Gēy Sinan
Harari
Afro-asiatique (Sémitique)
Le harari (Gēy Sinan, « langue de la ville ») est une langue éthiosémitique parlée par environ 26 000 personnes, historiquement centrée dans la ville fortifiée de Harar et aujourd'hui également employée par des communautés ailleurs en Éthiopie et à l'étranger. Il appartient au groupe éthiosémitique méridional et a été profondément façonné par des contacts prolongés avec l'oromo, le somali, l'arabe et l'amharique. Le harari possède une importante tradition littéraire islamique ; les textes en vieux harari étaient rédigés dans une écriture arabe adaptée. Le gouvernement régional du Harari adopta en 1999 une orthographe fondée sur l'écriture éthiopienne, aujourd'hui utilisée dans l'enseignement et les publications, tandis que la romanisation latine apparaît dans les travaux savants. Glottolog considère actuellement le harari comme non menacé, mais son nombre relativement faible de locuteurs rend la transmission continue importante.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en harari
Sources
- Wiktionary Harari lemmas (citing Littmann and Leslau); W. Leslau 1958, The Verb in Harari (South Ethiopic), Univ. of California Publications in Semitic Philology 21 (archive.org verbinhararisout00lesl)
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Afro-asiatique (Sémitique)
| Sens | Harari | Amharique | Tigrinya | Tigré | Guèze | Arabe Bahrani | Arabe qatari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | miy /miːj/ | ውሃ /wɨha/ | ማይ /maj/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | مي /miː/ | مي /meː/ |
| Feu | isat /isɑt/ | እሳት /ɨssat/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəssat/ | እሳት /ʔəsaːt/ | نار /nɑːr/ | نار /naːr/ |
| Soleil | ir /iːr/ | ፀሐይ /tsʼɛhaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | شمس /ʃæms/ | شمس /ʃɑms/ |
| Lune | wahri /wɑhri/ | ጨረቃ /tʃʼɛɾɛkʼa/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርሕ /warəħ/ | ወርኅ /warχ/ | قمر /ɡɑmɑr/ | قمر /ɡɑmɑr/ |
| Étoile | kokäb /kokəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮከብ /kokab/ | نجمة /nɪdʒma/ | نجمة /nɪjma/ |
| Nuit | lelit /lelit/ | ሌሊት /leːlit/ | ለይቲ /lɐjti/ | ላሊ /lali/ | ሌሊት /leːlit/ | ليل /leːl/ | ليل /leːl/ |
| Mère | wallidda /wɑlːidːɑ/ | እናት /ɨnnat/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəm/ | እም /ʔəmm/ | أم /ʔəm/ | أم /ʔumm/ |
| Père | aw /ɑw/ | አባት /abbat/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | አብ /ʔab/ | أب /ʔəb/ | أب /ʔɑb/ |
| Je | ān /aːn/ | እኔ /ɨne/ | ኣነ /ˈʔanɐ/ | አነ /ʔana/ | አነ /ʔana/ | أنا /aːna/ | أنا /aːna/ |
| Tu | akhākh /aχaːχ/ | አንተ /antə/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንታ /ʔɨnta/ | አንተ /ʔanta/ | إنت /enta/ | إنت /inta/ |
| Nous | iññāch /iɲːaːtʃ/ | እኛ /ɨɲːa/ | ንሕና /nɨħna/ | ሕና /ħəna/ | ንሕነ /nəħna/ | إحنا /ˈiħna/ | إحنا /ˈiħna/ |
| Nom | sum /sum/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | اسم /isim/ | اسم /isim/ |
| Œil | in /iːn/ | ዓይን /ajn/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | ዐይን /ʕajn/ | عين /ʕɑjn/ | عين /ʕeːn/ |
| Oreille | uzun /uzun/ | ጆሮ /dʒoro/ | እዝኒ /ʔizni/ | እዝን /ʔəzən/ | እዝን /ʔezn/ | أذن /ʔiðin/ | أذن /əðun/ |
| Bouche | af /ɑf/ | አፍ /af/ | ኣፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | — | حلج /ħaldʒ/ |
| Dent | sin /sɨn/ | ጥርስ /tʼərs/ | ስኒ /sɨni/ | ንብ /nɨb/ | ስን /sənː/ | سن /sinː/ | سن /sinː/ |
| Langue | arrat /arːat/ | ምላስ /məlas/ | መልሓስ /mɐlħas/ | ልሳን /lisaːn/ | ልሳን /ləsaːn/ | لسان /lisaːn/ | لسان /lsaːn/ |
| Main | iji /idʒi/ | እጅ /ɨdʒː/ | ኢድ /ʔid/ | እዴ /ʔəde/ | እድ /ʔəd/ | يد /jɑd/ | يد /jɑd/ |
| Pied | igir /iɡir/ | እግር /ˈʔɨɡɨɾ/ | እግሪ /ʔɨɡri/ | እግር /ʔəɡər/ | እግር /ʔəɡr/ | رجل /ridʒil/ | ريل /riːl/ |
| Cœur | libbi /libːi/ | ልብ /lɨbb/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | ልብ /ləbb/ | قلب /ɡælb/ | قلب /ɡɑlb/ |
| Os | aṭ /atʼ/ | አጥንት /atʼənt/ | ዓጽሚ /ʕatsʼmi/ | ዓጽም /ʕatsʼəm/ | ዐፅም /ʕasˤm/ | عظمة /ˈʕaðˤma/ | عظمة /ˈʕaðˤma/ |
| Sang | dam /dam/ | ደም /dɐm/ | ደም /dɐm/ | ደም /dam/ | ደም /dam/ | دم /dam/ | دم /dam/ |
| Amour | ḥabb /ħɑbː/ | ፍቅር /fɨkʼɨr/ | ፍቕሪ /fɨqʼri/ | ፍቲ /fətti/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | حب /ħəb/ | حب /ħubb/ |
| Arbre | lafu /laˈfu/ | ዛፍ /zaf/ | ኦም /ʔom/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | شجرة /ʃɑʒərə/ | شيرة /ʃjara/ |
| Chien | buchi /butʃi/ | ውሻ /wɨʃʃa/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | ከልብ /kalb/ | چلب /tʃælb/ | چلب /tʃalb/ |
| Chat | aduru /ɑduːru/ | ድመት /dɨmmɛt/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | قطة /qɪtːə/ | قطو /ɡatˤu/ |
| Poisson | tulam /ˈtulam/ | አሳ /asa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሣ /ʕaʃaː/ | سمچة /ˈsimtʃa/ | سمچة /ˈsimtʃa/ |
| Maison | gar /ɡɑːr/ | ቤት /bet/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | ቤት /beːt/ | بيت /bæjt/ | بيت /beːt/ |
| Roue | gomma /ɡomːɑ/ | ጎማ /ɡoma/ | መንኮርኮር /mənkorkor/ | ዕንክሎሎ /ʕənkəlolo/ | መንኰራኵር /mankʷaraːkʷər/ | عجلة /ʕadʒala/ | عجلة /ʕadʒala/ |
| Manger | mäbla /məblɑ/ | መብላት /mɛblat/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | በልዐ /balʕa/ | أكل /ʔəkɑl/ | أكل /ʔɑkɑl/ |
| Boire | säča /sətʃɑ/ | መጠጣት /mɛtʼɛtʼːat/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | ሰትየ /satja/ | شرب /ʃɑrɑb/ | شرب /ʃɑrɑb/ |
| Un | aḥad /ɑħɑd/ | አንድ /and/ | ሓደ /ħadə/ | ዎሮት /worot/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | واحد /wɑːħɪd/ | واحد /waːħid/ |
| Deux | koʔot /koʔot/ | ሁለት /hulət/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | اثنين /θneːn/ | اثنين /θneːn/ |
| Trois | sist /sɨst/ | ሶስት /sost/ | ሰለስተ /sɐlɐste/ | ሰለስ /salas/ | ሠለስቱ /ʃalastu/ | ثلاثة /θalaːθa/ | ثلاثة /θalaːθa/ |
| Bonjour | salam /sɑlɑm/ | ሰላም /sɛlam/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /salaːm/ | مرحبا /mɑrħɑbæ/ | السلام عليكم /assalaːm ʕaleːkum/ |
| Merci | šukran /ʃukrɑn/ | አመሰግናለሁ /amɛsɛɡɡɨnallɛhu/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | شكراً /ʃʊkrɑn/ | شكراً /ʃukran/ |
| Bon | xaww /χɑwː/ | ጥሩ /tʼɨru/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | زين /zeːn/ | زين /zeːn/ |
| Nouveau | ḥäǧīs /ħədʒiːs/ | አዲስ /addis/ | ሓድሽ /ħaddɨʃ/ | ሐዲስ /ħaddis/ | ሐዲስ /ħaddis/ | جديد /ʒidiːd/ | جديد /dʒidiːd/ |
| Rouge | qey /qəj/ | ቀይ /qɐj/ | ቀይሕ /qɐjːɨħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | أحمر /ˈʔaħmar/ | أحمر /ˈʔaħmar/ |
| Blanc | näčiḥ /nətʃʼiːħ/ | ነጭ /nətʃʼ/ | ጻዕዳ /sˤaʕda/ | ጸዓዳ /tsʼaʕada/ | ጸዓዳ /sˤaʕaːdaː/ | أبيض /ʔabjadˤ/ | أبيض /ʔabjaðˤ/ |
| Café | bun /bun/ | ቡና /bunna/ | ቡን /bun/ | ቡን /bun/ | — | قهوة /ˈɡahwa/ | قهوة /ˈɡahwa/ |
| Sucre | sukkar /sukːɑr/ | ስኳር /sɨkʷar/ | ሽኮር /ʃɨkor/ | ስከር /sɨkkar/ | — | سكر /ˈsukkar/ | سكر /ˈsukkar/ |
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap