ᏣᎳᎩ
Tiếng Cherokee
Iroquois
Tiếng Cherokee (ᏣᎳᎩ Tsalagi) là một ngôn ngữ thuộc nhóm Iroquois Nam, có khoảng 2 nghìn người nói thành thạo và khoảng 10 nghìn người đang học — ngôn ngữ chính của Cherokee Nation (Oklahoma) và Eastern Band of Cherokee Indians (Bắc Carolina, Qualla Boundary). Nổi tiếng với chữ âm tiết Cherokee do Sequoyah sáng tạo (năm 1821) — gồm 86 ký tự biểu thị các âm tiết, một trường hợp hiếm hoi về hệ chữ viết do một cá nhân vốn không biết chữ tự mình nghĩ ra. Ngôn ngữ đang bị đe dọa nghiêm trọng; các trường dạy đắm chìm ngôn ngữ (Cherokee Immersion School) đang thúc đẩy việc phục hồi.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Cherokee
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Iroquois
| Nghĩa | Tiếng Cherokee | Tiếng Nhật Aomori | Tiếng Cayuga | Tiếng Yagaria | Tiếng Motu | Tiếng Konso | Tiếng Okinawa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ᎠᎹ /amã/ | 水 /mizɯ/ | ohneganóhs /ohneɡanóhs/ | nina /nina/ | ranu /ɾanu/ | pisha /piʃa/ | 水 /midʑi/ |
| Lửa | ᎠᏥᎳ /adʒiːlã/ | 火 /hi/ | odé:kaʼ /odéːkaʔ/ | hali /hali/ | lahi /lahi/ | apitta /apitːa/ | ふぃー /ɸiː/ |
| Mặt trời | ᏅᏓ /nə̃daː/ | 日 /hi/ | gá:gwa:ʼ /ɡáːɡwaːʔ/ | yege /jeɡe/ | dina /dina/ | piirtuta /piːrtuta/ | てぃーだ /tiːda/ |
| Mặt trăng | ᏅᏓ ᏒᏃᏱ /nə̃daː sə̃noji/ | 月 /tsɯki/ | ęhníʼda:ʼ /ɛ̃hníʔdaːʔ/ | gei /ɡei/ | hua /hua/ | leya /leja/ | 月 /tɕitɕi/ |
| Sao | ᏃᏈᏏ /noˈkʷisi/ | 星 /hoɕi/ | ojihsǫ́:da:ʼ /odʒihsṍːdaːʔ/ | ganevi /ɡanevi/ | hisiu /hisiu/ | hikkitta /hikːitːa/ | ふし /ɸuɕi/ |
| Đêm | ᏒᏃᏱ /sənojĩ/ | 夜 /joɾɯ/ | ahsǫheh /ahsõheh/ | hanena /hanena/ | hanuaboi /hanuaboi/ | halkeetta /halkeːtːa/ | ゆる /juɾu/ |
| Mưa | ᎠᎦᏍᎬ /aɡasɡə̃/ | 雨 /ame/ | ohsda:ʼ /ohsdaːʔ/ | gona /ɡona/ | medu /medu/ | roopa /roːpa/ | 雨 /ʔami/ |
| Tuyết | ᎤᎾᏥ /unatsi/ | 雪 /jɯki/ | oʼgraʼ /oʔɡraʔ/ | — | — | fuuttota /fuːtːota/ | 雪 /jutɕi/ |
| Gió | ᎤᏃᎴ /unole/ | 風 /kadze/ | owá:deʼ /owáːdeʔ/ | yasi /jasi/ | lai /lai/ | puppeeta /pupːeːta/ | 風 /kadʑi/ |
| Đất | ᎦᏓ /ɡada/ | 土 /tsɯtɕi/ | ohéhdaʼ /ohéhdaʔ/ | igopa /iɡopa/ | tano /tano/ | piita /piːta/ | んーちゃ /ɴːtɕa/ |
| Đá | ᏅᏯ /nə̃ja/ | 石 /iɕi/ | ga̱hsgwa:ʼ /ɡḁhskwaːʔ/ | yavana /javana/ | nadi /nadi/ | daka /ɗaka/ | 石 /ʔiɕi/ |
| Núi | ᎣᏓᎸ /odalə̃/ | 山 /jama/ | — | ae /ae/ | ororo /oɾoɾo/ | irroota /irːoːta/ | 山 /jama/ |
| Biển | ᎠᎺᏉᎯ /amekʷohi/ | 海 /ɯmi/ | — | hage nina /haɡe nina/ | davara /davara/ | pakateeta /pakateːta/ | 海 /ʔumi/ |
| Mẹ | ᎡᏥ /edʒi/ | かっちゃ /kattɕa/ | knó:haʼ /knóːhaʔ/ | nene /nene/ | sinana /sinana/ | aayyaa /aːjːaː/ | あんまー /ʔammaː/ |
| Cha | ᎡᏙᏓ /edoda/ | とっちゃ /tottɕa/ | haʼnih /haʔnih/ | avoʼa /avoʔa/ | tamana /tamana/ | aappaa /aːpːaː/ | しゅー /ɕuː/ |
| Con gái | ᎤᏪᏥ ᎠᎨᏴ /uwetsi aɡejə̃/ | — | kehá:wahk /keháːwahk/ | abade /abade/ | natuna kekenina /natuna kekenina/ | enenta /enenta/ | いなぐんぐゎ /winaɡuŋɡwa/ |
| Tôi | ᎠᏯ /aˈja/ | わ /wa/ | i:ʼ /iːʔ/ | dagaea /daɡaea/ | lau /lau/ | anti /anti/ | わん /waɴ/ |
| Bạn | ᏂᎯ /niˈhi/ | な /na/ | i:s /iːs/ | gagaea /ɡaɡaea/ | oi /oi/ | atti /atti/ | やー /ʔjaː/ |
| Chúng ta | ᎠᏴ /ajə̃/ | わんど /wando/ | i:ʼ /iːʔ/ | lagaea /laɡaea/ | ita / ai /ita / ai/ | ino /ino/ | わったー /wattaː/ |
| Tên | ᏚᏙᎥ /dudoə̃/ | 名前 /namae/ | ga̱hsę́:naʼ /ɡḁhsɛ̃́ːnaʔ/ | agi /aɡi/ | ladana /ladana/ | maxxa /maχːa/ | なー /naː/ |
| Người | ᏴᏫ /jə̃wi/ | — | ǫ́:gweh /ṍːɡweh/ | — | taunimanima /taunimanima/ | nama /nama/ | 人 /ttɕu/ |
| Đầu | ᎠᏍᎪᎵ /askoːli/ | 頭 /adama/ | onǫ́ʼa:ʼ /onṍʔaːʔ/ | anuna /anuna/ | kwara /kʷaɾa/ | matta /matːa/ | 頭 /tɕibuɾu/ |
| Mắt | ᎠᎦᏔ /akta/ | 目 /me/ | ogáhaʼ /oɡáhaʔ/ | oulega /ouleɡa/ | matana /matana/ | ilta /ilta/ | 目 /miː/ |
| Tai | ᎦᎴᏂ /ɡaleni/ | 耳 /mimi/ | — | ageta /aɡeta/ | taiana /taiana/ | napahata /napahata/ | 耳 /mimi/ |
| Mũi | ᎠᏴᏐᎵ /ajəsoli/ | 鼻 /hana/ | oʼnyǫ́hsaʼ /oʔɲṍhsaʔ/ | agota /aɡota/ | udu-baubau /udubaubau/ | sina /sina/ | 鼻 /hana/ |
| Miệng | ᎠᎰᎵ /aholi/ | 口 /kɯtɕi/ | — | haeyapa /haejapa/ | udu /udu/ | afa /afa/ | 口 /kutɕi/ |
| Răng | ᎦᎾᏙᎦ /ɡanadoɡa/ | 歯 /ha/ | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | haemota /haemota/ | ise /ise/ | ilkitta /ilkitːa/ | はー /haː/ |
| Lưỡi | ᎦᏅᎪ /ɡanə̃ɡo/ | 舌 /ɕida/ | awę́ʼno̱hsaʼ /awɛ̃́ʔno̥hsaʔ/ | nevoda /nevoda/ | mala /mala/ | arrapa /arːapa/ | しば /ɕiba/ |
| Tay | ᎤᏬᏰᏂ /uwojeːni/ | 手 /te/ | ohsóhdaʼ /ohsóhdaʔ/ | anita /anita/ | ima /ima/ | harka /harka/ | 手 /tiː/ |
| Bàn chân | ᎤᎳᏏᏕᏂ /ulasideni/ | 足 /aɕi/ | ohsiʼdaʼ /ohsiʔdaʔ/ | iya /ija/ | ae /ae/ | loʛta /loʛta/ | 足 /ɸiɕa/ |
| Tim | ᎠᏓᏅᏙ /ataːn̥to/ | 心 /koɡoɾo/ | awę́yǫ̱hsaʼ /awɛ̃́jõ̥hsaʔ/ | alutumopa /alutumopa/ | kudouna /kudouna/ | sataʔta /sataʔta/ | 心 /kukuɾu/ |
| Xương | ᎪᎳ /kʰoːlã/ | 骨 /hone/ | ohsgyę́ʼda:ʼ /ohskjɛ̃́ʔdaːʔ/ | apova /apova/ | turia /turia/ | lafta /lafta/ | 骨 /huni/ |
| Máu | ᎩᎦ /ɡiɡa/ | 血 /tɕi/ | tkwęhsæʼ /tkwɛ̃hsaʔ/ | golana /ɡolana/ | rara /rara/ | diika /ɗiːka/ | ちー /tɕiː/ |
| Yêu | ᎠᏓᎨᏳᏗ /adaɡejudi/ | 愛 /ai/ | ganǫ́hkwahsraʼ /ɡanṍhkwahsraʔ/ | amige /amiɡe/ | lalokau /lalokau/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | 情き /nasaki/ |
| Cây | ᏡᎬ /tluɡə̃/ | 木 /ki/ | gra̱he:t /ɡrḁheːt/ | yava /java/ | au /au/ | qoyra /ʛojra/ | 木 /kiː/ |
| Chó | ᎩᏟ /ɡitli/ | 犬 /inɯ/ | só:wa:s /sóːwaːs/ | gala /ɡala/ | sisia /sisia/ | kuta /kuta/ | 犬 /ʔiɴ/ |
| Mèo | ᏪᏌ /wesa/ | ねご /neɡo/ | dagu:s /daɡuːs/ | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | aturraata /aturːaːta/ | まやー /majaː/ |
| Cá | ᎠᏣᏗ /adʒaʔdĩ/ | さがな /saɡana/ | ojǫ́ʼdaʼ /odʒṍʔdaʔ/ | fayana /fajana/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | murkuja /murkuʄa/ | いゆ /ʔiju/ |
| Chim | ᏥᏍᏆ /tʃisɡʷa/ | 鳥 /toɾi/ | jidę́:ʼęh /dʒidɛ̃́ːʔɛ̃h/ | nama /nama/ | manu /ˈmanu/ | xampira /χampira/ | 鳥 /tui/ |
| Bướm | ᎧᎹᎹ /kʰamaːmã/ | 蝶 /tɕoː/ | jiʼdana:wę: /dʒiʔdanaːwɛ̃ː/ | gokopala /ɡokopala/ | kaubebe /kaubebe/ | — | はべる /habeɾu/ |
| Trứng | ᎤᏪᏥ /uwetsi/ | 卵 /tamaɡo/ | oʼnhǫ́hsaʼ /oʔnhṍhsaʔ/ | amuna /amuna/ | gatoi /ɡatoi/ | hukuukka /hukuːkːa/ | くーが /kuːɡa/ |
| Gấu | ᏲᎾ /jona/ | 熊 /kɯma/ | hnyagwaiʼ /hɲaɡwaiʔ/ | — | bea /bea/ | tipeeta /tipeːta/ | 熊 /kuma/ |
| Ngựa | ᏐᏈᎵ /sokʷili/ | 馬 /ɯma/ | — | silumata /silumata/ | hosi /hosi/ | farta /farta/ | 馬 /ʔɴma/ |
| Nhà | ᎦᎵᏦᏕ /ɡalitsode/ | 家 /ie/ | ganǫ́hsaʼ /ɡanṍhsaʔ/ | yona /jona/ | ruma /ɾuma/ | tika /tika/ | 家 /jaː/ |
| Sữa | ᎤᏅᏗ /uːnə̃ːti/ | 牛乳 /ɡʲɯːɲɯː/ | onǫ́ʼgwaʼ /onṍʔɡwaʔ/ | duna /duna/ | rata /rata/ | aanna /aːnːa/ | 牛ぬ乳 /ʔuɕinutɕiː/ |
| Mật ong | ᏩᏚᎵᏏ /wadulisi/ | 蜂蜜 /hatɕimitsɯ/ | otséhsdaʼ /otséhsdaʔ/ | utaʼ gabe /utaʔ ɡabe/ | bada ranuna /bada ɾanuna/ | takma /takma/ | 蜜 /mitɕi/ |
| Muối | ᎠᎹ /aːmã/ | 塩 /ɕio/ | ojíkeʼdaʼ /odʒíkeʔdaʔ/ | hage /haɡe/ | damena /damena/ | sookitta /soːkitːa/ | まーしゅ /maːɕu/ |
| Rượu vang | ᎩᎦᎨ ᎠᏗᏔᏍᏗ /ɡiɡaɡe aditasdi/ | ワイン /waiɴ/ | — | vaeni /vaeni/ | vine ranuna /vine ɾanuna/ | taadeta wayneeta /taːɗeta wajneːta/ | ワイン /waiɴ/ |
| Gạo | ᏗᎵᏊ /dilikʷu/ | 米 /kome/ | — | laesi /laesi/ | raisi /raisi/ | — | 米 /kumi/ |
| Sô-cô-la | ᎧᏰᏲ ᏚᏯ /kajejo tuja/ | — | — | — | — | — | — |
| Sắt | ᏔᎷᎩᏍᎩ /taluɡisɡi/ | 鉄 /tetsɯ/ | ga̱hnyǫ́ʼǫhsraʼ /ɡḁhɲṍʔõhsraʔ/ | aeni /aeni/ | auri /ˈauɾi/ | sipla /sipla/ | てぃち /titɕi/ |
| Bánh xe | ᎦᏆᏘᏗ /ɡakʷatidi/ | 車輪 /ɕaɾiɴ/ | węʼníhsga:ʼ /wɛ̃ʔníhsɡaːʔ/ | vili /vili/ | ava-keikei /avakeikei/ | — | ひゃーがー /çaːɡaː/ |
| Lụa | ᏏᎵᎩ /siliɡi/ | 絹 /kinɯ/ | — | — | — | — | 絹 /ʔiːtɕu/ |
| Sách | ᎪᏪᎵ /ɡoweli/ | 本 /hoɴ/ | — | buku /buku/ | buka /buka/ | mataafa /mataːfa/ | 書物 /ɕumutɕi/ |
| Ăn | ᎠᎵᏍᏓᏴᎲᏍᎦ /aːlstaːjə̃ːhə̃ska/ | 食って /kɯtte/ | í:ge:s /íːɡeːs/ | de /de/ | aniani /aniani/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | かぬん /kanuɴ/ |
| Uống | ᎠᏗᏔᏍᎦ /aːtiːtʰaska/ | 飲んで /nonde/ | ga̱hnége̱haʼ /ɡḁhnéɡḁhaʔ/ | de /de/ | inuinu /inuinu/ | ikiyaa /ikijaː/ | ぬぬん /nunuɴ/ |
| Ngủ | ᎦᎵᎭ /ɡaliha/ | 寝る /neɾɯ/ | — | ouʼ hao /ouʔ hao/ | mahuta /maˈhuta/ | — | にんじゅん /nindʑuŋ/ |
| Một | ᏌᏊ /sakʷuː/ | 一 /itɕi/ | sgá:t /skáːt/ | bogo /boɡo/ | ta /ta/ | takka /takːa/ | 一 /tiːtɕi/ |
| Hai | ᏔᎵ /taˈli/ | 二 /ni/ | dekní: /dekníː/ | lole /lole/ | rua /rua/ | lakki /lakːi/ | たーち /taːtɕi/ |
| Ba | ᏦᎢ /tsoʔi/ | 三 /saɴ/ | ahsę́h /ahsɛ̃́h/ | loleʼeʼ bogoʼeʼ /loleʔeʔ boɡoʔeʔ/ | toi /toi/ | sessa /sesːa/ | みーち /miːtɕi/ |
| Bốn | ᏅᎩ /nə̃ɡi/ | 四 /joɴ/ | géi /ɡéi/ | loleʼe loleʼe /loleʔe loleʔe/ | hani /hani/ | afur /afur/ | ゆーち /juːtɕi/ |
| Năm | ᎯᏍᎩ /hihskiː/ | 五 /ɡo/ | hwíhs /hwíhs/ | faefu /faefu/ | ima /ima/ | ken /ken/ | いちち /ʔitɕitɕi/ |
| Trăm | ᏍᎪᎯᏥᏆ /sɡohitsikʷa/ | — | sgá:t dewę́ʼnyawe:ʼ /skáːt dewɛ̃́ʔɲaweːʔ/ | hateleti /hateleti/ | sinahu /sinahu/ | dippa /ɗipːa/ | 百 /çaːku/ |
| Xin chào | ᎣᏏᏲ /oːsijo/ | どうも /doːmo/ | sgę́:nǫʼ /skɛ̃́ːnõʔ/ | amige /amiɡe/ | namo gida /namo ɡida/ | nakayta /nakajta/ | はいさい /haisai/ |
| Cảm ơn | ᏩᏙ /wado/ | ありがどー /aɾiɡadoː/ | nya:węh /ɲaːwɛ̃h/ | tega /teɡa/ | oi namo /oi namo/ | kalata /kalata/ | にふぇーでーびる /niɸeːdeːbiɾu/ |
| Tốt | ᎣᏍᏓ /oːsdã/ | 良くて /jokɯte/ | oyá:nreʼ /ojáːnreʔ/ | ho /ho/ | namo /namo/ | paxaara /paχaːra/ | ゆたしゃん /jutaɕaɴ/ |
| Mới | ᎠᏤ /atse/ | 新しい /adaɾaɕiː/ | á:se:ʼ /áːseːʔ/ | souva /souva/ | matamata /matamata/ | haraya /haraja/ | みーさん /miːsaɴ/ |
| Đỏ | ᎩᎦᎨ /ɡiɡaɡe/ | あがい /aɡai/ | otgwę́hji̱ʼa:ʼ /otɡwɛ̃́hdʒi̥ʔaːʔ/ | gitumaʼ /ɡitumaʔ/ | kakakaka /kakakaka/ | tiima /tiːma/ | あかさん /ʔakasaɴ/ |
| Trắng | ᎤᏁᎦ /uneɡa/ | 白い /ɕiɾoi/ | gę́ʼgę: /ɡɛ̃́ʔɡɛ̃ː/ | efeʼ /efeʔ/ | kurokuro /kurokuro/ | ata /ata/ | しるさん /ɕiɾusaɴ/ |
| Đen | ᎬᎾᎨ /ɡə̃naɡe/ | 黒い /kɯɾoi/ | swę́ʼda̱ʼę:ʼ /swɛ̃́ʔdḁʔɛ̃ːʔ/ | nupa /nupa/ | koremakorema /koɾemakoɾema/ | poora /poːra/ | くるさん /kuɾusaɴ/ |
| Xanh lá | ᎢᏤᏳᏍᏗ /itsejusdi/ | 緑 /midoɾi/ | onráhda̱ʼę:ʼ /onráhdḁʔɛ̃ːʔ/ | — | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | ilaawa /ilaːwa/ | おーさん /ʔoːsaɴ/ |
| Xanh lam | ᏌᎪᏂᎨ /saɡoniɡe/ | 青い /aoi/ | aǫ́hyaęʼ /aṍhjaɛ̃ʔ/ | gumo /ɡumo/ | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | — | おーさん /ʔoːsaɴ/ |
| Máy tính | ᎠᏍᏆᎾᎪᏗᏍᎩ /asɡʷanaɡodisɡi/ | コンピューター /kombjɯːdaː/ | — | — | kompiuta /kompiuta/ | — | — |
| Sushi | ᏑᏏ /susi/ | 寿司 /sɨsɨ/ | — | — | — | — | — |
| Trà | ᎤᎦᎶᎦ /uɡaloɡa/ | お茶 /otɕa/ | odi: /odiː/ | — | ti /ti/ | — | 茶 /tɕaː/ |
| Cà phê | ᎧᏫ /kʰaːhw̥ĩ/ | コーヒー /koːhiː/ | ká:fih /káːfih/ | — | kofi /kofi/ | punitta /punitːa/ | コーヒー /koːhiː/ |
| Đường | ᎧᎵᏎᏥ /kalisetsi/ | 砂糖 /sadoː/ | nawę́ʼdaʼ /nawɛ̃́ʔdaʔ/ | sukana /sukana/ | suga /suɡa/ | — | 砂糖 /saːtaː/ |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap