Jñatjo
Mazahua
oto-mangue (Otomian)
Le mazahua (autonyme Jñatjo, « les gens qui parlent ») est une langue oto-mangue de la sous-branche otomi-mazahua, parlée par environ 150 000 personnes dans le centre du Mexique, principalement dans l'ouest de l'Estado de México, autour de la sierra Mazahua et des villes de Jocotitlán, San Felipe del Progreso et Atlacomulco. Les Mazahuas constituent le plus grand groupe autochtone de l'Estado de México (devant les Otomis/Hñähñus, qui leur sont apparentés), et le mazahua est l'une des principales langues oto-mangues du centre du Mexique. Sur le plan linguistique, le mazahua est étroitement apparenté aux variétés otomies (ote, ots, otq), avec des traits communs tels que les oppositions tonales, des groupes consonantiques complexes et une morphologie verbale élaborée. Les Mazahuas ont préservé leur identité autochtone à travers des siècles de domination aztèque puis espagnole, avec une importante revitalisation au XXe siècle grâce à des programmes d'éducation bilingue.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en mazahua
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : oto-mangue (Otomian)
| Sens | Mazahua | Otomi | Otomi de Querétaro | Nahuatl du Guerrero | Chontal de Tabasco | Hiligaïnon | Nahuatl huastéca occidental |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ndeje /ndehe/ | dehe /dehe/ | dehe /tehe/ | atl /atɬ/ | jaʼ /haʔ/ | tubig /tubiɡ/ | atl /atɬ/ |
| Feu | sibi /sibi/ | tsibi /tsibi/ | tsibi /tsibi/ | tlitl /tɬitɬ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kalayo /kalaˈjo/ | tlitl /tɬitɬ/ |
| Soleil | jyarü /hjaɾɨ/ | hyadi /hjadi/ | hyadi /hjadi/ | tonajli /tonahli/ | kʼin /kʼin/ | adlaw /adlaw/ | tonati /tonati/ |
| Lune | zana /zana/ | zänä /zãnã/ | zänä /zãnã/ | metztli /metstɬi/ | ä /æ/ | bulan /bulan/ | metztli /metstɬi/ |
| Étoile | seje /sehe/ | tsøhø /tsøhø/ | tsꞌe /tsʼe/ | sitlalin /siˈtɬalin/ | ekʼ /ʔekʼ/ | bituon /bituˈʔon/ | sitlali /siˈtɬali/ |
| Nuit | xomü /ʃomɨ/ | xui /ʃui/ | nxui /nʃui/ | yowalli /jowalːi/ | akʼäb /akʼɨb/ | gab-i /ɡabˈʔi/ | yohuali /jowali/ |
| Pluie | dyebe /djebe/ | däʼye /dãʔje/ | — | quiyahuitl /kijawitɬ/ | — | ulan /ˈʔulan/ | quiyahuitl /kijawitɬ/ |
| Neige | xitsji /ʃitsʰi/ | tse̲ /tsɛ/ | tꞌaxtse̱ /tʼaʃtsɛ/ | nieve /ˈnjebe/ | nieve /ˈnjebe/ | niyebe /niˈjebe/ | sitlal setl /sitɬal setɬ/ |
| Vent | ndajma /ndahma/ | ndähi /ndãhi/ | ndähi /ndæhi/ | ajacatl /ahakatɬ/ | — | hangin /haˈŋin/ | ajacatl /ahakatɬ/ |
| Terre | jõmü /hõmɨ/ | hai /hai/ | hai /hai/ | tlajli /tɬahli/ | lum /lum/ | duta /dutaʔ/ | tlali /tɬali/ |
| Pierre | ndojo /ndoho/ | do /do/ | do /do/ | tetl /teːtɬ/ | jiʼtun /hiʔtun/ | bato /baˈto/ | tetl /teːtɬ/ |
| Montagne | tʼeje /tʼehe/ | tʼøhø /tʼøhø/ | tꞌoho /tʼoho/ | tepetl /ˈtepeːtɬ/ | tzʼik /tsʼik/ | bukid /ˈbukid/ | tepetl /ˈtepeːtɬ/ |
| Mer | mar /maɾ/ | lamä /lamã/ | ñhonthe /ɲ̥ontʰe/ | mar /mar/ | nab /nab/ | dagat /ˈdaɡat/ | hueyatl /ˈwejatɬ/ |
| Mère | nana /nana/ | nänä /nãnã/ | mu /mu/ | nanan /nanan/ | naʼ /naʔ/ | nanay /nanaj/ | nana /nana/ |
| Père | tata /tata/ | dada /dada/ | dada /dada/ | tatah /tatah/ | tat /tat/ | tatay /tataj/ | tata /tata/ |
| Fille | xuntʼi /ʃuntʼi/ | tʼixu /tʼiʃu/ | tꞌinxu /tʼinʃu/ | nochpoch /ˈnotʃpotʃ/ | jixik chʼok /hiʃik tʃʼok/ | anak nga babayi /anak ŋa babaji/ | noichpoca /noitʃˈpoka/ |
| Je | nutsʼko /nutsʼko/ | nugä /nuɡã/ | nugä /nuɡæ/ | nejua /neˈwa/ | noʼon /noʔon/ | ako /ʔaˈko/ | na /na/ |
| Tu | nutskʼe /nutskʼe/ | nuʼi /nuʔi/ | nuꞌi /nuʔi/ | tejua /teˈwa/ | neʼet /neʔet/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | ta /ta/ |
| Nous | nuzgöji / nuzgöjme /nuzɣøhi / nuzɣøhme/ | nugähʉ / nugähe /nuɡãhɨ / nuɡãhe/ | nugähu / nugähe /nuɡæhu / nuɡæhe/ | tejuamej /teˈwameh/ | noʼonla /noʔonla/ | kita / kami /kiˈta / kaˈmi/ | tojuanti /toˈhwanti/ |
| Nom | chjuʼu /tʃʰũʔũ/ | thuhu /tʰũhũ/ | thuuhu /tʰũːhũ/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | ngalan /ˈŋalan/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ |
| Personne | nte /nte/ | jäʼi /hãʔi/ | jäꞌi /hãʔi/ | tlacatl /ˈtɬakatɬ/ | winik /winik/ | tawo /ˈtawo/ | masehuali /maseˈwali/ |
| Tête | ñi /ɲi/ | ñä /ɲã/ | ñä /ɲã/ | tzontecomitl /tsonteˈkomitɬ/ | pam /pam/ | ulo /ˈʔulo/ | tzontecomitl /tsonteˈkomitɬ/ |
| Œil | chö /tʃø/ | da /da/ | da /da/ | ixtololo /iʃtololo/ | wich /witʃ/ | mata /mata/ | ixteyol /iʃtejol/ |
| Oreille | ngõʼõ /ŋɡõʔõ/ | gu /ɡu/ | gu /ɡu/ | nacas /nakas/ | chikin /tʃikin/ | dulunggan /duluŋˈɡan/ | nacastli /nakastɬi/ |
| Bouche | neʼe /neʔe/ | ne /ne/ | ne /ne/ | camactli /kaˈmaktɬi/ | tiʼ /tiʔ/ | baba /ˈbabaʔ/ | camactli /kaˈmaktɬi/ |
| Dent | sʼibi /sʼibi/ | tsʼi /tsʼi/ | tsꞌi /tsʼi/ | tlan /tɬan/ | ej /eh/ | ngipon /ŋiˈpon/ | tlancochtli /tɬankotʃtɬi/ |
| Langue | cʼijñi /kʼihɲi/ | jäne /hãne/ | xäne /ʃɐne/ | nenepil /nenepil/ | akʼ /akʼ/ | dila /diˈlaʔ/ | nenepil /nenepil/ |
| Main | ye /je/ | ʼye /ʔje/ | ꞌye /ʔje/ | maitl /maitɬ/ | kʼäb /kʼɨb/ | kamot /kamot/ | maitl /maitɬ/ |
| Pied | ngua /ŋɡwa/ | wa /wa/ | wa /wa/ | icxitl /ikʃitɬ/ | ok /ok/ | tiil /tiˈʔil/ | icxitl /ikʃitɬ/ |
| Cœur | müʼbü /mɨʔbɨ/ | mu̲i /mɨi/ | mui /mui/ | yojlotl /johlotɬ/ | pixan /piʃan/ | tagipusuon /taɡipusuˈʔon/ | yolotl /jolotɬ/ |
| Os | ndotyʼe /ndotjʔe/ | ndoʼyo /ndoʔjo/ | ndoꞌyo /ndoʔjo/ | omitl /omitɬ/ | bak /ɓak/ | tul-an /tulˈʔan/ | omitl /omitɬ/ |
| Sang | kjii /kʰiʔi/ | ji /hi/ | khi /kʰi/ | yestli /jestɬi/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | dugo /duˈɡoʔ/ | estli /estɬi/ |
| Amour | sʼiya /sʼija/ | mädi /mãdi/ | mädi /mãdi/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | gugma /ɡuɡma/ | tlasojtla /tɬasohtɬa/ |
| Arbre | za /za/ | za /za/ | za /za/ | kojtli /kohtɬi/ | teʼ /teʔ/ | kahoy /kahoj/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ |
| Chien | dyoʼo /djoʔo/ | ʼyo /ʔjo/ | ꞌyo /ʔjo/ | itzcuintli /itskʷintɬi/ | wichuʼ /witʃuʔ/ | ido /ʔido/ | chichi /tʃitʃi/ |
| Chat | mishi /miʃi/ | mixi /miʃi/ | mishi /miʃi/ | miston /miston/ | ajmis /ahmis/ | kuring /kuɾiŋ/ | mizton /miston/ |
| Poisson | jmõʼõ /xmõʔõ/ | hua /hwa/ | xwa /ʃwa/ | michin /mitʃin/ | buchʼ /butʃʼ/ | isda /ʔisˈdaʔ/ | michi /mitʃi/ |
| Oiseau | sʼü /sʼɨ/ | tsʼintsʼu̲ /tsʼintsʼɨ/ | tsꞌintsꞌu /tsʼintsʼu/ | tototl /ˈtototɬ/ | mut /mut/ | pispis /pisˈpis/ | tototl /tototɬ/ |
| Œuf | blanquillo /blaŋˈkijo/ | mädo /mãdo/ | tꞌaxi /tʼaʃi/ | totoltetl /totolˈtetɬ/ | säktokʼ /sɨktokʼ/ | itlog /ʔitˈloɡ/ | tecsistli /teksistɬi/ |
| Ours | oso /oso/ | ʼmuhu /ʔmuhu/ | oso /oso/ | oso /ˈoso/ | oso /ˈoso/ | oso /ˈʔoso/ | oso /oso/ |
| Cheval | pjadü /pʰadɨ/ | fani /fani/ | fani /fani/ | caballo /kaˈbajo/ | tzimim /tsimim/ | kabayo /kaˈbajo/ | cahuayo /kaˈwajo/ |
| Maison | ngumü /ŋɡumɨ/ | ngu /ŋɡu/ | ngu /ŋɡu/ | kajli /kahli/ | otot /otot/ | balay /balaj/ | cali /kali/ |
| Lait | bʼaa /bʼaː/ | ʼba /ʔba/ | ꞌba /ʔba/ | leche /ˈletʃe/ | leche /letʃe/ | gatas /ˈɡatas/ | lechi /letʃi/ |
| Miel | õtʼapjü ngüjnü /õtʼapʰɨ ŋɡɨhnɨ/ | tʼafi /tʼafi/ | tꞌafi /tʔafi/ | necutli /neˈkutɬi/ | chab /tʃaɓ/ | dugos /duˈɡos/ | nectli /nektɬi/ |
| Sel | õʼõ /õʔõ/ | u /u/ | u /u/ | istatl /istatɬ/ | atzʼam /atsʼam/ | asin /ʔaˈsin/ | istatl /istatɬ/ |
| Vin | vino /ˈbino/ | vinu /ˈbinu/ | ixkatꞌafi /iʃkatʼafi/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | bino /ˈbino/ | xocomeca atl /ʃokomeka atɬ/ |
| Soie | seda /ˈseda/ | seda /seda/ | — | seda /ˈseda/ | seda /ˈseda/ | seda /ˈseda/ | seda /ˈseda/ |
| Livre | libro /ˈlibɾo/ | he̲ʼmi /hɛʔmi/ | heꞌmi /heʔmi/ | libro /ˈlibro/ | jun /hun/ | libro /ˈlibɾo/ | libro /ˈlibro/ |
| Manger | ñe /ɲe/ | ñuni /ɲuni/ | shi /ʃi/ | tlakua /tɬakʷa/ | weʼ /weʔ/ | kaon /kaʔon/ | tlacua /tɬakʷa/ |
| Boire | sii /siː/ | tsi /tsi/ | tsi /tsi/ | koni /koni/ | ukʼe /ukʼe/ | inom /ʔinom/ | atli /atɬi/ |
| Dormir | ĩjĩ /ĩhĩ/ | ähä /ãhã/ | ähä /ãhã/ | cochi /ˈkotʃi/ | wäye /wɨje/ | matulog /matuˈloɡ/ | cochi /ˈkotʃi/ |
| Un | ʼnaja /ʔnaha/ | ʼna /ʔna/ | ꞌna /ʔna/ | ce /se/ | un /un/ | isa /ʔisa/ | se /se/ |
| Deux | yeje /jehe/ | yoho /joho/ | yoho /joho/ | ome /ˈome/ | chaʼ /tʃaʔ/ | duha /duˈha/ | ome /ˈome/ |
| Trois | nʼii /ɲ̥iʔi/ | hñu /hɲu/ | hñu /ɲ̥u/ | yeyi /jeji/ | ux /uʃ/ | tatlo /ˈtatlo/ | eyi /ejiː/ |
| Quatre | nziyo /nzijo/ | goho /ɡoho/ | goho /ɡoho/ | nahui /nawi/ | chan /tʃan/ | apat /ˈʔapat/ | nahui /nawi/ |
| Cinq | tsiʼchʼa /tsiʔtʃʼa/ | kʉtʼa /kɨtʼa/ | kʉtꞌa /kɨtʔa/ | makuijli /makʷihli/ | joʼ /hoʔ/ | lima /lima/ | macuili /maˈkʷili/ |
| Cent | ciento /ˈsjento/ | nthebe /ntʰebe/ | nthebe /ntʰebe/ | ciento /ˈsjento/ | cien /sjen/ | gatos /ɡaˈtos/ | cien /sjen/ |
| Bonjour | kjamadhi /kjamaði/ | hatsi /hatsi/ | hä /hã/ | panolti /panolti/ | bin a bel /bin a bel/ | kamusta /kamusta/ | niltze /niltse/ |
| Merci | ndios /ndios/ | jamädi /hamãdi/ | jamädi /hamãdi/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | salamat /salamat/ | tlascamati /tɬaskamati/ |
| Bon | nzhomu /nʒomu/ | hño /hɲo/ | hño /hɲo/ | kuajli /kʷahli/ | tsʼak /tsʼak/ | maayo /maʔajo/ | cuali /kʷali/ |
| Nouveau | dadyo /dadjo/ | ʼraʼyo /ʔɾaʔjo/ | ꞌraꞌyo /ʔraʔjo/ | yencuic /ˈjenkʷik/ | tzijib /tsihib/ | bag-o /ˈbaɡʔo/ | yancuic /ˈjankʷik/ |
| Rouge | mbaja /mbaha/ | the̲ni /tʰɛni/ | theni /tʰeni/ | chichiltik /tʃitʃiltik/ | chäk /tʃɨk/ | pula /puˈla/ | chichiltic /tʃitʃiltik/ |
| Blanc | tʼöxü /tʼøʃɨ/ | tʼaxi /tʼaʃi/ | tꞌaxi /tʼaʃi/ | istak /istak/ | säk /sæk/ | maputi /mapuˈtiʔ/ | chipahuac /tʃipawak/ |
| Noir | potjü /potʰɨ/ | ʼbo /ʔbo/ | — | capotztic /kaˈpotstik/ | ikʼ /ikʼ/ | itom /iˈtom/ | yayahuic /jaˈjawik/ |
| Vert | cʼanga /kʼaŋɡa/ | kʼantsʼi /kʼantsʼi/ | kꞌangi /kʼaŋi/ | xoxojki /ʃoˈʃohki/ | yäx /jɨʃ/ | berde /ˈbɛrde/ | xoxohuic /ʃoˈʃowik/ |
| Bleu | cʼanga /kʼaŋɡa/ | kʼangi /kʼaŋɡi/ | kꞌangi /kʼaŋi/ | azul /aˈsul/ | yäx /jɨʃ/ | asul /aˈsul/ | azultic /aˈsultik/ |
Page 1/9
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap