Runasimi
Quíchua
Quéchua
O quíchua (código de macrolíngua ISO 639-3: que) é uma família ou contínuo de línguas aparentadas faladas pelos Andes, do sul da Colômbia e Equador, passando por Peru e Bolívia, até o norte da Argentina e Chile. Formas regionais como kichwa equatoriano, variedades do Peru central e quíchua meridional podem diferir a ponto de limitar a compreensão mútua; portanto não é uma língua uniforme e o nome “Runa Simi” não é usado em toda parte. As variedades quíchuas se expandiram antes e durante o Império Inca e depois serviram como lenguas generales coloniais, mas sua história é mais complexa que a descendência de um único padrão de Cuzco. Geralmente aglutinantes e sufixantes, favorecem a ordem sujeito–objeto–verbo e frequentemente marcam evidencialidade ou fonte da informação, com sistemas variáveis. Ortografias latinas e reconhecimento diferem: Peru reconhece o quíchua onde predomina, Bolívia como língua indígena oficial e Equador o kichwa para relações interculturais.
Onde é falada
87 palavras essenciais em quíchua
Wi-Fi
naranja
Fontes
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: Quéchua
| Significado | Quíchua | Quéchua de Ayacucho | Quéchua cuzquenho | Quíchua clássico | Aimará | Jaqaru | Papiamento |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | unu /unu/ | uma /uma/ | uma /uma/ | awa /awa/ |
| Fogo | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | kandela /kandela/ |
| Sol | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | solo /solo/ |
| Lua | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | paxshi /paχʃi/ | luna /luna/ |
| Estrela | quyllur /ˈqujʎuɾ/ | quyllur /ˈqujʎuɾ/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | warawara /waɾawaɾa/ | waraxa /waɾaχa/ | strea /ˈstrea/ |
| Noite | tuta /tuta/ | tuta /tuta/ | tuta /tuta/ | tuta /tuta/ | aruma /aruma/ | aruma /aruma/ | nochi /ˈnotʃi/ |
| Chuva | para /ˈpaɾa/ | para /ˈpaɾa/ | para /ˈpara/ | para /para/ | jallu /ˈxaʎu/ | jallu /haʎu/ | yobida /jobida/ |
| Neve | ritʼi /ɾitʼi/ | rasu /ɾasu/ | ritʼi /ritʼi/ | ritʼi /ɾitʼi/ | khunu /kʰunu/ | khunu /kʰunu/ | sneu /sneu/ |
| Vento | wayra /ˈwajɾa/ | wayra /ˈwajɾa/ | wayra /ˈwajɾa/ | wayra /ˈwajra/ | thaya /ˈtʰaja/ | wawya /wawja/ | bientu /ˈbjentu/ |
| Terra | allpa /aʎpa/ | allpa /aʎpa/ | allpa /alʲpa/ | allpa /alʲpa/ | uraqi /uɾaqi/ | — | tera /teɾa/ |
| Pedra | rumi /ˈɾumi/ | rumi /ˈɾumi/ | rumi /ˈɾumi/ | rumi /rumi/ | qala /ˈqala/ | qala /qala/ | piedra /ˈpjedra/ |
| Montanha | urqu /ˈuɾqu/ | urqu /uɾqu/ | urqu /urqu/ | urqu /orqo/ | qullu /quʎu/ | qaaqa /qaːqa/ | seru /ˈseru/ |
| Mar | mama qucha /mama ˈqutʃa/ | lamar qucha /lamaɾ qutʃa/ | mama qucha /mama qutʃa/ | mama qucha /mama qotʃa/ | lamara /lamara/ | — | laman /laˈman/ |
| Mãe | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Pai | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | yaya /jaja/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| Filha | ususi /uˈsusi/ | ususi /uˈsusi/ | ususi /uˈsusi/ | ususi /ususi/ | phucha /pʰutʃa/ | — | yu muhé /ju muhe/ |
| Eu | ñuqa /ˈɲuqa/ | ñuqa /ˈɲuqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | naya /naja/ | na /na/ | mi /mi/ |
| Tu | qam /qam/ | qam /qam/ | qan /qan/ | qam /qam/ | juma /xuma/ | juma /huma/ | bo /bo/ |
| Nós | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ | ñuqanchis / ñuqayku /ɲoˈqantʃis / ɲoˈqajku/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲoqantʃik / ɲoqajku/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ | jiwsa /hiwsa/ | nos /nos/ |
| Nome | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | shutyi /ʃuci/ | nòmber /ˈnɔmbər/ |
| Pessoa | runa /ˈɾuna/ | runa /ɾuna/ | runa /runa/ | runa /runa/ | jaqi /xaqi/ | jaqi /haqi/ | hende /ˈhende/ |
| Cabeça | uma /ˈuma/ | uma /uma/ | uma /uma/ | uma /uma/ | pʼiqi /pʼiqi/ | nampʼa /nampʼa/ | kabes /kaˈbes/ |
| Olho | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | wowo /wowo/ |
| Orelha | rinri /ɾinɾi/ | rinri /ɾinɾi/ | rinri /rinri/ | rinri /ɾinri/ | jinchu /xintʃu/ | jinchu /hintʃu/ | orea /oˈɾea/ |
| Nariz | sinqa /ˈsinqa/ | sinqa /ˈsinqa/ | sinqa /ˈsɛnqa/ | sinqa /siŋqa/ | nasa /ˈnasa/ | nasa /nasa/ | nanishi /naˈniʃi/ |
| Boca | simi /ˈsimi/ | simi /simi/ | simi /simi/ | simi /simi/ | laka /ˈlaka/ | — | boka /ˈboka/ |
| Dente | kiru /kiɾu/ | kiru /kiɾu/ | kiru /kiɾu/ | kiru /kiɾu/ | lakʼa /lakʼa/ | shimi /ʃimi/ | djente /ˈdʒente/ |
| Língua | qallu /qaʎu/ | qallu /qaʎu/ | qallu /qaʎu/ | qallu /qaʎu/ | laxra /laχra/ | naxra /naχra/ | lenga /ˈleŋɡa/ |
| Mão | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | man /man/ |
| Pé | chaki /tʃaki/ | chaki /tʃaki/ | chaki /tʃaki/ | chaki /tʃaki/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | pia /pia/ |
| Coração | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | kurasunha /kuɾasunha/ | kurason /kurason/ |
| Osso | tullu /tuʎu/ | tullu /tuʎu/ | tullu /tuʎu/ | tullu /tuʎu/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ | tsʼaaka /tsʼaːka/ | wesu /ˈwesu/ |
| Sangue | yawar /jawaɾ/ | yawar /jawaɾ/ | yawar /jawar/ | yawar /jawar/ | wila /wila/ | wila /wila/ | sanger /ˈsaŋɡer/ |
| Cocô | aka /aka/ | aka /aka/ | aka /aka/ | aka /ˈaka/ | jama /xama/ | — | kaka /kaka/ |
| Amor | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | amor /amor/ |
| Árvore | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | quqa /quqa/ | arbuli /aɾbuli/ | palu /palu/ |
| Cão | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | hallqʼu /haʎqʼu/ | kacho /katʃo/ |
| Gato | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | pushi /puʃi/ |
| Peixe | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | piská /pisˈka/ |
| Pássaro | pisqu /pisqu/ | pisqu /pisqu/ | pisqu /pisqu/ | pisqu /pisqu/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ | chʼipi /tʃʼipi/ | para /ˈpara/ |
| Borboleta | pillpintu /piʎpintu/ | pillpintu /piʎpintu/ | pillpintu /piʎpintu/ | pillpintu /piʎpintu/ | pilpintu /pilpintu/ | — | barbulètè /barbuˈlɛtɛ/ |
| Ovo | runtu /ˈɾuntu/ | runtu /ɾuntu/ | runtu /runtu/ | runtu /ɾuntu/ | kʼawna /kʼawna/ | nuru /nuɾu/ | webu /ˈwebu/ |
| Urso | ukumari /ukumaɾi/ | ukumari /ukumaɾi/ | ukuku /ukuku/ | ukumari /ukumaɾi/ | jukumari /xukumaɾi/ | — | ber /ber/ |
| Cavalo | kawallu /kaˈwaʎu/ | kaballu /kabaʎu/ | kawallu /kawaʎu/ | — | kawallu /kawaʎu/ | — | kabai /kaˈbai/ |
| Casa | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | kas /kas/ |
| Leite | lichi /ˈlitʃi/ | lichi /litʃi/ | lichi /litʃi/ | ñukñu /ɲukɲu/ | millkʼi /miʎkʼi/ | — | lechi /ˈletʃi/ |
| Mel | miskʼi /miskʼi/ | miski /miski/ | miskʼi /miskʼi/ | miskʼi /miskʼi/ | miskʼi /miskʼi/ | — | miel /mjɛl/ |
| Sal | kachi /ˈkatʃi/ | kachi /ˈkatʃi/ | kachi /ˈkatʃi/ | kachi /katʃi/ | jayu /ˈxaju/ | katyi /kaci/ | salu /salu/ |
| Vinho | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | — | vino /vino/ | — | biña /ˈbiɲa/ |
| Arroz | arus /ˈaɾus/ | arus /ˈaɾus/ | arus /arus/ | — | arusa /aɾusa/ | — | aros /aˈros/ |
| Chocolate | chukulati /tʃukuˈlati/ | chukulati /tʃukuˈlati/ | chukulati /tʃukuˈlati/ | — | chukulati /tʃukuˈlati/ | — | chukulati /tʃukuˈlati/ |
| Ferro | qʼillay /ˈqʼiʎaj/ | fierro /ˈfjeɾo/ | fierro /ˈfjero/ | qʼillay /qʼiʎaj/ | qillaya /qiʎaja/ | — | heru /ˈheru/ |
| Roda | rueda /ɾweda/ | rueda /ˈɾweda/ | rueda /ˈɾweda/ | — | rueda /ɾweda/ | — | wiel /wil/ |
| Seda | seda /ˈseda/ | seda /seda/ | seda /ˈseda/ | — | seda /seda/ | — | seda /ˈseda/ |
| Livro | liwru /ˈliwɾu/ | libru /libɾu/ | liwru /liwru/ | qillqa /qiʎqa/ | panka /panka/ | — | buki /ˈbuki/ |
| Comer | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | paluña /paluɲa/ | kome /kome/ |
| Beber | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | bebe /bebe/ |
| Dormir | puñuy /puˈɲuj/ | puñuy /puˈɲuj/ | puñuy /puˈɲuj/ | puñuy /puɲuj/ | ikiña /iˈkiɲa/ | ikiña /iˈkiɲa/ | drumi /ˈdrumi/ |
| Um | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | un /un/ |
| Dois | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | paya /paja/ | paxa /paχa/ | dos /dos/ |
| Três | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | kinsa /kinsa/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | tres /tres/ |
| Quatro | tawa /tawa/ | tawa /tawa/ | tawa /tawa/ | tawa /tawa/ | pusi /pusi/ | pushi /puʃi/ | kuater /ˈkwater/ |
| Cinco | pichqa /ˈpitʃqa/ | pichqa /ˈpitʃqa/ | pichqa /ˈpitʃqa/ | pichqa /pitʃqa/ | phisqa /ˈpʰisqa/ | pichqa /pitʃqa/ | sinku /ˈsiŋku/ |
| Cem | pachak /ˈpatʃak/ | pachak /patʃak/ | pachak /ˈpatʃak/ | pachak /patʃak/ | pataka /pataka/ | pachak /patʃak/ | shen /ʃen/ |
| Olá | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | bon dia /bon dia/ |
| Obrigado | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | danki /daŋki/ |
| Bom | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | bon /bon/ |
| Novo | musuq /ˈmusuq/ | musuq /musuq/ | musuq /musuq/ | musuq /mosoq/ | machaqa /matʃaqa/ | machaqa /matʃaqa/ | nobo /ˈnobo/ |
| Vermelho | puka /puka/ | puka /puka/ | puka /puka/ | puka /puka/ | wila /wila/ | chukapa /tʃukapa/ | kòrá /kɔˈra/ |
| Branco | yuraq /ˈjuɾaq/ | yuraq /ˈjuɾaq/ | yuraq /ˈjuɾaq/ | yuraq /juraq/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ | janqʼu /hanqʼu/ | blanku /ˈblaŋku/ |
| Preto | yana /jana/ | yana /jana/ | yana /jana/ | yana /jana/ | chʼiyara /tʃʼijara/ | tsʼirara /tsʼiɾaɾa/ | pretu /ˈpretu/ |
| Verde | qʼomer /qʼomeɾ/ | qumir /qumiɾ/ | qʼumir /qʼumir/ | qumir /qomir/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ | — | bèrdè /ˈbɛrdɛ/ |
| Azul | anqas /aŋqas/ | anqas /aŋqas/ | anqas /aŋqas/ | anqas /anqas/ | larama /laɾama/ | — | blou /blou/ |
| Cuco | chikwan /ˈtʃikwan/ | — | — | — | — | — | — |
| Computador | antañiqiq /antaɲiqiq/ | computadora /komputaˈdoɾa/ | computadora /komputaˈdora/ | yupana /juˈpana/ | atamiri /atamiɾi/ | — | kòmpiuter /kɔmpjuter/ |
| Wi-Fi | Wi-Fi | Wi-Fi | Wi-Fi | — | — | — | wifi |
| Chá | tiy /tij/ | tiy /tij/ | tiy /tij/ | — | — | — | té /te/ |
| Café | kaphiy /kapʰij/ | — | kaphiy /kapʰij/ | — | café /kafe/ | — | kòfi /ˈkɔfi/ |
| Açúcar | asukar /aˈsukaɾ/ | asukar /aˈsukaɾ/ | asukar /aˈsukar/ | — | azúcar /asukar/ | — | suku /ˈsuku/ |
| Laranja | naranja | naranja | — | — | naranja | — | apelsina /apelˈsina/ |
| 99 | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | isqun chunka isqunniyuq /ˈisqun ˈtʃunka isqunniˈjuq/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | llätunka tunka llätunkani /ʎaːtunka tunka ʎaːtunkani/ | — | nobent'i nuebe /nobenti nwebe/ |
| Dopamina | dopamina /dopamina/ | dopamina | dopamina | — | — | — | dopamina /dopamina/ |
Página 1/11
Ordem das palavras comparada
Comparar com as principais línguas do mundo
Quíchua
Ñuqa
hotelpa
chimpanpi
tindapi
rikurqani
trajiyta
churakuyta
munani
Ich
möchte
einen Anzug
anprobieren
den
ich
in einem
Geschäft
gegenüber vom
Hotel
gesehen habe
我
想
试穿
酒店
对面的
商店
里
看到的
那套西装
मैं
होटल
के सामने
एक दुकान
में
देखा
सूट को
पहनकर देखना
चाहता हूँ
I
want to
try on
a suit
I
saw
in
a shop
across from
the hotel
私は
ホテルの
向かいの
お店
で
見た
スーツを
試着
したいです
Я
хочу
примерить
костюм
который
я увидел
в
магазине
напротив
отеля
أنا
أريد
أن أجرب
بدلة
رأيتها
في
محل
مقابل
الفندق
Quíchua
Nuqap
sutiymi
Tanaka
kasqa
Mein
Name
ist
Tanaka
我的
名字
是
田中
मेरा
नाम
तनाका
है
My
name
is
Tanaka
私の
名前は
田中
です
Моё
имя
—
Танака
اسمي
هو
تاناكا
Quíchua
Ñuqam
sapa paqarin
qanchis horaspi
paqar mikhunata
mikhuni
Ich
frühstücke
jeden Morgen
um 7 Uhr
我
每天早上
七点
吃
早饭
मैं
हर सुबह
7 बजे
नाश्ता
करता हूँ
I
eat
breakfast
every morning
at 7 o'clock
毎朝
7時に
朝ごはんを
食べます
Я
завтракаю
каждое утро
в 7 часов
أتناول
أنا
الإفطار
كل صباح
الساعة السابعة
Quíchua
Aswan qayllanpi kaq
estacion
maypitaq
kashan
Wo
ist
der nächste
Bahnhof
最近的
车站
在
哪里
सबसे नज़दीकी
स्टेशन
कहाँ
है
Where
is
the nearest
station
一番近い
駅は
どこ
です
か
Где
находится
ближайшая
станция
أين
تقع
أقرب
محطة
Quíchua
Kay
cafe
ancha
miskim
Dieser
Kaffee
ist
sehr
lecker
这
咖啡
很
好喝
यह
कॉफ़ी
बहुत
स्वादिष्ट है
This
coffee
is
very
delicious
この
コーヒーは
とても
おいしいです
Этот
кофе
очень
вкусный
هذه
القهوة
لذيذة
جداً
Quíchua
Ñuqam
universidadpi
Japon simita
yachani
Ich
studiere
Japanisch
an der Universität
我
在大学
学
日语
मैं
विश्वविद्यालय में
जापानी
पढ़ता हूँ
I
study
Japanese
at university
私は
大学で
日本語を
勉強しています
Я
изучаю
японский язык
в университете
أنا
أدرس
اللغة اليابانية
في الجامعة
Quíchua
Paqarinpa
pachaq
intiyuq
kanqa
Morgen
wird
das Wetter
sonnig
sein
明天
天气
会
晴天
कल
मौसम
धूप वाला
होगा
Tomorrow's
weather
will be
sunny
明日の
天気は
晴れ
でしょう
Завтра
погода
будет
солнечной
سيكون
الطقس
غداً
مشمساً
Quíchua
Mamay
sapa punchaw
ch'isiyaq mikhunata
wayk'un
Meine Mutter
kocht
jeden Tag
Abendessen
我妈妈
每天
做
晚饭
मेरी माँ
हर रोज़
रात का खाना
बनाती है
My mother
cooks
dinner
every day
お母さんは
毎日
夕食を
作ります
Моя мама
готовит
ужин
каждый день
تطبخ
أمي
العشاء
كل يوم
Quíchua
Ñuqa
hamuq
watapi
Japón-man
riyta
munani
Ich
möchte
nächstes
Jahr
nach
Japan
fahren
我
明
年
想
去
日本
मैं
अगले
साल
जापान
जाना
चाहता हूँ
I
want to
go
to
Japan
next
year
私は
来
年
日本
に
行き
たいです
Я
хочу
поехать
в
Японию
в следующем
году
أنا
أريد
أن أذهب
إلى
اليابان
العام
القادم
Quíchua
Qam
ingles simita
rimayta
atinkichu
Können
Sie
Englisch
sprechen
你
会
说
英语
吗
आप
अंग्रेज़ी
बोल
सकते हैं
Can
you
speak
English
あなたは
英語が
話せ
ます
か
Вы
умеете
говорить
по-английски
هل
تستطيع
التحدث
باللغة الإنجليزية
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap