Sa'an Sàvǐ Sa San Juan Mixtepec
Mixtèque de Mixtepec
oto-mangue (Mixtecan)
Le mixtèque de Mixtepec (Sa'an Sàvǐ Sa San Juan Mixtepec, « la parole du peuple de la pluie de San Juan Mixtepec ») est l'une des nombreuses variétés mixtèques de la Sierra Sur d'Oaxaca, au Mexique. La macrolangue mixtèque (mix) englobe une cinquantaine de variétés mutuellement inintelligibles réparties dans la région de la Mixteca, chaque « langue » étant en réalité un ensemble de dialectes apparentés. Le mixtepec est précisément la variété du municipio de San Juan Mixtepec, distincte du mixtèque de prestige de Tlaxiaco, du mixtèque de Yucunany et d'autres. Les variétés mixtèques partagent des traits tonals otomangues (3-4 tons, au niveau de la syllabe), des constructions classificateur-nom, et un riche vocabulaire pour le textile mixtèque (huipil, ikat) et l'iconographie précolombienne (codex Vindobonensis Mexicanus 1).
Où elle est parlée
87 mots essentiels en mixtèque de Mixtepec
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : oto-mangue (Mixtecan)
| Sens | Mixtèque de Mixtepec | Mixtèque | Mixtèque de Metlatónoc | Wichita | Tojolabal | Navajo | Crow |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | chikuii /tʃīkʷíî/ | ndute /ndute/ | tiakuii /cakʷiː/ | kicʔa /kitsʔa/ | jaʼ /haʔ/ | tó /tʰó/ | bilé /bilé/ |
| Feu | ñuʼu /ɲṹʔũ̀/ | ñuʼu /ɲuʔu/ | ñuʼu /ɲuʔu/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kǫʼ /kʰõ̀ʔ/ | bilée /biléː/ |
| Soleil | nikanchii /nìkàndʒīǐ/ | nikandii /nikandiː/ | ñuʼù /ɲuʔù/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/ | áxxaashe /áχːaːʃe/ |
| Lune | yoo /jóó/ | yoo /joː/ | yoo /joː/ | waːh /waːh/ | ixaw /iʃaw/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/ | bilítaache /bilítaːtʃe/ |
| Étoile | chuun /tʃũ̀ũ̀/ | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | kʼanal /kʼanal/ | sǫʼ /sõ̀ʔ/ | ihké /ihké/ |
| Nuit | chikuaa /tʃikʷaː/ | chikuaa /tʃikʷaː/ | ñuu /ɲuː/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | aʼkwal /aʔkʷal/ | tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/ | óotchia /óːttʃia/ |
| Pluie | savi /sàví/ | savi /saβi/ | savi /saβi/ | — | — | níłtsą́ /níɬtsʰɑ̃́/ | xaleé /χaleé/ |
| Neige | yuva /jùvá/ | — | nieve /njeβe/ | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ | sakal kʼinal /sakal kʼinal/ | yas /jɑ̀s/ | bíia /bíːa/ |
| Vent | tachi /tatʃi/ | tachi /tatʃi/ | tachi /tatʃi/ | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ | ikʼ /ʔikʼ/ | níyol /níjol/ | huché /hutʃé/ |
| Terre | ñuʼú /ɲùʔú/ | ñuʼu /ɲuʔu/ | ñuʼu /ɲuʔu/ | — | luʼum /luʔum/ | łeezh /ɬèːʒ/ | awé /awé/ |
| Pierre | yuú /jùú/ | yuu /juː/ | yuu /juu/ | — | ton /ton/ | tsé /tsʰé/ | biiá /biːá/ |
| Montagne | yukú /júkú/ | yuku /juku/ | iku /iku/ | — | wits /wits/ | dził /tsìɬ/ | awaxaawé /awaχaːwé/ |
| Mère | maa /māā/ | nana /nana/ | siʼi /siʔi/ | eciyeːh /etsijeːh/ | nan /nan/ | shimá /ʃimá/ | isahké /isahké/ |
| Père | tata /táta/ | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | taːtah /taːtah/ | tat /tat/ | shizhéʼé /ʃiʒéʔé/ | iilápxe /iːlápχe/ |
| Je | ruʼu /ɾuʔu/ | ruʼu /ɾuʔu/ | yuʼu /juʔu/ | nacʔih /natsʔih/ | keʼn /keʔn/ | shí /ʃí/ | bíi /bíː/ |
| Tu | yóʼó /jóʔó/ | yoʼo /joʔo/ | yoʼo /joʔo/ | nasʔih /nasʔih/ | weʼn /weʔn/ | ni /nì/ | díi /díː/ |
| Nous | yóʼó / ruʼu /jóʔó / ɾuʔu/ | yóʼó / ruʼu /jóʔó / ɾuʔu/ | yóʼó / yuʼu /jóʔó / juʔu/ | — /—/ | keʼntik / keʼntikon /keʔntik / keʔntikon/ | nihí /nihí/ | balee /baleː/ |
| Nom | sivi /siβi/ | sɨvɨ /sɨβɨ/ | sivi /siβi/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | ázhiʼ /ʔáʒìʔ/ | dáashe /dáːʃe/ |
| Personne | nivi /niβi/ | yivi /jiβi/ | yuvi /juβi/ | ihaas /ihaas/ | winkil /winkil/ | diné /tìné/ | bilaxpáake /bilaχpáːke/ |
| Tête | xini /ʃìní/ | xini /ʃini/ | xini /ʃini/ | — | ʼolom /ʔolom/ | atsiitsʼiin /ʔɑ̀tsʰìːtsʼìːn/ | aashúua /aːʃúːa/ |
| Œil | ntuchinuu /ndùtʃínũ̀ṹ/ | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | satej /sateh/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | ishté /iʃté/ |
| Oreille | soʼo /sòʔō/ | soho /soho/ | soʼo /soʔo/ | — | chikin /tʃikin/ | ajaaʼ /ʔɑ̀tʃɑ̀ːʔ/ | ahpé /ahpé/ |
| Nez | xichi /ʃìtʃì/ | yuxijni /juʃihni/ | sitin /sitin/ | — | niʼ /niʔ/ | áchį́į́h /ʔɑ́tʃʰĩ́ːh/ | apé /apé/ |
| Bouche | yuʼu /juʔú/ | yuʼu /juʔu/ | — | — | tiʼ /tiʔ/ | azééʼ /ʔɑ̀zéːʔ/ | íia /íːa/ |
| Dent | nuʼun /nũ̀ʔṹ/ | nuʼu /nuʔu/ | nuʼu /nuʔu/ | aːkʔa /aːkʔa/ | ex /eʃ/ | awooʼ /ʔɑ̀wòːʔ/ | iiá /iːá/ |
| Langue | yaa /jàá/ | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | hacʼa /hatsʔa/ | akʼ /akʼ/ | atsooʼ /atsoːʔ/ | déeshe /déːʃe/ |
| Main | ntaʼa /ndāʔá/ | ndaʼa /ndaʔa/ | ndaʼa /ndaʔa/ | iskʔa /iskʔa/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | álaʼ /ʔɑ́lɑ̀ʔ/ | isché /istʃé/ |
| Pied | tsaʼa /tsaʔá/ | — | xaʼa /ʃaʔa/ | asʔa /asʔa/ | ok /ok/ | akeeʼ /ʔàkʰèːʔ/ | iché /itʃé/ |
| Cœur | ini /ini/ | ini /ini/ | ini /ini/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | altzil /altsil/ | ajéí /ʔɑ̀tʃéí/ | daasé /daːsé/ |
| Os | kicheʼe /kītʃéʔé/ | yiki /jiki/ | iki /iki/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | bakel /ɓakel/ | tsʼin /tsʼìn/ | hulé /hulé/ |
| Sang | nii /nìí/ | niñi /nĩɲĩ/ | nii /niː/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | chikʼel /tʃikʼel/ | dił /tìɬ/ | íile /íːle/ |
| Caca | siʼvi /siʔβi/ | yiʼvi /jiʔβi/ | — | — | kʼoy /kʼoj/ | chąąʼ /tʃʰɑ̃̀ːʔ/ | peelé /peːlé/ |
| Amour | kúu ini /kúu ini/ | kundáʼú ini /kundáʔú ini/ | kunduu ini /kundúː iniʔ/ | — /—/ | skʼana /skʼana/ | ayóóʼánóshʼní /ʔɑ̀jóːʔɑ́nóʃʔní/ | íchisshe /ítʃiʃːe/ |
| Arbre | yutu /jút̪ù/ | yutu /jutu/ | itun /itun/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | teʼ /teʔ/ | tsin /tsʰìn/ | balapáale /balapáːle/ |
| Chien | tina /tǐnà/ | tina /tina/ | tina /tina/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃʰɑ̃̀ːʔí/ | bishké /biʃké/ |
| Chat | vilu /vilu/ | vilú /βilú/ | vilu /βilu/ | — /—/ | mis /mis/ | mósí /mósí/ | iishpíiwishke /iːʃpíːwiʃke/ |
| Poisson | chaka /tʃàká/ | chaka /tʃaka/ | tyaka /caka/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | chay /tʃaj/ | łóóʼ /ɬóːʔ/ | buá /buá/ |
| Oiseau | saa /sàà/ | saa /saː/ | saa /saa/ | ichir /itsʰiɾ/ | yal chan /jal tʃan/ | tsídii /tsʰítìː/ | dakáake /dakáːke/ |
| Papillon | tikuaa /tikʷaː/ | tikuva /tikuβa/ | — | — | pejpen /pehpen/ | kʼaalógii /kʼɑ̀ːlókìː/ | bilítaashisshe /bilítaːʃiʃːe/ |
| Œuf | ntivi /nt̪ìví/ | ndivi /ndiβi/ | ndivi /ndiβi/ | nikwiːkʔa /nikʷiːkʔa/ | nolobʼ /noloɓ/ | ayęęzhii /ʔɑ̀jẽ̀ːʒìː/ | — |
| Cheval | kiti /kìt̪ǐ/ | kuayu /kʷaju/ | kuayu /kʷaju/ | — | kawu /kawu/ | łį́į́ʼ /ɬĩ́ːʔ/ | iichíile /iːtʃíːle/ |
| Maison | veʼe /veʔe/ | veʼe /βeʔe/ | veʼe /βeʔe/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | naj /nah/ | hooghan /hòːɣɑ̀n/ | ashé /aʃé/ |
| Lait | xikui /ʃikʷi/ | lechu /letʃu/ | chichin /tʃitʃin/ | — | lech /letʃ/ | abeʼ /ʔɑ̀pèʔ/ | áachiwile /áːtʃiwile/ |
| Miel | ntuxi /ndǔʃì/ | nduxi /nduʃi/ | ñuñu /ɲuɲu/ | — | chab /tʃaɓ/ | tsísʼná bitłʼizh /tsʰísʔnɑ́ pìtɬʼìʒ/ | — |
| Sel | iín /ĩĩ́/ | ñii /ɲiː/ | ñii /ɲiː/ | — | atsʼam /atsʼam/ | áshįįh /ʔáʃĩːh/ | awaxóose /awaχóːse/ |
| Manger | katsi /kàtsí/ | kasi /kasi/ | kuxi /kuʃi/ | kaʔac /kaʔats/ | waʼel /waʔel/ | yishą́ /jiʃã́/ | duushé /duːʃé/ |
| Boire | koʼo /kóʔo/ | koʼo /koʔo/ | koʼo /koʔo/ | kikʔa /kikʔa/ | ukʼ /ukʼ/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́/ | isshíia /iʃːíːa/ |
| Dormir | kusu /kùsù/ | kixi /kiʃi/ | kixi /kiʃi/ | — | wayel /wajel/ | ałhosh /ʔɑ̀ɬhòʃ/ | hiláwe /hiláwe/ |
| Un | in /ĩĩ/ | in /ĩ/ | iʼin /iʔin/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | jun /hun/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ʔí/ | hawáte /hawáːte/ |
| Deux | uvi /uvi/ | uvi /uβi/ | uu /uː/ | wic /wits/ | chabʼ /tʃaɓ/ | naaki /nɑ̀ːkʰì/ | dúupe /dúːpe/ |
| Trois | uni /ùnì/ | uni /uni/ | uni /ùnì/ | taw /taw/ | oxe /oʃe/ | tááʼ /tʰáːʔ/ | dáawiia /dáːwiːa/ |
| Quatre | kumi /kùmǐ/ | kumi /kumi/ | kuun /kũũ/ | taːkwic /taːkʷits/ | chane /tʃane/ | dį́įʼ /tĩ́ːʔ/ | shoopé /ʃoːpé/ |
| Cinq | uʼun /ũ̀ʔũ̀/ | uʼun /ũʔũ/ | uʼun /ũʔũ/ | — | joʼe /hoʔe/ | ashdlaʼ /ʔɑ̀ʃtɬɑ̀ʔ/ | chiaxxó /tʃiaχːó/ |
| Bonjour | nasáa /nasáː/ | nasáa /nasáː/ | saʼa /saʔa/ | — /—/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | kahée /kahéː/ |
| Merci | tachuʼun /tatʃuʔun/ | tachuʼun /tatʃuʔũ/ | tatuʼun /tatuʔun/ | — /—/ | yuj /juh/ | ahéheeʼ /ʔɑ̀héhèːʔ/ | ahóoh /ahóːh/ |
| Bon | vaʼa /vàʔā/ | vaʼa /βaʔa/ | vaʼa /βaʔa/ | acs /atss/ | lek /lek/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | ítche /íttʃe/ |
| Nouveau | tsaa /tsáà/ | jaa /haː/ | xaa /ʃaː/ | — | yajkʼachil /jahkʼatʃil/ | ániid /ʔɑ́nìːt/ | hilaaké /hilaːké/ |
| Rouge | kuaʼa /kwáʔà/ | kuaʼa /kʷaʔa/ | kwaʼa /kʷaʔa/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | chak /tʃak/ | łichííʼ /ɬìtʃʰíːʔ/ | hísshe /híʃːe/ |
| Blanc | kwitsi /kʷitsi/ | kuijin /kʷihĩ/ | — | — | sak /sak/ | łigai /ɬìkɑ̀ì/ | chía /tʃía/ |
| Noir | nchaʼi /ntʃaʔi/ | jnuu /hnuː/ | ndiaa /ndiaː/ | — | kʼikʼ /kʼikʼ/ | łizhin /ɬìʒìn/ | shipíte /ʃipíte/ |
| Vert | kuii /kwìjí/ | kuii /kʷiː/ | kuii /kʷiː/ | — | yaʼax /jaʔaʃ/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | shúa /ʃúa/ |
| Café | kafe /káfe/ | — | café /kaˈfe/ | — | kajpe /kahpe/ | gohwééh /kòhʷéːh/ | — |
| Sucre | asukar /asúkàr/ | — | azúcar /aˈsukaɾ/ | — | sakal askal /sakal ʔaskal/ | áshįįh łikan /ʔáʃĩːh ɬikɑn/ | — |
| Orange | tikuaa /tikwàá/ | — | naranja /naˈɾaŋxa/ | — | naranja /naranha/ | chʼil łitsxooí /tʃʼil ɬitsʰxoːí/ | — |
Page 1/8
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap