Pinuyumayan
Tiếng Puyuma
Nam Đảo
Tiếng Puyuma (Pinuyumayan) là một trong những ngôn ngữ nhỏ nhất và phân kỳ nhất của các ngôn ngữ Nam Đảo Formosa, nhánh sơ cấp của ngữ hệ Nam Đảo trong số các ngôn ngữ bản địa của Đài Loan. Nhóm Puyuma đứng tách biệt khỏi các nhánh Formosa khác (Atayal, Tsou, Paiwan, Rukai, v.v.), khiến tiếng Puyuma có ý nghĩa quan trọng đối với ngôn ngữ học lịch sử Nam Đảo — nó bảo tồn những đặc điểm đã mất ở nơi khác. Được nói bởi khoảng 3.000 người Puyuma tại tám làng thuộc khu vực Beinan gần Đài Đông ở đông nam Đài Loan. Các truyền thống văn hóa bao gồm nghi lễ săn bắn Mangmahut và cấu trúc cộng đồng cư dân đồng bằng Mangayaw, vốn theo chế độ mẫu hệ — nét đặc trưng giữa các nhóm thổ dân Đài Loan (đa số theo chế độ phụ hệ).
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Puyuma
walru
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Nam Đảo
| Nghĩa | Tiếng Puyuma | Tiếng Mã Lai cổ | Tiếng Paiwan | Tiếng Sakizaya | Tiền Nam Đảo ngữ | Tiếng Bunun | Tiếng Tao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | enay /enai/ | air /air/ | zaljum /zaʎum/ | nanum /nanum/ | *daNum /daNum/ | danum /danum/ | ranom /ranom/ |
| Lửa | apuy /apui/ | api /api/ | sapuy /sapui/ | lamal /lamal/ | *Sapuy /Sapuy/ | sapuz /sapuz/ | apuy /apuj/ |
| Mặt trời | kadaw /kadaw/ | matari /matari/ | qadaw /qadaw/ | cidal /tʃidal/ | *waRi /waRi/ | vali /vali/ | araw /araw/ |
| Mặt trăng | bulan /buɭan/ | bulan /bulan/ | qiljas /qiʎas/ | bulad /bulad/ | *bulaN /bulaN/ | buan /buan/ | vehan /vehan/ |
| Sao | vituwan /vituwan/ | bintang /bintaŋ/ | vituqan /vituqan/ | boʼis /boʔis/ | *bituqen /bituqen/ | bintuhan /bintuhan/ | vituen /vituən/ |
| Đêm | ʼarmeng /ʔarməŋ/ | malam /malam/ | qezemezemetj /qəzəməzəmətʲ/ | labiʼ /labiʔ/ | *beRŋi /beʀŋi/ | labian /labian/ | mahep /mahəp/ |
| Mưa | ʼudal /ʔudal/ | — | qudjalj /quɟaʎ/ | ʼudad /ʔuðað/ | *quzaN /quzaN/ | qudan /qudan/ | cimoy /tsimoi/ |
| Tuyết | urelra /uɾəla/ | — | sulja /suʎa/ | sulda /sulda/ | *SuReNa /SuReNa/ | paav /paav/ | — |
| Gió | bali /baɭi/ | — | vali /vali/ | baliʼ /baliʔ/ | *bali /bali/ | luvluv /luvluv/ | pagpag /paɡpaɡ/ |
| Đất | dare /ðarə/ | — | qipu /qipu/ | lalaʼ /ɾaɾaʔ/ | *taneq /taneq/ | dalah /dalah/ | tana /tana/ |
| Đá | barasa /barasa/ | batu /batu/ | qaciljai /qatsiʎai/ | baʼtu /baʔtu/ | *batu /batu/ | batu /batu/ | vato /vato/ |
| Núi | zenan /ʐənan/ | — | gadu /ɡadu/ | buyuʼ /bujuʔ/ | *bukij /bukij/ | ludun /ludun/ | tokon /tokon/ |
| Biển | lrevek /ɭəvək/ | — | ljavek /ʎavək/ | bayu /baju/ | *tenem /tenem/ | ning-av /ŋiŋʔav/ | wawa /wawa/ |
| Mẹ | ina /ina/ | ibu /ibu/ | kina /kina/ | ina /ina/ | *ina /ina/ | tina /tina/ | ina /ina/ |
| Cha | ama /ama/ | bapa /bapa/ | kama /kama/ | ama /ama/ | *ama /ama/ | tama /tama/ | ama /ama/ |
| Con gái | walrak na babayan /waɭak na babajan/ | — | aljak a vavayan /aʎak a vavajan/ | tatayna a wawa /tatajna a wawa/ | — | uvaazpingaz /uvaazpiŋaz/ | anak a mavakes /anak a mavakes/ |
| Tôi | kuiku /kuiku/ | aku /aku/ | tiaken /tiakən/ | zaku /ʐaku/ | *aku /aku/ | saikin /saikin/ | yaken /jakən/ |
| Bạn | yu /ju/ | kamu /kamu/ | sun /sun/ | kisu /kisu/ | *iSu /iSu/ | suu /suʔu/ | imo /ʔimo/ |
| Chúng ta | taita / mimi /taita / mimi/ | kita / kami /kita / kami/ | titjen / tiamen /titʲən / tiamən/ | kita / kami /kita / kami/ | *kita / *kami /kita / kami/ | kata / kaimin /kata / kaimin/ | yaten / yamen /jatən / jamən/ |
| Tên | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ | ngadan /ŋadan/ | ngangan /ŋaŋan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaan /ŋaan/ | ngaran /ŋaran/ |
| Người | trau /ʈau/ | — | caucau /tsautsau/ | tademaw /tadəmaw/ | *Cau /tsau/ | bunun /bunun/ | tao /tao/ |
| Đầu | tranguruʼ /ʈaŋuɾuʔ/ | — | qulu /qulu/ | tangah /taŋah/ | *quluh /quluh/ | bungu /buŋu/ | oo /oo/ |
| Mắt | mata /mata/ | mata /mata/ | maca /matsa/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tai | tangila /taŋiɭa/ | — | caliŋa /tsaliŋa/ | tangilaʼ /taŋilaʔ/ | *Caliŋa /tsaliŋa/ | tainga /taiŋa/ | talinga /taˈliŋa/ |
| Mũi | tingran /tiŋɾan/ | — | ŋudus /ŋudus/ | cihek /tsihək/ | *ujuŋ /ujuŋ/ | ngutus /ŋutus/ | momodan /momodan/ |
| Miệng | indan /indan/ | — | angal /aŋaɭ/ | laway /lawaj/ | — | ngulus /ŋulus/ | ngongoy /ŋoŋoj/ |
| Răng | wali /wali/ | gigi /ɡiɡi/ | alis /aɭis/ | ngipən /ŋipən/ | *nipen /nipen/ | nipun /nipun/ | nepen /nəpən/ |
| Lưỡi | lidam /ɭiɖam/ | lidah /lidah/ | sema /səma/ | səmaʼ /səmaʔ/ | *Sema /Sema/ | mamaʼ /mamaʔ/ | lila /lilaʔ/ |
| Tay | lima /lima/ | tangan /taŋan/ | lima /lima/ | kamay /kamai/ | *lima /lima/ | ima /ima/ | kamay /kamaj/ |
| Bàn chân | kuy /kui/ | — | — | — | *qaqay /qaqay/ | bantas /bantas/ | ai /ai/ |
| Tim | kalumetan /kalumetan/ | hati /hati/ | varung /vaɾuŋ/ | gawang /ɡawaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | is-ang /isaŋ/ | paso /paso/ |
| Xương | ukak /ukak/ | tulang /tulaŋ/ | cuqelalj /tsuqəlaʎ/ | ʼukak /ʔukak/ | *CuqelaN /CuqelaN/ | tuhnaz /tuhnað/ | toang /toaŋ/ |
| Máu | damuk /damuk/ | darah /darah/ | djamuq /ɟamuq/ | ʼidang /ʔidaŋ/ | *daRaq /daRaq/ | haidang /haidaŋ/ | rala /ralaʔ/ |
| Phân | traʼi /ʈaʔi/ | — | caqi /tsaqi/ | taiʼ /taiʔ/ | *Caqi /tsaqi/ | taki /taki/ | obot /obot/ |
| Yêu | ulaw /ulaw/ | sayang /sajaŋ/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | maolah /maolah/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | makakdeng /makakdəŋ/ |
| Cây | kawi /kawi/ | kayu /kaju/ | kasiw /kasiw/ | kilang /kilaŋ/ | *kaSiw /kaSiw/ | kahu /kahu/ | kayo /kajo/ |
| Chó | suwan /suwan/ | anjing /andʒiŋ/ | vatu /vatu/ | waco /watʃo/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | ino /ino/ |
| Mèo | kating /katiŋ/ | — /—/ | ngiaw /ŋiaw/ | posi /posi/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | koving /koviŋ/ |
| Cá | kuraw /kuɾaw/ | ikan /ikan/ | ciqaw /tsiqaw/ | buting /butiŋ/ | *Sikan /Sikan/ | iskan /iskan/ | among /amoŋ/ |
| Chim | ayam /ajam/ | burung /buruŋ/ | qayaqayam /qajaqajam/ | ayam /ajam/ | *manuk /manuk/ | hazam /hazam/ | laciw /latsiw/ |
| Bướm | aribanglranglrawan /aɾibaŋɭaŋɭawan/ | — | pepe /pəpə/ | adipapang /adipapaŋ/ | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | balikuan /balikuan/ | pahapahad no anito /pahapahad no anito/ |
| Trứng | bitrenun /biʈənun/ | — | qecilu /qətsiɭu/ | tiʼkuk /tiʔkuk/ | *qiCeluR /qicəlur/ | lububunun /lububunun/ | icioy /itsioj/ |
| Gấu | trumay /ʈumaj/ | — | cumay /tsumai/ | tumay /tumai/ | *Cumay /Cumay/ | tumaz /tumað/ | — |
| Ngựa | eva /əva/ | — | rigi /ɾiɡi/ | kabayu /kabaju/ | — | tasasikis /tasasikis/ | — |
| Nhà | ruma /ɾuma/ | rumah /rumah/ | umaq /umaq/ | luma /luma/ | *Rumaq /Rumaq/ | lumaq /lumaq/ | vahay /vahaj/ |
| Sữa | susu /susu/ | susu /susu/ | — | hacul /hatsul/ | — | susu /susu/ | mizoko /mizoko/ |
| Mật ong | kawalruwan /kawaɭuwan/ | — | alju /aʎu/ | waneng nu wadu /wanəŋ nu wadu/ | — | vanu /vanu/ | — |
| Muối | iyam /ijam/ | garam /ɡaram/ | qatia /qatia/ | cikah /tsikah/ | *qasiRa /qasiRa/ | hasila /hasila/ | asin /asin/ |
| Rượu vang | kutra /kuʈa/ | — | vava /vava/ | — | — | — | potaw cyo /potaw tsjo/ |
| Gạo | veras /vəɾas/ | — | paday /padai/ | belac /bəlats/ | *beRas /beRas/ | cilas /tsilas/ | mogis /moɡis/ |
| Sắt | batulrayaw /batuɭajaw/ | — | vatjuljayan /vatʲuʎajan/ | mukin /mukin/ | *Namat /Namat/ | ngul-a /ŋulʔa/ | vahalang /vahalaŋ/ |
| Bánh xe | mutralatralaw /muʈalaʈalaw/ | — | tjukutjuku /tʲukutʲuku/ | bihel /bihel/ | — | tauntaun /tauntaun/ | — |
| Sách | valray /vaɭaj/ | — | sapitj /sapitʲ/ | cudad /tsudad/ | — | patasan /patasan/ | vakong /vakoŋ/ |
| Ăn | kuman /kuman/ | makan /makan/ | keman /kəman/ | hekal /hekal/ | *kaen /kaen/ | maun /maun/ | kuman /kuman/ |
| Uống | enpa /enpa/ | minum /minum/ | temekel /təməkəl/ | mihecak /mihetʃak/ | *inum /inum/ | muqun /muqun/ | minum /minum/ |
| Ngủ | alrupeʼ /aɭupəʔ/ | tidur /tidur/ | qemreng /qəmɾəŋ/ | mabiʼ /mabiʔ/ | *tuduR /tuduR/ | masabah /masabah/ | mitkeh /mitkəh/ |
| Một | sa /sa/ | sa /sa/ | ita /ita/ | cacay /tʃatʃai/ | *isa /isa/ | tasa /tasa/ | asa /asa/ |
| Hai | zua /ʐua/ | dua /dua/ | drusa /ɖusa/ | tusa /tusa/ | *duSa /duSa/ | dusa /dusa/ | doa /doa/ |
| Ba | telu /təlu/ | tlu /tlu/ | tjelu /tʲəlu/ | tulu /tulu/ | *telu /telu/ | tau /tau/ | tilo /tilo/ |
| Bốn | pat /pat/ | mpat /əmpat/ | sepatj /səpatʲ/ | sepat /səpat/ | *Sepat /səpat/ | paat /paːt/ | apat /apat/ |
| Năm | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | *lima /lima/ | hima /hima/ | lima /lima/ |
| Trăm | saleman /saɭəman/ | ratus /ratus/ | taidai /taidai/ | lasubu /lasubu/ | *RaCus /RaCus/ | saba /saba/ | ranaw /ranaw/ |
| Xin chào | marayas /maɾajas/ | — /—/ | masalu /masalu/ | marayas /maɾajas/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | akokay /akokaj/ |
| Cảm ơn | kasapakan /kasapakan/ | — /—/ | masalu /masalu/ | lalumahan /lalumahan/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | ayoy /ajoj/ |
| Tốt | mauruway /mauɾuwai/ | baik /baik/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | kapah /kapah/ | — /—/ | masial /masial/ | mapia /mapia/ |
| Mới | bekal /bəkaɭ/ | — | vaquan /vaquan/ | baluhay /baluhaj/ | *baqeRuh /baqeRuh/ | bahlu /baɬu/ | vayo /vajo/ |
| Đỏ | midarang /miɖaraŋ/ | merah /merah/ | qudjidjilj /quɟiɟiʎ/ | sumanah /sumanah/ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | madanghas /madaŋhas/ | mivalah /mivalah/ |
| Trắng | bulenan /buɭənan/ | putih /putih/ | vuqavuqalj /vuqavuqaʎ/ | sanglac /saŋlatʃ/ | *ma-putiq /maputiq/ | maduhlas /maduɬas/ | malavang /malavaŋ/ |
| Đen | udedem /uɖəɖəm/ | hitam /hitam/ | qucengecengel /qutsəŋətsəŋəl/ | lumeniʼ /luməniʔ/ | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | matahdung /matahduŋ/ | mavaheng /mavahəŋ/ |
| Xanh lá | miraʼat /miraʔat/ | — | liljuas /ɭiʎuas/ | langdaway /laŋdawaj/ | — | masanglav /masaŋlav/ | mogaraw /moɡaraw/ |
| Xanh lam | tremangiya /ʈəmaŋija/ | — | cangiangia /tsaŋiaŋia/ | sumilaway /sumilawaj/ | — | masanglav /masaŋlav/ | mogaraw /moɡaraw/ |
| Máy tính | tinnaw /tinnaw/ | — | tinnaw /tinnaw/ | tingnaw /tiŋnaw/ | — | tinnau /tinnau/ | tiannaw /tiannaw/ |
| Đường | walru | — | ljualju /ʎuaʎu/ | waneng /wanəŋ/ | — | kamasia /kamasia/ | satto |
| 99 | makaiwa zi iwaya /makaiwa ʐi iwaja/ | — | — | — | — | — | — |
Trang 1/10
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap