Krio
Tiếng Krio
Creole gốc Anh
Tiếng Krio (Krio Sierra Leone) là ngôn ngữ creole gốc từ vựng tiếng Anh của Sierra Leone, là tiếng mẹ đẻ của người Krio (hậu duệ của những nô lệ được trả tự do và tái định cư ở Freetown trong khoảng 1787-1855: người nghèo da đen ở London, những người định cư từ Nova Scotia, người Maroon, và những người châu Phi được giải phóng khỏi các tàu buôn nô lệ), đồng thời là ngôn ngữ chung của khoảng 7,5 triệu người Sierra Leone. Nó có quan hệ với tiếng Patois Jamaica, tiếng Gullah và tiếng Saramaccan trong mạng lưới creole Anh ngữ Đại Tây Dương, nhưng mang tầng nền Yoruba và Akan đáng kể từ những người châu Phi được giải phóng. Uy tín của tiếng Krio khiến nó có ảnh hưởng khắp Tây Phi, góp phần hình thành tiếng Pidgin Cameroon và tiếng Pidgin Nigeria. Chính tả được chuẩn hóa bởi Lorenzo Turner (1949) và Jones (1971).
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Krio
chɔklet
Nguồn
- Ethnologue: kri
- Jones (1971) An English-Krio Dictionary
- Hancock (1986) The Domestic Hypothesis on the Origin of Atlantic Creoles
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Creole gốc Anh
| Nghĩa | Tiếng Krio | Tiếng Pidgin Nigeria | Tiếng Creole Eo Torres | Tiếng Bislama | Tiếng Patois Jamaica | Tiếng Pijin | Tiếng Kriol Belize |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | wata /ˈwata/ | wọtá /wɔta/ | woda /woda/ | wota /wota/ | waata /waːta/ | wata /wata/ | waata /waːta/ |
| Lửa | faya /ˈfaja/ | faya /faja/ | paya /paja/ | faea /faea/ | faiya /faija/ | faea /faja/ | faiya /faija/ |
| Mặt trời | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ | san /san/ | son /sɔn/ | san /san/ | son /son/ |
| Mặt trăng | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | muun /muːn/ | mun /mun/ | moon /muːn/ |
| Sao | sta /sta/ | star /staː/ | sta /sta/ | sta /sta/ | staar /staː/ | sta /sta/ | staar /staːr/ |
| Đêm | nɛt /nɛt/ | nait /nait/ | nait /nait/ | naet /naet/ | nait /nait/ | naet /naet/ | nait /nait/ |
| Mưa | ren /rɛn/ | rain /reːn/ | ren /ren/ | ren /rɛn/ | rien /rien/ | ren /ren/ | rayn /reːn/ |
| Tuyết | sno /sno/ | snow /sno/ | — | sno /sno/ | sunuo /sunuo/ | snou /snou/ | snoa /snoː/ |
| Gió | briz /briz/ | win /win/ | win /win/ | win /win/ | briiz /briːz/ | win /win/ | breez /briːz/ |
| Đất | gron /ɡrɔn/ | graun /ɡraʊn/ | graun /ɡraun/ | graon /ɡraon/ | grong /ɡrɔŋ/ | graon /ɡraon/ | grong /ɡroŋ/ |
| Đá | ston /stɔn/ | ston /ston/ | ston /ston/ | ston /ston/ | stuon /stuon/ | ston /ston/ | stoan /stoːn/ |
| Núi | mawnten /ˈmawnten/ | mountin /maʊntin/ | maunten /maunten/ | maunten /maunten/ | mountn /mountn/ | maonden /maonden/ | mongtin /moŋtin/ |
| Biển | si /si/ | sea /si/ | solwata /solwata/ | solwora /solwora/ | sii /siː/ | solwata /solwata/ | see /siː/ |
| Mẹ | mama /ˈmama/ | mama /mama/ | ama /ama/ | mama /mama/ | mada /mada/ | mami /mami/ | mada /mada/ |
| Cha | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | faada /faːda/ | dadi /dadi/ | faada /faːda/ |
| Con gái | gyal pikin /ɡjal pikin/ | girl pikin /ɡɛl pikin/ | gel /ɡel/ | gel /ɡel/ | daata /daːta/ | dota /dota/ | daata /daːta/ |
| Tôi | mi /mi/ | A /a/ | ai /ai/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | ai /ai/ |
| Bạn | yu /ju/ | you /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | iu /iu/ | yu /ju/ |
| Chúng ta | wi /wi/ | wi /wi/ | yumpla / mipla /jumpla / mipla/ | yumi / mifala /jumi / mifala/ | wi /wi/ | iumi / mifala /jumi / mifala/ | wi /wi/ |
| Tên | nem /nɛm/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ | nem /nem/ | niem /niem/ | nem /nem/ | naym /neːm/ |
| Người | pɔsin /pɔsin/ | pesin /pɛsin/ | — | man /man/ | sumadi /sumadi/ | man /man/ | persn /persn̩/ |
| Đầu | ed /ed/ | head /hɛd/ | ed /ed/ | hed /hed/ | ed /ɛd/ | hed /hed/ | hed /hed/ |
| Mắt | ay /aj/ | ai /aɪ/ | ai /aj/ | ae /ae/ | yai /jai/ | ae /ae/ | aiy /aij/ |
| Tai | yes /jes/ | ear /ia/ | talinga /taliŋa/ | ia /ia/ | iez /iez/ | ia /ia/ | ayz /eːz/ |
| Mũi | nos /nɔs/ | nose /noːs/ | nus /nus/ | nus /nus/ | nuoz /nuoz/ | nos /nos/ | noaz /noːz/ |
| Miệng | mɔt /mɔt/ | mout /maʊt/ | maut /maut/ | maot /maot/ | mout /mout/ | maot /maot/ | mowt /mout/ |
| Răng | tit /tit/ | tit /tit/ | tit /tit/ | tut /tut/ | tiit /tiːt/ | titi /titi/ | teet /tiːt/ |
| Lưỡi | tɔŋ /tɔŋ/ | tong /tɔŋ/ | tang /taŋ/ | tang /taŋ/ | tong /tɔŋ/ | tang /taŋ/ | tong /toŋ/ |
| Tay | an /an/ | hand /hand/ | an /an/ | han /han/ | an /an/ | han /han/ | han /han/ |
| Bàn chân | fut /fut/ | leg /lɛɡ/ | put /put/ | leg /leɡ/ | fut /fʊt/ | leg /leɡ/ | fut /fut/ |
| Tim | at /at/ | hat /hat/ | at /at/ | bel /bel/ | aat /aːt/ | hat /hat/ | haat /haːt/ |
| Xương | bon /bɔn/ | bón /bɔn/ | bon /bon/ | bun /bun/ | buon /buon/ | bon /bon/ | boan /boːn/ |
| Máu | blɔd /blɔd/ | blod /blɔd/ | blad /blad/ | blad /blad/ | blod /blɔd/ | blad /blad/ | blod /blod/ |
| Phân | kaka /kaˈka/ | shit /ʃit/ | kaka /kaka/ | kaka /kaka/ | kaka /kaka/ | kaka /kaka/ | — |
| Yêu | lɛk /lɛk/ | lọv /lɔv/ | lavem /lavem/ | laekem /laekem/ | lov /lɔv/ | lavem /lavem/ | lov /lov/ |
| Cây | tik /tik/ | tri /tɾi/ | tri /tri/ | tri /tri/ | chrii /tʃɹiː/ | tri /tri/ | chree /tʃriː/ |
| Chó | dɔg /dɔɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dog /doɡ/ | dog /doɡ/ | daag /daːɡ/ | dogi /doɡi/ | daag /daːɡ/ |
| Mèo | pus /pus/ | pus /pus/ | pusiket /pusiket/ | pusi /pusi/ | puss /pʊs/ | puskat /puskat/ | kyat /kjat/ |
| Cá | fis /fis/ | fish /fiʃ/ | pis /pis/ | fis /fis/ | fish /fɪʃ/ | fis /fis/ | fish /fiʃ/ |
| Chim | bɔd /bɔd/ | bird /bɛd/ | pizin /pizin/ | pijin /pidʒin/ | bod /bɔd/ | bed /bed/ | berd /berd/ |
| Bướm | bɔtaflay /bɔtaflaj/ | — | bataplai /bataplai/ | bataflae /bataflae/ | botaflai /bɔtaflai/ | bataflae /bataflae/ | botaflai /botaflai/ |
| Trứng | eg /ɛɡ/ | egg /ɛɡ/ | eg /eɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /eɡ/ | eg /eɡ/ |
| Gấu | bia /ˈbia/ | bear /bɛ/ | bea /bea/ | bea /bea/ | bier /bier/ | bea /bea/ | byaa /bjaː/ |
| Ngựa | ɔs /ɔs/ | horse /hɔs/ | os /os/ | hos /hos/ | aas /aːs/ | hos /hos/ | haas /haːs/ |
| Nhà | os /os/ | haus /haʊs/ | haus /haus/ | haos /haos/ | ous /ous/ | haos /haos/ | hows /hous/ |
| Sữa | milk /milk/ | milk /milk/ | susu /susu/ | melek /melek/ | milk /mɪlk/ | susu /susu/ | milk /milk/ |
| Mật ong | ɔni /ˈɔni/ | honey /hɔni/ | ani /ani/ | hani /hani/ | oni /ɔni/ | hani /hani/ | honi /honi/ |
| Muối | sɔl /sɔl/ | salt /sɔlt/ | solt /solt/ | sol /sol/ | saalt /saːlt/ | sol /sol/ | saalt /saːlt/ |
| Rượu vang | wayn /wain/ | wine /waɪn/ | wain /wain/ | waen /waen/ | wain /wain/ | waen /waen/ | wain /wain/ |
| Gạo | rɛs /rɛs/ | rais /rais/ | rais /rais/ | raes /raes/ | rais /rais/ | raes /raes/ | rais /rais/ |
| Sô-cô-la | chɔklet | chocolate | — | joklet /dʒoklet/ | chaklit /tʃaklɪt/ | chocolate | chaaklit /tʃaːklit/ |
| Sắt | ayɛn /ˈajɛn/ | iron /aiɔn/ | aian /aian/ | aean /aean/ | aiyan /aijan/ | aean /aean/ | aiyan /aijan/ |
| Bánh xe | wil /wil/ | wil /wil/ | wil /wil/ | wil /wil/ | wiil /wiːl/ | wil /wil/ | weel /wiːl/ |
| Lụa | silk /silk/ | silk /silk/ | silk /silk/ | silik /silik/ | silk /sɪlk/ | silk /silk/ | silk /silk/ |
| Sách | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /bʊk/ | buk /buk/ | buk /buk/ |
| Ăn | it /it/ | chọp /tʃɔp/ | kaikai /kajkaj/ | kakae /kakae/ | nyam /ɲam/ | kaikai /kajkaj/ | eet /iːt/ |
| Uống | drink /driŋk/ | drink /dɾiŋk/ | dringk /driŋk/ | dring /driŋ/ | jringk /dʒrɪŋk/ | drinkim /driŋkim/ | jrink /dʒriŋk/ |
| Ngủ | slip /slip/ | slip /slip/ | slip /slip/ | slip /slip/ | sliip /sliːp/ | slip /slip/ | sleep /sliːp/ |
| Một | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wan /wan/ |
| Hai | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tuu /tuː/ | tufala /tufala/ | too /tuː/ |
| Ba | tri /tri/ | tri /tri/ | tri /tri/ | tri /tri/ | chrii /tʃɹiː/ | trifala /trifala/ | chree /tʃriː/ |
| Bốn | fo /fo/ | fo /fɔ/ | fo /fo/ | fo /fo/ | fuo /fuo/ | fofala /fofala/ | foa /foː/ |
| Năm | fayv /faiv/ | faiv /faiv/ | faiv /faiv/ | faev /faev/ | faiv /faiv/ | faefala /faefala/ | faiv /faiv/ |
| Trăm | ɔndrɛd /ˈɔndrɛd/ | hundred /hɔndrɛd/ | andred /andred/ | handred /handred/ | onjrid /ɔndʒrɪd/ | handred /handred/ | honjrid /hondʒrid/ |
| Xin chào | kushɛ /kuˈʃɛ/ | how far /haʊ faː/ | wis wei /wis wej/ | halo /halo/ | wah gwaan /wa ɡwaːn/ | halo /halo/ | heloa /heloː/ |
| Cảm ơn | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tenki /tɛnki/ | eso /eso/ | tangkyu /taŋkju/ | tanks /taŋks/ | tagio /taɡio/ | tanks /taŋks/ |
| Tốt | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | gud /ɡʊd/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ |
| Mới | nyu /nju/ | new /nju/ | niu /niu/ | niufala /niufala/ | nyuu /ɲuː/ | niu /niu/ | nyoo /njuː/ |
| Đỏ | rɛd /rɛd/ | red /rɛd/ | red /red/ | red /red/ | red /ɹɛd/ | red /red/ | red /red/ |
| Trắng | wayt /wajt/ | white /waɪt/ | wait /wait/ | waet /waet/ | wait /wait/ | waet /waet/ | wait /wait/ |
| Đen | blak /blak/ | black /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ |
| Xanh lá | grin /ɡrin/ | green /ɡrin/ | grin /ɡrin/ | grin /ɡrin/ | griin /ɡɹiːn/ | grin /ɡrin/ | green /ɡriːn/ |
| Xanh lam | blu /blu/ | blue /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | bloo /bluː/ |
| Máy tính | kɔmpyuta /kɔmpjuta/ | kọmputa /kɔmpútà/ | — | kompiuta /kompiuta/ | kompyuuta /kɔmpjuːta/ | kompiuta /kompiuta/ | kompyoota /kompjuːta/ |
| Trà | ti /ti/ | tea /ti/ | — | ti /ti/ | tii /tiː/ | ti /ti/ | tee /tiː/ |
| Cà phê | kɔfi /ˈkɔfi/ | coffee /kɔfi/ | — | kofi /kofi/ | kaafi /kaːfi/ | kofi /kofi/ | kaafi /kaːfi/ |
| Đường | shuga /ˈʃuɡa/ | — | — | suga /suɡa/ | shuga /ʃuɡa/ | suga /suɡa/ | shuga /ʃuɡa/ |
| Cam | oranj /ɔˈrandʒ/ | orenj /ɔˈrɛndʒ/ | — | orenj /orendʒ/ | arinj /arɪndʒ/ | orens /orens/ | — |
| 99 | naynti-nayn /nainti nain/ | ninty-nine /nainti nain/ | nainti nain /nainti nain/ | naenti naen /naenti naen/ | nainti-nain /nainti nain/ | naenti-naen /naenti naen/ | nainti-nain /nainti nain/ |
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap