Na vosa vakaviti
Tiếng Fiji
Nam Đảo
Tiếng Fiji (Na Vosa Vakaviti) là một ngôn ngữ Nam Đảo thuộc nhánh Fiji Đông, là ngôn ngữ chính thức của Fiji (cùng tiếng Anh và tiếng Hindi Fiji) theo Hiến pháp năm 2013, với khoảng 640.000 người nói trên chừng 330 hòn đảo của quần đảo. Tiếng Fiji chuẩn dựa trên phương ngữ Bau (đảo Bau, trung tâm chính trị lịch sử). Về mặt ngôn ngữ học, nó nổi bật ở sự phân biệt đại từ ngôi thứ nhất bao gộp và loại trừ (keimami “chúng tôi, không gồm bạn” so với eda “chúng ta, gồm cả bạn”), ở số ít-nhiều (paucal — các mô tả cũ gọi là số ba) bên cạnh số ít, số đôi và số nhiều, tạo thành thế đối lập bốn bậc, ở hệ loại từ sở hữu tinh vi phân biệt vật ăn được, uống được, quan hệ thân tộc và sở hữu chung, và ở hệ cách hô - vị trí phức tạp. Chính tả Latinh do các nhà truyền giáo Giám Lý xây dựng vào thập niên 1830, và nét đặc sắc nhất của nó là viết các phụ âm tắc tiền mũi hóa bằng chữ cái đơn chứ không phải chữ ghép: b /ᵐb/, d /ⁿd/, q /ᵑɡ/, bên cạnh g cho /ŋ/ thuần và c cho /ð/; dấu ngang trên đánh dấu nguyên âm dài. Kinh Thánh tiếng Fiji của Giám Lý (Tân Ước 1847, trọn bộ 1864) đã chuẩn hóa ngôn ngữ văn học. Truyền thống truyền khẩu mạnh mẽ gồm meke (kể chuyện bằng múa và hát) và bati (sử thi chiến binh) gìn giữ tri thức truyền thống.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Fiji
jokeliti
sushi
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Nam Đảo
| Nghĩa | Tiếng Fiji | Tiếng Tuvalu | Tiếng Niue | Tiếng Tonga | Tiếng Samoa | Tiếng Pukapuka | Tiếng Tokelau |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ |
| Lửa | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | awi /awi/ | afi /afi/ |
| Mặt trời | matanisiga /matanisiŋa/ | laa /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | la /la/ | lā /laː/ |
| Mặt trăng | vula /βula/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | malama /malama/ | māhina /maːhina/ |
| Sao | kalokalo /kalokalo/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | wetū /wetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Đêm | bogi /mboŋi/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Mưa | uca /uða/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Tuyết | uca vulavula /uða βulaβula/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kīona /kiːona/ | kiona /kiona/ |
| Gió | cagi /ðaŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Đất | qele /ᵑɡele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ |
| Đá | vatu /vatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ | watu /watu/ | fatu /fatu/ |
| Núi | ulunivanua /uluniβanua/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Biển | wasawasa /wasawasa/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ | tai /tai/ | moana /moana/ |
| Mẹ | tina /tina/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | faʻē /faʔeː/ | tinā /tinaː/ | matua wawine /matua wawine/ | mātua /maːtua/ |
| Cha | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamai /tamai/ | tamā /tamaː/ | matua tāne /matua taːne/ | tamana /tamana/ |
| Con gái | luve yalewa /luβe jalewa/ | tama fafine /tama fafine/ | tama fifine /tama fifine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tamāwine /tamaːwine/ | afafine /afafine/ |
| Tôi | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| Bạn | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Chúng ta | keda / keimami /kenda / kejmami/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Tên | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Người | tamata /tamata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ |
| Đầu | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Mắt | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tai | daliga /ndaliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | talinga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Mũi | ucu /uðu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | iyu /iðu/ | ihu /ihu/ |
| Miệng | gusu /ŋusu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Răng | bati /mbati/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nio /nio/ | nifo /nifo/ |
| Lưỡi | yame /jame/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ |
| Tay | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Bàn chân | yava /java/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Tim | uto /uto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | loto /loto/ | loto /loto/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ |
| Xương | sui /sui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Máu | dra /ndra/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Phân | de /nde/ | tae /tae/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ |
| Yêu | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | aloa /aloa/ | alofa /alofa/ |
| Cây | kau /kau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ | ʻakau /ʔakau/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | lākau /laːkau/ |
| Chó | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ |
| Mèo | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ |
| Cá | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| Chim | manumanu /manumanu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Bướm | bēbē /ᵐbeːᵐbeː/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | — | pepe /pepe/ |
| Trứng | yaloka /jaloka/ | fuamoa /fuamoa/ | fua moa /fua moa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuamoa /fuamoa/ | wuamoa /wuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ |
| Gấu | bea /mbea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Ngựa | ose /ose/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | hoosi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | oloenua /oloenua/ | holofanua /holofanua/ |
| Nhà | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | wale /wale/ | fale /fale/ |
| Sữa | sucu /suðu/ | susu /susu/ | huhu /huhu/ | huʻakau /huʔakau/ | susu /susu/ | wū /wuː/ | huāhuhu /huaːhuhu/ |
| Mật ong | oni /oni/ | hani /hani/ | meli /meli/ | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | meli /meli/ |
| Muối | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | miti /miti/ | māhima /maːhima/ |
| Rượu vang | waini /waini/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uwaina /uwaina/ | uaina /uaina/ |
| Gạo | raisi /raisi/ | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | laise /laise/ | alaisa /alaisa/ | — | — |
| Sô-cô-la | jokeliti | tiokaleti | — | sokoleti /sokoleti/ | sukalati /sukalati/ | — | — |
| Sắt | kaukamea /kaukamea/ | fiti /fiti/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | uʻamea /uʔamea/ | āuli /aːuli/ | ukamea /ukamea/ |
| Bánh xe | yava /java/ | teka /teka/ | veli /veli/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | — | uili /uili/ |
| Lụa | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | tilika /tilika/ | hilika /hilika/ |
| Sách | ivola /ivola/ | tusi /tusi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | puka /puka/ | tuhi /tuhi/ |
| Ăn | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Uống | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Ngủ | moce /moðe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Một | dua /ndua/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tayi /taði/ | tahi /tahi/ |
| Hai | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Ba | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Bốn | vā /vaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | wā /waː/ | fā /faː/ |
| Năm | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Trăm | drau /ndrau/ | selau /selau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | lau /lau/ | helau /helau/ |
| Xin chào | bula /mbula/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | talofa /talofa/ | kia orana /kia oɾana/ | mālō ni /maːloː ni/ |
| Cảm ơn | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | faʻafetai /faʔafetai/ | meitaki /meitaki/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Tốt | vinaka /βinaka/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ |
| Mới | vou /βou/ | fou /fou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fou /fou/ | wou /wou/ | fōu /foːu/ |
| Đỏ | damudamu /ndamundamu/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | mūmū /muːmuː/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ |
| Trắng | vulavula /βulaβula/ | kena /kena/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ |
| Đen | loaloa /loaloa/ | uli /uli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ |
| Xanh lá | drokadroka /ndrokandroka/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu mata /lanu mata/ | lanumeamata /lanumeamata/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanu meamata /lanu meamata/ |
| Xanh lam | karakarawa /karakarawa/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Máy tính | kompiuta /kompiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | — | komepiuta /komepiuta/ |
| Sushi | sushi | — | — | sushi | — | — | — |
| Trà | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | — |
| Cà phê | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | — | — |
| Đường | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — |
| Cam | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | — | moli /moli/ |
| 99 | ciwasagavulu ka ciwa /ðiwasaŋavulu ka ðiwa/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
So sánh với các ngôn ngữ có quan hệ gần
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap