Mende
Mendé
Niger-Congo (Mandé)
Le mendé est une langue de la branche mandée de la famille nigéro-congolaise, parlée par environ 2 millions de personnes, principalement dans le sud et l'est de la Sierra Leone, ainsi que par de plus petites communautés au Liberia et en Guinée. Il compte parmi les principales langues nationales de la Sierra Leone et sert de langue de travail provinciale dans une grande partie de son aire centrale. C'est une langue à tons, aujourd'hui généralement écrite au moyen d'une orthographe fondée sur l'alphabet latin. Le syllabaire mendé kikakui, qui s'écrit de droite à gauche, fut conçu vers 1917 par Mohamed Turay, puis considérablement augmenté par Kisimi Kamara, qui le diffusa à partir des années 1920 ; bien que désormais peu employé, il est codé dans Unicode comme une écriture distincte.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en mendé
kɔmpitei
Sources
- Mende New Testament "Ngowili Yekpei" (MENNT), bible.com version 2951; ASJP MENDE / MENDE_2 (confirmation)
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Niger-Congo (Mandé)
| Sens | Mendé | Kpelle | Vaï | Bambara | Dioula | Kita maninkakan | Maninka oriental |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | njɛi /ndʒɛi/ | ya /ja/ | ꕀ /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ |
| Feu | ngɔmbu /ŋɡɔmbu/ | ŋɔŋ /ŋɔŋ/ | ꕚ /ta/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | ta /ta/ |
| Soleil | folo /folo/ | fólo /fólo/ | ꔎꔒ /tele/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tle /tle/ | tele /tele/ |
| Lune | ngalu /ŋɡalu/ | ɣáloŋ /ɣáloŋ/ | ꕪꖃ /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | karo /karo/ |
| Étoile | tumbeka /tumbeka/ | pɛmɛlɛŋ-kao /pɛmɛlɛŋ kao/ | ꗋꗏ /tólò/ | dolo /dòlo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ |
| Nuit | kpindi /kpindi/ | kpini /kpini/ | lifi /lifi/ | su /su/ | su /su/ | su /su/ | su /su/ |
| Vent | fɛfɛ /fɛfɛ/ | fãa /fãː/ | ꔱꕩ /fija/ | fiɲɛ /fiɲɛ/ | fɔɲɔ /fɔɲɔ/ | fɔɲɔ /fɔɲɔ/ | fɔɲɔ /fɔɲɔ/ |
| Pierre | kɔtu /kɔtu/ | kɔni /kɔni/ | ꔖꘋ /sɛŋ/ | kaba /kaba/ | kabakuru /kabakuru/ | — | kaba /kaba/ |
| Montagne | ngiye /ŋɡije/ | — | ꗛꖻ /koõ/ | kulu /kulu/ | kulu /kulu/ | — | kɔnkɛ /kɔŋkɛ/ |
| Mère | nje /ndʒe/ | nee /neː/ | ꕒ /ɓa/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ |
| Père | kɛkɛ /kɛkɛ/ | nâŋ /nâŋ/ | ꕘ /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ |
| Fille | nyahalo /ɲahalo/ | lóŋ-nɛni /lóŋ nɛni/ | ꔔꘋ ꖷꖬꕮ /dɛ̃ musuma/ | denmuso /dɛnmuso/ | denmuso /denmuso/ | — | denmuso /dɛnmuso/ |
| Je | nya /ɲá/ | ńyãa /ńjãː/ | ꘋ /ŋ̀/ | ne /nè/ | n /ŋ́/ | ne /ne/ | ne /ne/ |
| Tu | bi /bí/ | í /í/ | ꔤ /ì/ | i /í/ | i /í/ | i /i/ | i /i/ |
| Nous | mu /mu/ | kú /kú/ | ꖷ /mù/ | an /án/ | an /án/ | an /án/ | an /an/ |
| Nom | laa /láá/ | lâa /lâː/ | ꕿꘌ /tɔ́ː/ | tɔgɔ /tɔ̀ɡɔ/ | tɔgɔ /tɔ́ɡɔ/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ |
| Personne | numu /numu/ | nuu /nuː/ | ꗞ /mo/ | mɔgɔ /mɔ̀ɡɔ/ | mɔgɔ /mɔ̀ɡɔ/ | — | mɔɔ /mɔː/ |
| Tête | ngu /ŋɡu/ | — | ꖴꘋ /kuŋ/ | kun /kun/ | kunkolo /kunkolo/ | — | kun /kũ/ |
| Œil | ngama /ŋɡama/ | ŋɛ /ŋɛ/ | ꕰ /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ña /ɲa/ | ɲa /ɲa/ |
| Oreille | ngoli /ŋɡoli/ | — | ꕿꖃ /tɔlɔ/ | tulo /tulo/ | tulo /tulo/ | tulo /tulo/ | tolo /tolo/ |
| Bouche | nda /nda/ | — | ꕞ /la/ | da /da/ | da /da/ | — | da /da/ |
| Dent | ngongou /ŋɡoŋɡou/ | nyiŋ /ɲiŋ/ | ɲiŋ /ɲiŋ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ |
| Langue | nɛi /nɛi/ | nɛŋ /nɛŋ/ | nɛ /nɛ/ | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ |
| Main | loko /loko/ | yee /jeː/ | ꗃꗏ /ɓolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ |
| Pied | kɔwɔ /kɔwɔ/ | kɔɔ /kɔː/ | ꔞꘋ /keŋ/ | sen /sèn/ | sen /sen/ | — | sen /sen/ |
| Cœur | lii /liː/ | lii /liː/ | ꔖꕇ /sɛni/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | jusu /dʒusu/ |
| Os | kala /kala/ | kau /kau/ | kuru /kuru/ | kolo /kolo/ | kolo /kolo/ | kulu /kulu/ | kolo /kolo/ |
| Sang | ŋama /ŋama/ | ŋãa /ŋãː/ | wuli /wuli/ | joli /dʒoli/ | joli /dʒoli/ | joli /dʒoli/ | jeli /dʒeli/ |
| Amour | ndoma /ndoma/ | wɛli /wɛli/ | ꔷꕩ /lija/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanin /kanĩ/ |
| Arbre | ngulu /ŋɡulu/ | wúru /wúru/ | ꗛꘋ /kɔŋ/ | jiri /dʒiri/ | yiri /jiri/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ |
| Chien | ngila /ŋɡila/ | nyila /ɲila/ | ꖙꖨ /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ |
| Chat | gɔngɔ /ɡɔŋɡɔ/ | nyàle /ɲàle/ | ꖷꖬ /musu/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | ñaakuma /ɲaːkuma/ | ɲaari /ɲaːri/ |
| Poisson | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ̃ɛ /ɲɛ̃ː/ | nyɛ /ɲɛ/ | jɛgɛ /dʒɛɡɛ/ | jɛgɛ /dʒɛɡɛ/ | jɛgɛ /dʒɛɡɛ/ | jɛɛ /dʒɛː/ |
| Œuf | ngalu /ŋɡalu/ | — | ꔞꔤ /kɛi/ | shɛfan /ʃɛfã/ | sisɛfan /sisɛfã/ | — | kili /kili/ |
| Cheval | so /so/ | soo /soː/ | ꖇ /sɔ/ | so /so/ | so /so/ | — | so /so/ |
| Maison | pɛlɛ /pɛlɛ/ | pɛ́rɛ /pɛ́rɛ/ | ꖴꖕ /kuu/ | so /so/ | so /so/ | so /so/ | bon /bon/ |
| Lait | nyiniya /ɲinija/ | ŋíni-ya /ŋíni ja/ | ꖬꖬ /susu/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ |
| Miel | kɔmi /kɔmi/ | kwɛ̃ŋ-wulɔ /kwɛ̃ŋ wulɔ/ | ꖴꖷ /kumu/ | di /di/ | li /li/ | — | li /li/ |
| Sel | kpolo /kpolo/ | kpolo /kpolo/ | ꖏ /kɔ/ | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | kɔɔ /kɔː/ |
| Vin | ndɔ /ndɔ/ | — | ꔠꔪ ꗬ /ɡɛpi kpɛ/ | diwɛn /diwɛn/ | divɛn /divɛ̃/ | ɛrɛsɛnji /ɛrɛsɛndʒi/ | — |
| Fer | kɔlu /kɔlu/ | kɔli /kɔli/ | ꖴꖫ /kundu/ | nɛgɛ /nɛɡɛ/ | nɛgɛ /nɛɡɛ/ | neke /neke/ | nɛɛ /nɛː/ |
| Soie | siki /siki/ | — | — | hadiri /hadiri/ | — | — | — |
| Livre | kɔlɔ /kɔlɔ/ | kɔlɔ /kɔlɔ/ | ꕺꖃ /kpɔlɔ/ | gafe /ɡafe/ | gafe /ɡafe/ | — | gbafe /ɡbafe/ |
| Manger | mɛ /mɛ/ | mii /miː/ | ꗏꘋ /lɔŋ/ | dun /dũ/ | dun /dun/ | don /don/ | domun /domũ/ |
| Boire | kpɔle /kpɔle/ | kpele /kpele/ | ꕆ /mi/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ |
| Un | yila /jila/ | tɔnɔ /tɔnɔ/ | ꗏꗒ /lɔnɗɔ/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ |
| Deux | fele /félé/ | feerɛ /feːrɛ/ | ꗱꘌꕟ /fèːrà/ | fila /fìla/ | fila /fìla/ | fila /fila/ | fila /fila/ |
| Trois | sawa /sawa/ | saaƃa /saːɓa/ | ꕢꕔ /sakpa/ | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ |
| Quatre | naani /naːni/ | náaŋ /náːŋ/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ |
| Cinq | lɔɔlu /lɔːlu/ | lɔ́ɔlu /lɔ́ːlu/ | sóólu /soːlu/ | duuru /duːru/ | duuru /dúːru/ | loolu /lóːlu/ | loolu /loːlu/ |
| Cent | hɔndɔ /hɔndɔ/ | ŋuŋ /ŋuŋ/ | ꖽꗒ /hɔnɗɔ/ | kɛmɛ /kɛmɛ/ | kɛmɛ /kɛ̀mɛ́/ | — | kɛmɛ /kɛmɛ/ |
| Bonjour | bua /bua/ | halee /haleː/ | ꘋꕯ ꖬꕎ ꘃꗡ ꗪ ꔤ ꕮ /ŋna suwa kɛɛ ɓɛ i ma/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | i ni sɔgɔma /i ni sɔɡɔma/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni se /i ni se/ |
| Merci | bisɛ /bisɛ/ | balika /balika/ | ꔤ ꕒꔤꕪ /i ɓaika/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ |
| Bon | nyande /ɲande/ | lɛ́lɛɛ /lɛ́lɛː/ | ꕈ /ɲi/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲuman /ɲuman/ | ñuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ |
| Nouveau | nina /nina/ | nina /nina/ | ꕯꕮ /nama/ | kura /kura/ | kura /kura/ | — | kuda /kuda/ |
| Rouge | kpɔlu /kpɔlu/ | kpɔlu /kpɔlu/ | kpou /kpou/ | bilen /bilen/ | bilen /bilen/ | bilen /bileɲ/ | wulen /wulen/ |
| Blanc | kole /kole/ | kole /kole/ | ꗬ /kpɛ/ | jɛ /dʒɛ/ | gwɛ /ɡwɛ/ | — | gbɛ /ɡbɛ/ |
| Noir | tɛli /tɛli/ | tɛi /tɛi/ | ꔱꘋ /fiŋ/ | fin /fin/ | fin /fin/ | — | fin /fin/ |
| Bleu | bulu /bulu/ | buluŋ /buluŋ/ | dsiron /dʒiron/ | bulaman /bulaman/ | bulaman /bulaman/ | — | — |
| Ordinateur | kɔmpitei | — | — | ɔridinatɛri /ɔridinatɛri/ | ɔridinatɛri /ɔridinatɛri/ | — | — |
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap