronésia (Micronesian)
| Significado | Quiribatiano | Tuvaluano | Maori das Ilhas Cook | Samoano | Toquelauano | Tonganês | Māori |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | ran /ɾan/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ |
| Fogo | ai /ai/ | afi /afi/ | aʻi /aʔi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | ahi /ahi/ |
| Sol | taai /taːi/ | laa /laː/ | rā /raː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | rā /ɾaː/ |
| Lua | namwakaina /namʷakaina/ | masina /masina/ | marama /marama/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | marama /maɾama/ |
| Estrela | itoi /iˈtoi/ | fetū /fetuː/ | etū /etuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | whetū /ɸetuː/ |
| Noite | bong /boŋ/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Chuva | karau /kaˈɾau/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ |
| Neve | tinoo /siˈnoː/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | sinou /sinou/ | hukarere /hukaɾeɾe/ |
| Vento | ang /aŋ/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | hau /hau/ |
| Terra | tano /tano/ | kelekele /kelekele/ | one /one/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | oneone /oneone/ |
| Pedra | atibu /aˈsibu/ | fatu /fatu/ | toka /toka/ | maʻa /maʔa/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | kōhatu /koːhatu/ |
| Montanha | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | maunga /mauŋa/ |
| Mar | marawa /maɾawa/ | tai /tai/ | tai /tai/ | sami /sami/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ |
| Mãe | tina /ˈsina/ | maatua /maːtua/ | māmā /maːmaː/ | tinā /tinaː/ | mātua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ | whaea /ɸaea/ |
| Pai | tama /tama/ | tamana /tamana/ | pāpā /paːpaː/ | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | matua /matua/ |
| Filha | natiu te aine /nasiu te aine/ | tama fafine /tama fafine/ | tamaine /tamaine/ | afafine /afafine/ | afafine /afafine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | tamāhine /tamaːhine/ |
| Eu | ngai /ŋai/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| Tu | ngkoe /ŋkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Nós | ngaira /ŋaira/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nome | ara /ˈara/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | ingoa /iŋoa/ |
| Pessoa | aomata /aomata/ | tino /tino/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tangata /taŋata/ |
| Cabeça | atu /ˈatu/ | ulu /ulu/ | upoko /upoko/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | upoko /upoko/ |
| Olho | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | karu /kaɾu/ |
| Orelha | taninga /taniŋa/ | taliga /taliŋa/ | taringa /taɾiŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taringa /taɾiŋa/ |
| Nariz | bwairi /bʷairi/ | isu /isu/ | putāngiʻu /putaːŋiʔu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ |
| Dente | wi /wi/ | nifo /nifo/ | niʻo /niʔo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | niho /niho/ |
| Língua | newe /newe/ | alelo /alelo/ | arero /aɾeɾo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | arero /aɾeɾo/ |
| Mão | bai /bai/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | ringa /ɾiŋa/ |
| Pé | wae /wae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vaʻe /vaʔe/ | waewae /waewae/ |
| Coração | nano /nano/ | fatu /fatu/ | ngākau /ŋaːkau/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| Osso | ri /ri/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | kōiwi /koːiwi/ |
| Sangue | rara /ɾaɾa/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Cocô | butae /butae/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ | tae /tae/ | taʻe /taʔe/ | tūtae /tuːtae/ |
| Amor | tangira /taŋiɾa/ | alofa /alofa/ | aroʻa /aɾoʔa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | aroha /aɾoha/ |
| Árvore | kai /kai/ | laakau /laːkau/ | rākau /raːkau/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | ʻakau /ʔakau/ | rākau /ɾaːkau/ |
| Cão | kamea /kamea/ | kuli /kuli/ | puakaoa /puakaoa/ | maile /maile/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ | kurī /kuɾiː/ |
| Gato | katama /katama/ | pusi /pusi/ | ngiao /ŋiao/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | ngeru /ŋeɾu/ |
| Peixe | ika /ˈika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| Pássaro | mannikiba /mannikiba/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ |
| Borboleta | bwebwe /bʷebʷe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pūrerehua /puːɾeɾehua/ |
| Ovo | bunnimoa /bunːiˈmoa/ | fuamoa /fuamoa/ | ua /ua/ | fuamoa /fuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | hēki /heːki/ |
| Urso | bea /bea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Cavalo | aoti /aosi/ | solofanua /solofanua/ | ʻoroʻenua /ʔoɾoʔenua/ | solofanua /solofanua/ | holofanua /holofanua/ | hoosi /hoːsi/ | hōiho /hoːiho/ |
| Casa | auti /ˈausi/ | fale /fale/ | ʻare /ʔaɾe/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | whare /ɸaɾe/ |
| Leite | miriki /miɾiki/ | susu /susu/ | ū /uː/ | susu /susu/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | huʻakau /huʔakau/ | miraka /miɾaka/ |
| Mel | meri /meɾi/ | hani /hani/ | meri /meri/ | meli /meli/ | meli /meli/ | hone /hone/ | miere /mieɾe/ |
| Sal | taoro /taoro/ | masima /masima/ | miti /miti/ | masima /masima/ | māhima /maːhima/ | māsima /maːsima/ | tote /tote/ |
| Vinho | wain /wain/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | wāina /waːina/ |
| Arroz | raiti /ɾaisi/ | laisi /laisi/ | raiti /ɾaiti/ | alaisa /alaisa/ | — | laise /laise/ | raihi /ɾaihi/ |
| Chocolate | tiaokureti | tiokaleti | chocolate | sukalati /sukalati/ | — | sokoleti /sokoleti/ | tiakarete /tiakaɾete/ |
| Ferro | biti /ˈpisi/ | fiti /fiti/ | ʻāuri /ʔaːuri/ | uʻamea /uʔamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | rino /ɾino/ |
| Roda | wira /wiɾa/ | teka /teka/ | porotātā /poɾotaːtaː/ | uili /uili/ | uili /uili/ | veʻeteka /veʔeteka/ | wīra /wiːɾa/ |
| Seda | tirika /siɾika/ | silika /silika/ | tīrika /tiːɾika/ | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ | hiraka /hiɾaka/ |
| Livro | boki /ˈboki/ | tusi /tusi/ | puka /puka/ | tusi /tusi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | pukapuka /pukapuka/ |
| Comer | amwarake /amʷaɾake/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Beber | nima /nima/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Dormir | matu /ˈmatu/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ |
| Um | teuana /teuana/ | tasi /tasi/ | taʻi /taʔi/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ |
| Dois | uoua /uˈoua/ | lua /lua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | rua /ɾua/ |
| Três | tenua /teˈnua/ | tolu /tolu/ | toru /toɾu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | toru /toɾu/ |
| Quatro | aua /aua/ | fā /faː/ | ʻā /ʔaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | whā /ɸaː/ |
| Cinco | nimaua /nimaua/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | rima /ɾima/ |
| Cem | tebubua /tebuˈbua/ | selau /selau/ | ʻānere /ʔaːnere/ | selau /selau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | rau /ɾau/ |
| Olá | mauri /mauɾi/ | taalofa /taːlofa/ | kia orāna /kia oɾaːna/ | talofa /talofa/ | mālō ni /maːloː ni/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | kia ora /kia oɾa/ |
| Obrigado | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | fakafetai /fakafetai/ | meitaki /meitaki/ | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ | ngā mihi /ŋaː mihi/ |
| Bom | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | lei /lei/ | meitaki /meitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | pai /pai/ |
| Novo | bou /bou/ | fou /fou/ | ʻou /ʔou/ | fou /fou/ | fōu /foːu/ | foʻou /foʔou/ | hou /hou/ |
| Vermelho | uraura /uɾaˈuɾa/ | kula /kula/ | muramura /muɾamuɾa/ | mūmū /muːmuː/ | kukula /kukula/ | kulokula /kulokula/ | whero /ɸeɾo/ |
| Branco | mainaina /mainaina/ | kena /kena/ | teatea /teatea/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | paepae /paepae/ | hinehina /hinehina/ | mā /maː/ |
| Preto | roro /ɾoɾo/ | uli /uli/ | kerekere /keɾekeɾe/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | mangu /maŋu/ |
| Verde | mawawa /mawawa/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | matie /matie/ | lanumeamata /lanumeamata/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu mata /lanu mata/ | kākāriki /kaːkaːɾiki/ |
| Azul | mawawa /mawawa/ | lanu moana /lanu moana/ | auīka /auiːka/ | lanumoana /lanumoana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | kahurangi /kahuɾaŋi/ |
| Computador | kaombiuta /kaombiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | rorouira /ɾoɾouiɾa/ | komipiuta /komipiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | rorohiko /ɾoɾohiko/ |
| Chá | ii /iː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Café | kobe /kobe/ | kofe /kofe/ | kaope /kaope/ | kofe /kofe/ | — | kofi /kofi/ | kawhe /kaɸe/ |
| Açúcar | tioka /sioka/ | suka /suka/ | tuka /tuka/ | suka /suka/ | — | suka /suka/ | huka /huka/ |
| Laranja | aoranti /aoɾansi/ | moli /moli/ | ʻānani /ʔaːnani/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | ārani /aːɾani/ |
| 99 | ruabwi ma ruaiwa /ruabʷi ma ruaiwa/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | iva ngaʻuru mā iva /iva ŋaʔuɾu maː iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | iwa tekau mā iwa /iwa tekau maː iwa/ |
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap