Makasae
Makasaé
trans-Nouvelle-Guinée (timor-alor-pantar, Eastern Timor)
Le makasae est la langue papoue (non austronésienne) la plus parlée à l'ouest de la Nouvelle-Guinée continentale, avec environ 100 000 locuteurs dans les municipalités de Baucau et de Viqueque, dans l'est du Timor oriental. Il appartient à la branche timor-oriental de la famille timor-alor-pantar (trans-néo-guinéenne), étant le plus proche du makalero (avec lequel il forme une chaîne dialectale), puis du fataluku et de l'oirata. Le makasae est fortement isolant, avec un ordre des mots SOV, et contient une importante couche d'emprunts austronésiens issus du tetum et des langues kawaimina.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en makasaé
Sources
- Huber, J. (2008) First Steps Towards a Reference Grammar of Makasae: A Language of East Timor. LINCOM Studies in Austronesian Linguistics 195.
- Brotherson, A. (2003) A Spatial Odyssey: Referring to Space in Makasae. MA thesis, Leiden Univ.
- Stokhof, W. A. L. (1975) Preliminary notes on the Oirata language. Pacific Linguistics B-43.
- Schapper, A. (ed.) (2017) The Papuan Languages of Timor, Alor and Pantar, Vol. 2. De Gruyter Mouton.
- Glottolog: Makasae
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : trans-Nouvelle-Guinée (timor-alor-pantar, Eastern Timor)
| Sens | Makasaé | Dyirbal | Vieux malais | Kavalan | Wiradjuri | Malais papou | Étrusque |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ira /ˈira/ | bana /ˈbana/ | air /air/ | zanum /zaˈnum/ | galing /ˈɡaliŋ/ | air /aer/ | neri /ˈneri/ |
| Feu | ata /ˈata/ | buni /ˈbuni/ | api /api/ | ramaz /raˈmaz/ | wiiny /wiːɲ/ | api /ˈapi/ | verse /ˈwerse/ |
| Soleil | watu /ˈwatu/ | garri /ˈɡari/ | matari /matari/ | siban /siˈban/ | yiray /ˈjiɻaj/ | matahari /mataˈhari/ | usil /ˈuzil/ |
| Lune | uru /ˈuru/ | gagara /ɡaˈɡara/ | bulan /bulan/ | buran /buˈran/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ | bulan /ˈbulan/ | tiur /ˈtiur/ |
| Étoile | lekiluru /lekiluru/ | gijiny /ɡiɟiɲ/ | bintang /bintaŋ/ | bituqan /bituqan/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | — /—/ |
| Nuit | maagamu /maaɡamu/ | jagun /ɟaɡun/ | malam /malam/ | qabi /ʁabiʔ/ | ngurung /ˈŋuruŋ/ | malam /malam/ | — /—/ |
| Pluie | ae /ae/ | gambal /ˈɡambal/ | — | uzan /uˈzan/ | — | ujan /udʒan/ | — |
| Vent | gawa /ˈɡawa/ | gulubu /ˈɡulubu/ | — | bari /baˈri/ | girrarr /ˈɡirar/ | angin /aŋin/ | — |
| Terre | maa /maa/ | jaju /ˈɟaɟu/ | — | melanay /məɾaˈnaj/ | dhaagun /ˈd̪aːɡun/ | tana /tana/ | cel /kel/ |
| Pierre | apa /ˈapa/ | diban /ɟiban/ | batu /batu/ | btu /btu/ | walang /ˈwalaŋ/ | batu /batu/ | tul /tul/ |
| Mer | meti /meti/ | — | — | lazing /laziŋ/ | — | laut /laut/ | — |
| Mère | ina /ˈina/ | yabu /ˈjabu/ | ibu /ibu/ | tina /ˈtina/ | gunhi /ˈɡun̪i/ | mama /ˈmama/ | ati /ˈati/ |
| Père | baba /ˈbaba/ | nguma /ˈŋuma/ | bapa /bapa/ | tama /ˈtama/ | babiin /ˈbabiːn/ | bapa /ˈbapa/ | apa /ˈapa/ |
| Je | ani /ani/ | ngaja /ŋaɟa/ | aku /aku/ | aiku /aiku/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ | sa /sa/ | mi /mi/ |
| Tu | ai /ai/ | nginda /ŋinda/ | kamu /kamu/ | aisu /aisu/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ | ko /ko/ | — /—/ |
| Nous | fi / ini /fi / ini/ | ngana /ŋana/ | kita / kami /kita / kami/ | aita / aimi /aita / aimi/ | ngiyani /ŋiˈjani/ | kitorang /kitoraŋ/ | — /—/ |
| Nom | nai /nai/ | yidyi /jiɟi/ | ngaran /ŋaran/ | nangan /naŋan/ | yuwin /ˈjuwin/ | nama /nama/ | — /—/ |
| Personne | anu /anu/ | — | — | lazat /lazat/ | gibirr /ˈɡibir/ | orang /oraŋ/ | — |
| Tête | dae /dae/ | — | — | uru /uʁu/ | balang /ˈbalaŋ/ | kepala /kepala/ | — |
| Œil | nana /ˈnana/ | gayga /ˈɡajɡa/ | mata /mata/ | mata /maˈta/ | mil /mil/ | mata /ˈmata/ | — /—/ |
| Oreille | walaku /waˈlaku/ | manga /ˈmaŋa/ | — | kayal /kajal/ | wuudha /ˈwuːd̪a/ | tlinga /tliŋa/ | — |
| Nez | murikai /murikai/ | guwu /ˈɡuwu/ | — | unung /unuŋ/ | muurruu /ˈmuːruː/ | idong /idoŋ/ | — |
| Bouche | turukai /turuˈkai/ | — | — | ngibiR /ŋibiʁ/ | ngayn /ŋajn/ | mulut /mulut/ | — |
| Dent | wasi /wasi/ | dirra /dira/ | gigi /ɡiɡi/ | bangraw /baŋʁau/ | yirrang /ˈjiraŋ/ | gigi /ɡiɡi/ | — /—/ |
| Langue | ipi /ipi/ | jalnggulay /ɟalŋɡulaj/ | lidah /lidah/ | rilam /ʁilam/ | dhalayn /ˈd̪alajn/ | lida /lida/ | — /—/ |
| Main | tana /ˈtana/ | mala /ˈmala/ | tangan /taŋan/ | rima /riˈma/ | marra /ˈmara/ | tangan /ˈtaŋan/ | — /—/ |
| Pied | iti /ˈiti/ | jina /ˈɟina/ | — | zapan /zaˈpan/ | dhinang /ˈd̪inaŋ/ | kaki /ˈkaki/ | — |
| Cœur | — /—/ | rulgu /ˈɻulɡu/ | hati /hati/ | anem /aˈnəm/ | giiny /ɡiːɲ/ | hati /ˈhati/ | — /—/ |
| Os | sapa /ˈsapa/ | wurmbur /ˈwurmbur/ | tulang /tulaŋ/ | tiran /tiʁan/ | dhabal /ˈd̪abal/ | tulang /ˈtulaŋ/ | — /—/ |
| Sang | wai /wai/ | waguli /waɡuli/ | darah /darah/ | rinang /ʁinaŋ/ | guuwayn /ˈɡuːwajn/ | dara /dara/ | — /—/ |
| Amour | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | — /—/ | sayang /ˈsajaŋ/ | — /—/ |
| Arbre | ate /ˈate/ | yugu /ˈjuɡu/ | kayu /kaju/ | kasuy /kaˈsuj/ | madhan /ˈmad̪an/ | pohon /ˈpohon/ | — /—/ |
| Chien | defa /ˈdɛfa/ | guda /ˈɡuda/ | anjing /andʒiŋ/ | wasu /waˈsu/ | mirri /ˈmiri/ | anjing /ˈandʒiŋ/ | — /—/ |
| Chat | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | kucing /ˈkutʃiŋ/ | — /—/ |
| Poisson | seumeti /seumeti/ | jabu /ˈɟabu/ | ikan /ikan/ | baut /baut/ | guuya /ˈɡuːja/ | ikan /ˈikaŋ/ | — /—/ |
| Oiseau | asa /ˈasa/ | dundu /ˈdundu/ | burung /buruŋ/ | alam /aˈɬam/ | buujaan /ˈbuːɟaːn/ | burung /buruŋ/ | — |
| Œuf | waa /waa/ | bambu /bambu/ | — | tirur /tiʁuʁ/ | gabuuga /ˈɡabuːɡa/ | telor /telor/ | — |
| Maison | oma /ˈoma/ | mija /ˈmiɟa/ | rumah /rumah/ | lepaw /ləˈpaw/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ | ruma /ˈruma/ | — /—/ |
| Lait | amirae /amiˈrae/ | — | susu /susu/ | — | — | susu /susu/ | — |
| Sel | asi /ˈasi/ | — | garam /ɡaram/ | zemiyan /zəmijan/ | — | garam /ɡaram/ | — |
| Manger | nawa /ˈnawa/ | janggay /ˈɟaŋɡaj/ | makan /makan/ | quman /quˈman/ | dharra /ˈd̪ara/ | makan /ˈmakan/ | — /—/ |
| Boire | gehe /ˈɡɛhɛ/ | gunyjal /ˈɡuɲɟal/ | minum /minum/ | mimum /miˈmum/ | widyarra /ˈwiɟara/ | minum /ˈminum/ | — /—/ |
| Dormir | tae /tae/ | bungil /ˈbuŋil/ | tidur /tidur/ | mainep /maiˈnəp/ | — | tidor /tidor/ | — |
| Un | u /ʔu/ | yunggul /ˈjuŋɡul/ | sa /sa/ | issa /ˈissa/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ | satu /ˈsatu/ | thu /θu/ |
| Deux | lolae /loˈlae/ | bulay /ˈbulaj/ | dua /dua/ | zusa /zusa/ | bula /ˈbula/ | dua /dua/ | zal /tsal/ |
| Trois | lolitu /lolitu/ | garbu /ɡaɻbu/ | tlu /tlu/ | turu /tuɾu/ | bula-ngumbaay /ˈbulaŋumbaːj/ | tiga /tiɡa/ | ci /ki/ |
| Quatre | loloha /loloha/ | — | mpat /əmpat/ | spat /spat/ | — | empat /empat/ | huth /huθ/ |
| Cinq | lima /lima/ | — | lima /lima/ | rima /riˈma/ | — | lima /lima/ | mach /max/ |
| Cent | rasa /rasa/ | — | ratus /ratus/ | Rasibu /ʁasibu/ | — | seratus /seratus/ | — |
| Bonjour | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ | halo /ˈhalo/ | — /—/ |
| Merci | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ | trima kasi /ˈtrima ˈkasi/ | — /—/ |
| Bon | rau /rau/ | jigil /ˈɟiɡil/ | baik /baik/ | nngi /nŋi/ | marang /ˈmaɻaŋ/ | bae /ˈbae/ | — /—/ |
| Nouveau | supa /ˈsupa/ | gunyu /ˈɡuɲu/ | — | tasu /tasu/ | — | baru /baru/ | — |
| Rouge | imiri /imiri/ | gunggu /ɡuŋɡu/ | merah /merah/ | tebari /təbaʀi/ | girri-girri /ˈɡiriɡiri/ | mera /ˈmeɾa/ | — /—/ |
| Blanc | butiri /buˈtiri/ | — | putih /putih/ | busar /busaʀ/ | barrabarra /ˈbarabara/ | puti /puti/ | — |
| Noir | metana /metana/ | — | hitam /hitam/ | tengen /təŋən/ | buudhang /ˈbuːd̪aŋ/ | hitam /hitam/ | — |
| Vert | lumuru /lumuru/ | — | — | puli /puli/ | — | hijou /hidʒou/ | — |
| Bleu | azul /azul/ | — | — | puli /puli/ | ngurrumirgang /ˈŋurumiɻɡaŋ/ | biru /ˈbiɾu/ | — |
Page 1/8
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap