Huli
trans-Nouvelle-Guinée (Engan)
Le huli est l’une des plus grandes langues du sous-groupe engan dans les hautes terres de Nouvelle-Guinée. Ses locuteurs sont connus pour une tradition élaborée de perruques et la fameuse culture des « Huli Wigmen », et utilisent un système numérique en base 15, rare dans les langues du monde.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en huli
Sources
- Huli Bible (eBible "hui"; flattened from ~/langmap-work/r58/scratch/4/b_hui); TransNewGuinea.org Huli lexicon (via the round-58 extract tng_enga_huli.tsv); Lomas 1988, Huli language of Papua New Guinea (thesis; general reference, not consulted this round)
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : trans-Nouvelle-Guinée (Engan)
| Sens | Huli | Enga | Hiri Motu | Kanite | Motu | Tok pisin | Mussau-emira |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | iba /iba/ | endaki /endaki/ | ranu /ɾanu/ | tina /tina/ | ranu /ɾanu/ | wara /waɾa/ | manu /manu/ |
| Feu | ira hungu /iɾa huŋɡu/ | ita /ita/ | lahi /lahi/ | ata /ata/ | lahi /lahi/ | paia /paja/ | kuraa /kuraː/ |
| Soleil | ni /ni/ | niki /niki/ | dina /dina/ | yage /jaɡe/ | dina /dina/ | san /san/ | sinaka /sinaka/ |
| Lune | ege /eɡe/ | kana /kana/ | hua /hua/ | ika /ika/ | hua /hua/ | mun /mun/ | ulana /ulana/ |
| Étoile | yapibiya /japibija/ | bui /bui/ | hisiu /hisiu/ | kaʼnefi /kaʔnefi/ | hisiu /hisiu/ | sta /sta/ | katoto /katoto/ |
| Nuit | biraga /biɾaɡa/ | kuka /kuka/ | hanuaboi /hanuaboi/ | hani /hani/ | hanuaboi /hanuaboi/ | nait /nait/ | voo /voː/ |
| Pluie | ta /ta/ | apu /apu/ | medu /medu/ | kola /kola/ | medu /medu/ | ren /ren/ | vaoo /vaoo/ |
| Vent | puyabu /pujabu/ | poo /poː/ | lai /lai/ | yasi /jasi/ | lai /lai/ | win /win/ | kuukuu /kuukuu/ |
| Terre | dindi /dindi/ | yuu /juː/ | tano /tano/ | mopa /mopa/ | tano /tano/ | graun /ɡraun/ | kosa /kosa/ |
| Pierre | ege to̱le̱ /eɡe tɔlɛ/ | kana /kana/ | nadi /ˈnadi/ | yafa /jafa/ | nadi /nadi/ | ston /ston/ | atu /atu/ |
| Montagne | hari /hari/ | yuu manda /juː manda/ | ororo /ororo/ | agoʼya /aɡoʔja/ | ororo /oɾoɾo/ | maunten /maunten/ | motouru /motouru/ |
| Mer | iba solowara /iba solowara/ | solowata /solowata/ | davara /davara/ | hage li /haɡe li/ | davara /davara/ | solwara /solwaɾa/ | paamanu /paamanu/ |
| Mère | ai̱ya /aĩja/ | endangi /endaŋɡi/ | sina /sina/ | ita /ita/ | sinana /sinana/ | mama /mama/ | kina /kina/ |
| Père | aba /aba/ | takange /takaŋɡe/ | tama /tama/ | nafa /nafa/ | tamana /tamana/ | papa /papa/ | tama /tama/ |
| Fille | wane /wane/ | wanenge /waneŋɡe/ | natuna kekeni /natuna kekeni/ | muna /muna/ | natuna kekenina /natuna kekenina/ | pikinini meri /pikinini meri/ | natuna vause /natuna vause/ |
| Je | i /i/ | namba /namba/ | lau /lau/ | nagaya /naɡaja/ | lau /lau/ | mi /mi/ | aghi /aɣi/ |
| Tu | í /í/ | emba /emba/ | oi /oi/ | kagaya /kaɡaja/ | oi /oi/ | yu /ju/ | io /io/ |
| Nous | ina /ina/ | naima /naima/ | ita / ai /ita / ai/ | tagaya /taɡaja/ | ita / ai /ita / ai/ | yumi / mipela /jumi / mipela/ | ita / ami /ita / ami/ |
| Nom | mini /mini/ | kenge /keŋɡe/ | ladana /laˈdana/ | agi /aɡi/ | ladana /ladana/ | nem /nem/ | arari /arari/ |
| Tête | haguane /haɡuane/ | ayamba /ajamba/ | kwarana /kʷarana/ | anu /anu/ | kwara /kʷaɾa/ | het /het/ | uru /uru/ |
| Œil | de /de/ | lenge /leŋɡe/ | matana /matana/ | aulaga /aulaɡa/ | matana /matana/ | ai /aj/ | mata /mata/ |
| Oreille | hale /hale/ | kale /kale/ | taiana /taiana/ | agesa /aɡesa/ | taiana /taiana/ | yau /jau/ | talinga /taliŋa/ |
| Nez | gui /ɡui/ | lyaa /ʎaː/ | udubaubauna /udubaubauna/ | — | udu-baubau /udubaubau/ | nus /nus/ | ngusu /ŋusu/ |
| Bouche | ne hariga /ne haɾiɡa/ | kambu /kambu/ | uduna /uduna/ | avaya /avaja/ | udu /udu/ | maus /maus/ | paa /paa/ |
| Dent | ne /ne/ | nenge /neŋɡe/ | isena /isena/ | ave /ave/ | ise /ise/ | tit /tit/ | ngalungalu /ŋaluŋalu/ |
| Langue | hege /heɡe/ | keke /keke/ | mala /mala/ | avefuʼna /avefuʔna/ | mala /mala/ | tang /taŋ/ | ramuramuti paa /ramuramuti paa/ |
| Main | ki /ki/ | kingi /kiŋɡi/ | ima /ima/ | ayana /ajana/ | ima /ima/ | han /han/ | nima /nima/ |
| Pied | ge /ɡe/ | moko /moko/ | ae /ae/ | aiya /aija/ | ae /ae/ | lek /lek/ | keke /keke/ |
| Cœur | gubalini /ɡubalini/ | mona /mona/ | kudouna /kudouna/ | agu /aɡu/ | kudouna /kudouna/ | bel /bel/ | urunguita /uruŋuita/ |
| Os | kuni /kuni/ | kuli /kuli/ | turia /turia/ | ayamufa /ajamufa/ | turia /turia/ | bun /bun/ | riu /riu/ |
| Sang | darama /daɾama/ | taiyoko /taijoko/ | rara /rara/ | kola /kola/ | rara /rara/ | blut /blut/ | rae /rae/ |
| Caca | time /time/ | — | kukuri /kukuri/ | — | taḡe /taɣe/ | pekpek /pɛkpɛk/ | — |
| Amour | hando /hando/ | auu kaenge /auː kaeŋɡe/ | lalokau /lalokau/ | avesi /avesi/ | lalokau /lalokau/ | laikim /lajkim/ | aielousi /aielousi/ |
| Arbre | ira /iɾa/ | ita /ita/ | au /au/ | yosa /josa/ | au /au/ | diwai /diwaj/ | ai /ai/ |
| Chien | yamu /jamu/ | yana /jana/ | sisia /sisia/ | kala /kala/ | sisia /sisia/ | dok /dok/ | paua /paua/ |
| Chat | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | busi /busi/ |
| Poisson | wena /wena/ | amane /amane/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | noyame /nojame/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | pis /pis/ | kko /kːo/ |
| Oiseau | ega /eɡa/ | yaka /jaka/ | manu /manu/ | nama /nama/ | manu /ˈmanu/ | pisin /ˈpisin/ | ghila /ɣila/ |
| Œuf | haba /haba/ | tuku /tuku/ | gatoi /ɡatoi/ | — | gatoi /ɡatoi/ | kiau /kiau/ | otolu /otolu/ |
| Ours | bea /bea/ | bea /bea/ | bea /bea/ | pea /pea/ | bea /bea/ | bea /bea/ | beaa /beaː/ |
| Cheval | nogo hosi /noɡo hosi/ | osa /osa/ | hosi /hosi/ | hosi /hosi/ | hosi /hosi/ | hos /hos/ | ooso /ooso/ |
| Maison | anda /anda/ | anda /anda/ | ruma /ɾuma/ | no /no/ | ruma /ɾuma/ | haus /haus/ | ale /ale/ |
| Lait | andu /andu/ | andu /andu/ | rata /rata/ | nu /nu/ | rata /rata/ | susu /susu/ | rarumi ssu /ɾarumi sːu/ |
| Miel | mone ibane /mone ibane/ | oni /oni/ | — | — | bada ranuna /bada ɾanuna/ | hani /hani/ | iruena /iɾuena/ |
| Sel | ibi /ibi/ | aipi /aipi/ | damena /damena/ | sole /sole/ | damena /damena/ | sol /sol/ | uela /uela/ |
| Vin | waini iba /waini iba/ | waene /waene/ | uaina /uaina/ | — | vine ranuna /vine ɾanuna/ | wain /wain/ | uaeni /uaeni/ |
| Fer | aeane /aeane/ | aene /aene/ | auri /ˈauɾi/ | — | auri /ˈauɾi/ | ain /ain/ | aeana /aeana/ |
| Roue | garo ge /ɡaɾo ɡe/ | — | uili /uili/ | — | ava-keikei /avakeikei/ | wil /wil/ | — |
| Livre | mbuga /mbuɡa/ | buku /buku/ | buka /ˈbuka/ | avo /avo/ | buka /buka/ | buk /buk/ | vuku /vuku/ |
| Manger | na /na/ | nepenge /nepeŋɡe/ | ania /ania/ | ne /ne/ | aniani /aniani/ | kaikai /kajkaj/ | nama /nama/ |
| Boire | ila /ila/ | na pee /na peː/ | inua /inua/ | ne /ne/ | inuinu /inuinu/ | dring /dɾiŋ/ | ropi /ropi/ |
| Dormir | palia /palia/ | luu palenge /luː paleŋɡe/ | mahuta /maˈhuta/ | fae /fae/ | mahuta /maˈhuta/ | slip /slip/ | asekanue /asekanue/ |
| Un | mbira /mbiɾa/ | mendai /mendai/ | ta /ta/ | nagoke /naɡoke/ | ta /ta/ | wanpela /wanpɛla/ | sesa /sesa/ |
| Deux | kira /kiɾa/ | lapo /lapo/ | rua /rua/ | tole /tole/ | rua /rua/ | tu /tu/ | lua /lua/ |
| Trois | tebira /tebiɾa/ | tepo /tepo/ | toi /toi/ | tagufa /taɡufa/ | toi /toi/ | tripela /tripɛla/ | kotolu /kotolu/ |
| Quatre | maria /maɾia/ | kitomende /kitomende/ | hani /hani/ | foʼa /foʔa/ | hani /hani/ | fopela /fopɛla/ | ghaata /ɣaata/ |
| Cinq | duria /duɾia/ | yuungi /juːŋɡi/ | ima /ima/ | faefuʼa /faefuʔa/ | ima /ima/ | faiv /faiv/ | lima /lima/ |
| Cent | handari /handari/ | andate /andate/ | handred /handred/ | vani hataleti /vani hataleti/ | sinahu /sinahu/ | handet /handet/ | kateva ai /kateva ai/ |
| Bonjour | balu /balu/ | kotaka /kotaka/ | namona /namona/ | naipa /naipa/ | namo gida /namo ɡida/ | halo /halo/ | elue talaua /elue talaua/ |
| Merci | wei /wei/ | yaka pilyino lenge /jaka piʎino leŋɡe/ | tanikiu /tanikiu/ | muse /muse/ | oi namo /oi namo/ | tenkyu /tɛŋkju/ | kaili emasina /kaili emasina/ |
| Bon | bayale /bajale/ | epe /epe/ | namo /namo/ | kanale /kanale/ | namo /namo/ | gutpela /ɡutpɛla/ | masina /masina/ |
| Nouveau | gahenge /ɡaheŋɡe/ | enenge /eneŋɡe/ | matamata /matamata/ | haegafa /haeɡafa/ | matamata /matamata/ | nupela /nupɛla/ | ouna /ouna/ |
| Rouge | daramabi /daɾamabi/ | kone /kone/ | kakakaka /kakakaka/ | haesa /haesa/ | kakakaka /kakakaka/ | retpela /retpela/ | raeraeana /raeraeana/ |
| Blanc | pele /pele/ | kyeo /kjeo/ | kurokuro /kurokuro/ | efeʼage /efeʔaɡe/ | kurokuro /kurokuro/ | waitpela /waitpela/ | usousoana /usousoana/ |
| Noir | mindi /mindi/ | pumbuti /pumbuti/ | korema /korema/ | anupa /anupa/ | koremakorema /koɾemakoɾema/ | blakpela /blakpela/ | voovongiena /voovoŋiena/ |
| Bleu | mindibi /mindibi/ | sakapae /sakapae/ | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | — | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | blupela /blupela/ | — |
Page 1/9
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap