Pemon
Pemón
famille caribe
Le pemón (ISO 639-3 : aoc) est une langue caribe menacée, parlée principalement par le peuple pemón dans le sud-est du Venezuela, surtout dans la Gran Sabana et le parc national Canaima de l'État de Bolívar ; des communautés apparentées vivent aussi de l'autre côté des frontières au Guyana et au Brésil. Le nom Pemón signifie « personne » ou « peuple » et est employé par plusieurs communautés régionales. On reconnaît généralement 3 grandes variétés mutuellement intelligibles : l'arekuna, le kamarakoto et le taurepan, réparties dans les régions frontalières du Venezuela, du Guyana et du Brésil. Le pemón s'écrit au moyen d'orthographes pratiques fondées sur l'alphabet latin, utilisées dans l'enseignement, les textes religieux et la documentation linguistique ; la pression de l'espagnol et du portugais varie selon les pays, mais la langue demeure un important marqueur identitaire et continue d'être transmise dans de nombreuses communautés.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en pemón
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : famille caribe
| Sens | Pemón | Akawaio | Makushi | Caribe | Maquiritari | Bororo | Asháninka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | pobo /pobo/ | nija /niha/ |
| Feu | apok /apok/ | apok /apok/ | apóó /apóó/ | wàto /wahto/ | waʼto /waʔto/ | joru /dʒoɾu/ | paamari /paːmaɾi/ |
| Soleil | wei /wei/ | wïi /wɨi/ | wéi /wéi/ | weju /weju/ | shii /ʃiː/ | meri /meɾi/ | oorya /oːɾja/ |
| Lune | kapüi /kapɨi/ | kapïi /kapɨi/ | kapói /kapói/ | nuno /nuno/ | nuunö /nuːnə/ | ari /aɾi/ | kashiri /kaʃiɾi/ |
| Étoile | chirikö /tʃiɾikə/ | sirikɨ /siɾikɨ/ | sírikɨ́ /sírikɨ́/ | siriko /siɾiko/ | shidiichö /ʃiɾ̠iːtʃə/ | kuieje /kuiedʒe/ | impoquiro /impokiɾo/ |
| Nuit | ewaron /ewaɾon/ | ewarupɨ /ewaɾupɨ/ | ewaron /ewaron/ | koko /koko/ | chomomüdü /tʃomomɨɾ̠ɨ/ | boečo /boetʃo/ | tsiteni /tsiteni/ |
| Pluie | konok /konok/ | — | konoʔ /konoʔ/ | konopo /konopo/ | konoojo /konoːho/ | bubutu /bubutu/ | inkani /iŋkani/ |
| Vent | aʼchitun /aʔtʃitun/ | aʼsetun /aʔsetun/ | aʔsitun /aʔsitun/ | pepeito /pepeito/ | jejeenchö /heheːntʃə/ | bakuru /bakuɾu/ | tampea /tampea/ |
| Terre | non /non/ | non /non/ | non /non/ | nono /nono/ | nono /nono/ | moto /moto/ | kipatsi /kipatsi/ |
| Pierre | ötök /ətək/ | tɨʼ /tɨʔ/ | tɨʔ /tɨʔ/ | topu /topu/ | töʼju /təʔhu/ | tori /toɾi/ | mapi /mapi/ |
| Montagne | wük /wɨk/ | wïʼ /wɨʔ/ | wɨʔ /wɨʔ/ | wypy /wɨpɨ/ | jüü /hʷɨː/ | tori kurireu /toɾi kuɾiɾew/ | otishi /otiʃi/ |
| Mère | mamã /mamɑ̃/ | saŋ /saŋ/ | maʔmá /maʔmá/ | sano /sano/ | denü /denɨ/ | muga /mɨɡa/ | ina /ina/ |
| Père | papai /papai/ | papai /papai/ | paʔpá /paʔpá/ | papa /papa/ | jaja /haha/ | iogwa /ioɡwa/ | apa /apa/ |
| Fille | ensi /ensi/ | ensi /ensi/ | yensi /jensi/ | emyiry /emɨiɾɨ/ | — | onaregody aredy /onaɾeɡodɨ aɾedɨ/ | noshinto /noʃinto/ |
| Je | yuurö /juːɾə/ | urɨ /uɾɨ/ | urɨ /urɨ/ | au /au/ | üwü /ɨwɨ/ | imi /imi/ | naaka /naːka/ |
| Tu | amörö /aməɾə/ | amɨrɨ /amɨɾɨ/ | ámɨrɨ́ /ámɨrɨ́/ | amoro /amoɾo/ | amöödö /aməːɾ̠ə/ | aki /aki/ | aviro /aβiɾo/ |
| Nous | urönokon / ina /uɾənokon / ina/ | urɨʼnokon / ina /uɾɨʔnokon / ina/ | uurɨʔnɨkon / anna /uurɨʔnɨkon / anna/ | kʉʼkaron / naʼna /kəʔkaɾon / naʔna/ | künwanno /kɨnwanːo/ | pagi / cegi /paɡi / tʃeɡi/ | arori / narori /aɾoɾi / naɾoɾi/ |
| Nom | itesek /itesek/ | eseʼ /eseʔ/ | yeseʔ /jeseʔ/ | eeti /eːti/ | eesedi /eːseɾ̠i/ | ie /ie/ | ivairo /iβaiɾo/ |
| Personne | pemon /pemon/ | kaʼpon /kaʔpon/ | pemonkon /pemoŋkoŋ/ | kariʼna /kaɾiʔna/ | soto /soto/ | — | atiri /atiɾi/ |
| Tête | pupai /pupai/ | puʼpai /puʔpai/ | puʔpai /puʔpai/ | upuʼpo /upuʔpo/ | juʼhö /huʔhə/ | ao /ao/ | noito /noito/ |
| Œil | enu /enu/ | enu /enu/ | énu /énu/ | enu /enu/ | enu /enu/ | joku /dʒoku/ | noki /noki/ |
| Oreille | pana /pana/ | pana /pana/ | pana /pana/ | panari /panari/ | jaana /haːna/ | bija /bidʒa/ | noyempita /nojempita/ |
| Nez | yeuna /jeuna/ | enna /enna/ | yeuna /jeuna/ | anàta /anahta/ | önna /ənna/ | eno /eno/ | noirina /noiɾina/ |
| Bouche | müta /mɨta/ | mïta /mɨta/ | mutá /mutá/ | pota /pota/ | önta /ənta/ | — | novante /noβante/ |
| Dent | ye /je/ | ɨ /ɨ/ | yé /jé/ | yerï /jelə/ | dedü /deɾ̠ɨ/ | o /o/ | nayi /naji/ |
| Langue | unu /unu/ | ani /ani/ | nu /nu/ | nuru /nuɾu/ | ñudu /ɲuɾ̠u/ | eru /eɾu/ | nene /nene/ |
| Main | yenna /jenːa/ | emiyaʼ /emijaʔ/ | míá /míá/ | aina /aina/ | amoodü /amoːɾ̠ɨ/ | kera /keɾa/ | nako /nako/ |
| Pied | pʉta /pɨta/ | pïta /pɨta/ | puu /puu/ | pupu /pupu/ | uju /uhu/ | ewure /ewɨɾe/ | noiti /noiti/ |
| Cœur | sïköpoka /sikəpoka/ | ewan /ewan/ | yewan /jewan/ | emanga /emaŋɡa/ | yeewanü /jeːwanɨ/ | bapo /bapo/ | nosanto /nosanto/ |
| Os | epʉ /epɨ/ | eʼpï /eʔpɨ/ | yeʔpɨ /jeʔpɨ/ | yepo /jepo/ | yeʼhö /jeʔhə/ | ra /ɾa/ | tonki /tonki/ |
| Sang | mün /mɨn/ | mïn /mɨn/ | mɨ́ŋ /mɨ́ŋ/ | mʉnʉ /mənə/ | munu /munu/ | ku /ku/ | iraja /iɾaha/ |
| Caca | watö /watə/ | — | — /—/ | — | weetü /weːtɨ/ | pe /pe/ | notia /notia/ |
| Amour | kemenü /kemenɨ/ | — /—/ | saʔnama /saʔnama/ | kataneko /kataneko/ | hyummadü /hjumːadɨ/ | — /—/ | nonintsi /nonintsi/ |
| Arbre | yöi /jəi/ | yïi /jɨi/ | yéi /jéi/ | wewe /wewe/ | dee /deː/ | i /i/ | inchato /intʃato/ |
| Chien | arimaraka /aɾimaɾaka/ | pero /peɾo/ | areimaraaká /areimaraaká/ | pero /peɾo/ | süʼna /sɨʔna/ | arigao /aɾiɡao/ | otsiti /otsiti/ |
| Chat | pichana /pitʃana/ | — /—/ | pisana /pisana/ | meu /meu/ | meeshi /meːʃi/ | gato /ɡato/ | mishito /miʃito/ |
| Poisson | morok /moɾok/ | moro /moɾo/ | moróʔ /moróʔ/ | woto /woto/ | nakukwano /nakukwano/ | karo /kaɾo/ | shima /ʃima/ |
| Oiseau | toron /toɾon/ | toron /toɾon/ | toron /toron/ | tonoro /tonoɾo/ | jawi /hawi/ | kiogo /kioɡo/ | tsimeri /tsimeɾi/ |
| Papillon | wakau /wakau/ | wagau /waɡau/ | peppeʔ /pepːeʔ/ | palanpalan /palanpalan/ | matutu /matutu/ | baragadu /baɾaɡadu/ | tsampi /tsampi/ |
| Œuf | pumoi /pumoi/ | pïmoi /pɨmoi/ | pomói /pomói/ | iʼmo /iʔmo/ | iʼmoi /iʔmoi/ | ba /ba/ | iitsoki /iːtsoki/ |
| Cheval | kaware /kawaɾe/ | kaware /kawaɾe/ | kaware /kaware/ | kaware /kawaɾe/ | kawaayu /kawaːju/ | kuwaru /kuwaɾu/ | kavayo /kaβajo/ |
| Maison | tapüi /tapɨi/ | — /—/ | wɨttɨ /wɨttɨ/ | paty /pati/ | mmaa /mːaː/ | bai /bai/ | pankotsi /paŋkotsi/ |
| Miel | wan /wan/ | teusan /teusan/ | wan /wan/ | wano /wano/ | wanö /wanə/ | meiawe eweguru /meiawe eweɡuɾu/ | ija pitsi /iha pitsi/ |
| Sel | inönek /inənek/ | waiyo /waijo/ | pan /pan/ | wajo /wajo/ | sayu /saju/ | sal /sal/ | tivi /tiβi/ |
| Vin | vino /bino/ | waain /waːin/ | wuku /wuku/ | winu /winu/ | chööjedüüdü ekkudu /tʃəːheɾ̠ɨːɾ̠ɨ ekːuɾ̠u/ | vinho /ˈviɲu/ | ovaja /oβaha/ |
| Fer | ipotü /ipotɨ/ | waʼka pun /waʔka pun/ | — | siparari /sipaɾaɾi/ | sejaadadi /sehaːɾ̠aɾ̠i/ | meriri /meɾiɾi/ | ashiro /aʃiɾo/ |
| Manger | manepotaro /manepotaɾo/ | — /—/ | entamoʔka /entamoʔka/ | onökö /onøkø/ | äsuukai /ɨsuːkai/ | ko /ko/ | noyaki /nojaki/ |
| Boire | atü /atɨ/ | ensi /ensi/ | enɨrɨ /enɨrɨ/ | ëne /ɘne/ | enku /enku/ | kudu /kudɨ/ | noiri /noiɾi/ |
| Un | taukin /taukin/ | tikin /tikin/ | tiwíŋ /tiwíŋ/ | o:wi /oːwi/ | tooni /toːni/ | mito /mito/ | aparoni /apaɾoni/ |
| Deux | saköne /sakəne/ | asaʼrɨ /asaʔɾɨ/ | sáákɨné /sáákɨné/ | oko /oko/ | aaʼkö /aːʔkə/ | pobe /pobe/ | apite /apite/ |
| Trois | eseurau /eseuɾau/ | osorïwau /osoɾɨwau/ | séúruné /séúruné/ | oruwa /oɾuwa/ | aduwawö /aɾ̠uwawə/ | pobe metia bokware /pobe metia bokwaɾe/ | maava /maːβa/ |
| Quatre | saköröroʼne /sakəɾəɾoʔne/ | — | saakɨrɨrɨ /saakɨrɨrɨ/ | okupaen /okupaen/ | aaʼköiʼchea /aːʔkəiʔtʃea/ | pobe puibiji /pobe puibidʒi/ | otsipasati /otsipasati/ |
| Bonjour | apî /api/ | kapon /kapon/ | — /—/ | mary /maɾi/ | etämä /etɨmɨ/ | are /aɾe/ | aviro /aβiɾo/ |
| Merci | waküpe man /wakɨpe man/ | tenki /tenki/ | — /—/ | irombo /iɾombo/ | enaña /enaɲa/ | iya /ija/ | naranki /naɾaŋki/ |
| Bon | mïratö /miɾatə/ | wagï /waɡɨ/ | morɨ /morɨ/ | epoja /epoja/ | aashicha /aːʃitʃa/ | pemegareu /pemeɡaɾew/ | kameetsa /kameːtsa/ |
| Nouveau | amennak /amenːak/ | emennaʼ /emennaʔ/ | amenan /amenan/ | asery /aseɾɨ/ | eduuwaato /eɾ̠uːwaːto/ | maiwu /maiwu/ | iroakera /iɾoakeɾa/ |
| Rouge | suweyu /suweju/ | suweyu /suweju/ | suyú /sujú/ | tapyre /tapɨɾe/ | seweichato /seweitʃato/ | kujagureu /kuʒaɡuɾew/ | kitioncari /kitionkaɾi/ |
| Blanc | aimutun /aimutun/ | aimuʼnan /aimuʔnan/ | áímutun /áímutun/ | tamuʼne /tamuʔne/ | töʼkeʼne /təʔkeʔne/ | kigadureu /kiɡaduɾew/ | kitamaari /kitamaːɾi/ |
| Noir | rikutun /ɾikutun/ | — | arikkɨtun /arikːɨtun/ | tykaraije /tɨkaɾaije/ | judumato /huɾ̠umato/ | — | potsitari /potsitaɾi/ |
| Vert | rorape /ɾoɾape/ | — | rora /rora/ | — | sheene /ʃeːne/ | kaworureu /kawoɾuɾew/ | kenashi /kenaʃi/ |
| Coucou | pika /ˈpika/ | pika /piˈka/ | — /—/ | pika /piˈka/ | — | — | tsiya /ˈtsija/ |
Page 1/8
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap