Kalam
trans-néo-guinéen (madang, kalam-kobon)
Le kalam (autonyme « Kalam ») est une langue trans-néo-guinéenne de la chaîne de Schrader, dans les hautes terres de la province de Madang, en Papouasie-Nouvelle-Guinée. Elle est célèbre en linguistique pour deux raisons : (1) la « langue du pandanus » — un lexique rituel parallèle utilisé pendant la récolte des noix de pandanus, qui substitue systématiquement des racines alternatives aux mots du quotidien ; et (2) une composition verbale extrême (constructions à verbes en série où un seul prédicat grammatical peut incorporer jusqu'à plus de 6 racines verbales), exhaustivement documentée dans le Dictionary of Kalam (2011) de Pawley & Bulmer, fort de plus de 1500 pages, qui combine analyse linguistique et abondante documentation ethnobiologique sur les plantes, les animaux et les savoirs traditionnels. Les Kalam se distinguent aussi linguistiquement par des systèmes d'évidentialité et une terminologie de parenté élaborée.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en kalam
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : trans-néo-guinéen (madang, kalam-kobon)
| Sens | Kalam | Enga | Faiwol | Yougue | Tok pisin | Hote | Yagaria |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ñg /ɲəɡ/ | endaki /endaki/ | ok /ok/ | хур /xur/ | wara /waɾa/ | ŋaŋ /ŋaŋ/ | nina /nina/ |
| Feu | mon /mon/ | ita /ita/ | baal /baːl/ | бок /bok/ | paia /paja/ | atum /atum/ | hali /hali/ |
| Soleil | pub /pub/ | niki /niki/ | kibel /kibel/ | ыга /ɨɣa/ | san /san/ | wak /wak/ | yege /jeɡe/ |
| Lune | takn /takən/ | kana /kana/ | ulup /ulup/ | хып /xɨp/ | mun /mun/ | ayôŋ /ajoŋ/ | gei /ɡei/ |
| Étoile | gap /ɡap/ | bui /bui/ | milum /milum/ | алаӈ /alaŋ/ | sta /sta/ | vuliŋ /vuliŋ/ | ganevi /ɡanevi/ |
| Nuit | ksim /ksim/ | kuka /kuka/ | am midla /am midla/ | си /si/ | nait /nait/ | bôlôvôŋ /bolovoŋ/ | hanena /hanena/ |
| Pluie | mñmon /məɲmon/ | apu /apu/ | weiw /weiw/ | — | ren /ren/ | ôthôm /otʰom/ | gona /ɡona/ |
| Vent | ygen /jɨɡen/ | poo /poː/ | gedul /ɡedul/ | — | win /win/ | lovak /lɔvak/ | yasi /jasi/ |
| Terre | lum /lum/ | yuu /juː/ | bakan /bakan/ | — | graun /ɡraun/ | pik /pik/ | igopa /iɡopa/ |
| Pierre | kab /kab/ | kana /kana/ | tum /tum/ | — | ston /ston/ | valu /valu/ | yavana /javana/ |
| Montagne | dum /dum/ | yuu manda /juː manda/ | amgu /amɡu/ | — | maunten /maunten/ | dum /dum/ | ae /ae/ |
| Mère | ami /ami/ | endangi /endaŋɡi/ | anim /anim/ | ам /am/ | mama /mama/ | talêbô /talebo/ | nene /nene/ |
| Père | bapi /bapi/ | takange /takaŋɡe/ | atim /atim/ | оп /op/ | papa /papa/ | lambô /lambo/ | avoʼa /avoʔa/ |
| Fille | pañ /paɲ/ | wanenge /waneŋɡe/ | mun /mun/ | — | pikinini meri /pikinini meri/ | nalavi /nalavi/ | abade /abade/ |
| Je | yad /jad/ | namba /namba/ | na /na/ | ай /aj/ | mi /mi/ | ya /ja/ | dagaea /daɡaea/ |
| Tu | nad /nad/ | emba /emba/ | kaba /kaba/ | у /uː/ | yu /ju/ | o /ɔ/ | gagaea /ɡaɡaea/ |
| Nous | cn /tʃən/ | naima /naima/ | nu /nu/ | этн /ətn/ | yumi / mipela /jumi / mipela/ | yêlô / alalô /jelo / alalo/ | lagaea /laɡaea/ |
| Nom | yb /jɨb/ | kenge /keŋɡe/ | win /win/ | и /iː/ | nem /nem/ | athêŋ /atʰeŋ/ | agi /aɡi/ |
| Tête | jun /dʒun/ | ayamba /ajamba/ | gebom /ɡebom/ | — | het /het/ | wakadôk /wakadok/ | anuna /anuna/ |
| Œil | wdn /udən/ | lenge /leŋɡe/ | nin /nin/ | ден /den/ | ai /aj/ | madaluk /madaluk/ | oulega /ouleɡa/ |
| Oreille | tmd /təməd/ | kale /kale/ | kalun /kalun/ | охти /oχti/ | yau /jau/ | limbuk /limbuk/ | ageta /aɡeta/ |
| Nez | mluk /mluk/ | lyaa /ʎaː/ | mutum /mutum/ | — | nus /nus/ | thohav /tʰɔhav/ | agota /aɡota/ |
| Bouche | megmgan /meɡməɡan/ | kambu /kambu/ | bon /bon/ | — | maus /maus/ | abôlêk /abolek/ | haeyapa /haejapa/ |
| Dent | meg /meɡ/ | nenge /neŋɡe/ | kail /kaʔil/ | ит /it/ | tit /tit/ | kalalaŋ /kalalaŋ/ | haemota /haemota/ |
| Langue | aleb /aleb/ | keke /keke/ | falang /falaŋ/ | эй /ej/ | tang /taŋ/ | dahalaŋ /dahalaŋ/ | nevoda /nevoda/ |
| Main | ñn /ɲən/ | kingi /kiŋɡi/ | miim /miːm/ | хы /xɨ/ | han /han/ | baŋ /baŋ/ | anita /anita/ |
| Pied | tob /tob/ | moko /moko/ | jɑn /jɑn/ | бул /bul/ | lek /lek/ | va /va/ | iya /ija/ |
| Cœur | mdmagi /mədmaɡi/ | mona /mona/ | kayem /kajem/ | кутʼ /kutʼ/ | bel /bel/ | kapô /kapo/ | alutumopa /alutumopa/ |
| Os | tgɩ /təɡɪ/ | kuli /kuli/ | kun /kun/ | аʼт /aʔt/ | bun /bun/ | lokwaŋ /lɔkwaŋ/ | apova /apova/ |
| Sang | lkañ /lkaɲ/ | taiyoko /taijoko/ | kaim /kaim/ | сур /sur/ | blut /blut/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ | golana /ɡolana/ |
| Caca | sb /səb/ | — | — | — | pekpek /pɛkpɛk/ | — | — |
| Amour | — /—/ | auu kaenge /auː kaeŋɡe/ | kunum /kunum/ | — /—/ | laikim /lajkim/ | — /—/ | amige /amiɡe/ |
| Arbre | mon /mon/ | ita /ita/ | biin /biːn/ | ос /os/ | diwai /diwaj/ | alokwaŋ /alɔkwaŋ/ | yava /java/ |
| Chien | kayn /kajn/ | yana /jana/ | kuyak /kujak/ | тʼип /tʼip/ | dok /dok/ | avuŋ /avuŋ/ | gala /ɡala/ |
| Chat | pus /pus/ | pusi /pusi/ | kit /kit/ | — /—/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pusi /pusi/ |
| Poisson | kobsal /kobsal/ | amane /amane/ | takam /takam/ | ис /is/ | pis /pis/ | alim /alim/ | fayana /fajana/ |
| Oiseau | yakt /jakt/ | yaka /jaka/ | awon /awon/ | — | pisin /ˈpisin/ | menak /mɛnak/ | nama /nama/ |
| Papillon | gogaŋ /ɡoɡaŋ/ | — | — | — | bataplai /bataplaj/ | — | gokopala /ɡokopala/ |
| Œuf | yakt magi /jakt maɡi/ | tuku /tuku/ | — | еӈ /eːŋ/ | kiau /kiau/ | daluk /daluk/ | amuna /amuna/ |
| Cheval | kaj hos /kadʒ hos/ | osa /osa/ | auos /auos/ | — | hos /hos/ | bokhos /bɔkhɔs/ | silumata /silumata/ |
| Maison | kotp /kotəp/ | anda /anda/ | am /am/ | хус /xus/ | haus /haus/ | unyak /uɲak/ | yona /jona/ |
| Lait | ti mk /ti muk/ | andu /andu/ | muk /muk/ | — | susu /susu/ | sum /sum/ | duna /duna/ |
| Miel | bojm magi /bodʒim maɡi/ | oni /oni/ | kin wok /kin wok/ | — | hani /hani/ | bio thôk /biɔ tʰok/ | utaʼ gabe /utaʔ ɡabe/ |
| Sel | pi /pi/ | aipi /aipi/ | yol /jol/ | — | sol /sol/ | ŋgwêk /ŋɡwek/ | hage /haɡe/ |
| Vin | wain /wain/ | waene /waene/ | wain /wain/ | — | wain /wain/ | waiŋ /waiŋ/ | vaeni /vaeni/ |
| Riz | lays /lajs/ | — | — | — | rais /rais/ | — | laesi /laesi/ |
| Fer | ayn /ajn/ | aene /aene/ | ayen /ajen/ | — | ain /ain/ | aeŋ /aɛŋ/ | aeni /aeni/ |
| Livre | buk /buk/ | buku /buku/ | buk /buk/ | — | buk /buk/ | kapya /kapja/ | buku /buku/ |
| Manger | ñb /ɲəb/ | nepenge /nepeŋɡe/ | nemin /nemin/ | фен /fen/ | kaikai /kajkaj/ | yaŋ /jaŋ/ | de /de/ |
| Boire | ñb /ɲəb/ | na pee /na peː/ | ok ne /ok ne/ | эт /et/ | dring /dɾiŋ/ | num /num/ | de /de/ |
| Dormir | wsn kn- /wəsən kən/ | luu palenge /luː paleŋɡe/ | akál /akɑl/ | — | slip /slip/ | êk sôm /ek som/ | ouʼ hao /ouʔ hao/ |
| Un | nokom /nokom/ | mendai /mendai/ | makuw /makuw/ | хуса /xusa/ | wanpela /wanpɛla/ | doŋtom /dɔŋtɔm/ | bogo /boɡo/ |
| Deux | omŋal /omŋal/ | lapo /lapo/ | alew /alew/ | хынам /xɨnam/ | tu /tu/ | ju /ju/ | lole /lole/ |
| Trois | omŋal nokom /omŋal nokom/ | tepo /tepo/ | alewbino /alewbino/ | доӈ /doŋ/ | tripela /tripɛla/ | lô /lo/ | loleʼeʼ bogoʼeʼ /loleʔeʔ boɡoʔeʔ/ |
| Quatre | omŋal omŋal /omŋal omŋal/ | kitomende /kitomende/ | alalew /alalew/ | — | fopela /fopɛla/ | ayova /ajɔva/ | loleʼe loleʼe /loleʔe loleʔe/ |
| Cinq | omŋal omŋal nokom /omŋal omŋal nokom/ | yuungi /juːŋɡi/ | auok kal /auok kal/ | хак /xaːk/ | faiv /faiv/ | baheŋvi /bahɛŋvi/ | faefu /faefu/ |
| Bonjour | ñn /ɲən/ | kotaka /kotaka/ | ben kaba /ben kaba/ | — /—/ | halo /halo/ | — /—/ | amige /amiɡe/ |
| Merci | ñib /ɲib/ | yaka pilyino lenge /jaka piʎino leŋɡe/ | ngam ngam /ŋam ŋam/ | — /—/ | tenkyu /tɛŋkju/ | — /—/ | tega /teɡa/ |
| Bon | tep /tep/ | epe /epe/ | kanim /kanim/ | — /—/ | gutpela /ɡutpɛla/ | mavi /mavi/ | ho /ho/ |
| Nouveau | ksen /ksen/ | enenge /eneŋɡe/ | alokso /alokso/ | — | nupela /nupɛla/ | lukmuk /lukmuk/ | souva /souva/ |
| Rouge | lkañ /lkaɲ/ | kone /kone/ | kaim /kʰaim/ | сулʲ /sulʲ/ | retpela /retpela/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ | gitumaʼ /ɡitumaʔ/ |
| Blanc | tud /tud/ | kyeo /kjeo/ | namal /namal/ | — | waitpela /waitpela/ | thapuk /tʰapuk/ | efeʼ /efeʔ/ |
| Noir | mosb /mosəb/ | pumbuti /pumbuti/ | mitik /mitik/ | — | blakpela /blakpela/ | loŋgavu /lɔŋɡavu/ | nupa /nupa/ |
| Vert | kmab /kmab/ | sakapae /sakapae/ | — | — | grinpela /ɡrinpela/ | saŋgek /saŋɡɛk/ | — |
| Bleu | muk /muk/ | sakapae /sakapae/ | — | — | blupela /blupela/ | — | gumo /ɡumo/ |
| Sucre | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — | suga /suɡa/ | — | sukana /sukana/ |
Page 1/9
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap