قشقایی
Qashqaï
Turcique (Oghuz, South Oghuz)
Le qashqai (Qašqāyī) est une langue turcique oghouze méridionale parlée par la confédération tribale qashqai de la province du Fars, dans le centre-sud de l'Iran, avec des populations importantes également à Bushehr, dans le Kohgiluyeh-Boyer-Ahmad, à Ispahan et au Khouzestan. Bien qu'elle soit géographiquement isolée du cœur oghouz principal (Anatolie, Azerbaïdjan, Turkménistan), elle est généalogiquement la plus proche de l'azerbaïdjanais — partageant l'harmonie vocalique oghouze, les suffixes casuels agglutinants et les désinences personnelles — plutôt que du turc. Des siècles de contact avec le persan et le lori ont produit d'importants emprunts lexicaux iraniens et quelques calques dans les structures de subordination (Csató 2005). Le peuple qashqai demeure partiellement nomade, menant l'une des plus grandes migrations saisonnières de longue distance encore subsistantes au monde (ilraah) entre les pâturages d'été des hauts plateaux du Zagros et les quartiers d'hiver des basses terres du sud. Il n'existe pas d'orthographe standard codifiée ; l'alphabet perso-arabe est utilisé dans les publications et l'alphabet latin dans les travaux universitaires.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en qashqaï
Sources
- Csató, Éva Á. (2005) "On copying in Kashkay", in Linguistic Convergence and Areal Diffusion: Case Studies from Iranian, Semitic and Turkic. Routledge, pp. 271-283
- Soper, John (1996) Loan Syntax in Turkic and Iranian. Eurolingua
- Doerfer, Gerhard (1988) Grammatik des Chaladsch. Harrassowitz (comparative South Oghuz reference)
- Glottolog: Qashqa'i
- Ethnologue: qxq
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Turcique (Oghuz, South Oghuz)
| Sens | Qashqaï | Azéri du Sud | Azéri | Gagaouze | Turc ottoman | Turkmène | Tatar de Crimée |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | su /su/ | سو /su/ | su /su/ | su /su/ | سو /su/ | suw /suːw/ | suv /suv/ |
| Feu | ot /ot/ | اوْد /od/ | od /od/ | ateş /aˈteʃ/ | آتش /aˈteʃ/ | ot /oːt/ | ateş /ateʃ/ |
| Soleil | gün /ɟyn/ | گۆنش /ɡyneʃ/ | günəş /ɟynæʃ/ | güneş /ɟyˈneʃ/ | كونش /ɡyˈneʃ/ | gün /ɡyn/ | küneş /kyneʃ/ |
| Lune | ay /aj/ | آی /aj/ | ay /ɑj/ | ay /aj/ | آی /aj/ | aý /ɑːj/ | ay /aj/ |
| Étoile | ulduz /ulduz/ | اولدوز /ulˈduz/ | ulduz /ulˈduz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ | یلدز /jɯlˈdɯz/ | ýyldyz /jɯɫˈdɯz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ |
| Nuit | gecə /ɡedʒæ/ | گئجه /ɡedʒæ/ | gecə /ɡedʒæ/ | gecä /ɡedʒæ/ | كیجه /ɡedʒe/ | gije /ɡidʒe/ | gece /ɡedʒe/ |
| Neige | qar /ɡar/ | قار /ɡɑɾ/ | qar /ɡɑɾ/ | kaar /kaːr/ | قار /kaɾ/ | gar /ɡar/ | qar /qɑr/ |
| Pierre | daş /dɑʃ/ | داش /daʃ/ | daş /daʃ/ | taş /taʃ/ | طاش /taʃ/ | daş /daʃ/ | taş /taʃ/ |
| Mère | ana /ana/ | آنا /ɑnɑ/ | ana /ɑnɑ/ | ana /aˈna/ | آنه /aˈne/ | ene /ene/ | ana /ana/ |
| Père | ata /ata/ | آتا /ɑtɑ/ | ata /ɑtɑ/ | boba /boˈba/ | پدر /peˈdeɾ/ | kaka /kaka/ | baba /baba/ |
| Fille | qız /ɡɯz/ | قیز /ɡɯz/ | qız /ɡɯz/ | kız /kɯz/ | قیز /kɯz/ | gyz /ɡɯz/ | qız /qɯz/ |
| Je | men /mæn/ | من /mæn/ | mən /mæn/ | bän /bæn/ | بن /ben/ | men /men/ | men /men/ |
| Tu | sen /sæn/ | سن /sæn/ | sən /sæn/ | sän /sæn/ | سن /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ |
| Nous | biz /biz/ | بیز /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | بز /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ |
| Nom | ad /ad/ | آد /ɑd/ | ad /ɑd/ | ad /ad/ | اسم /iˈsim/ | at /ɑːt/ | isim /iˈsim/ |
| Œil | göz /ɟøz/ | گؤز /ɡøz/ | göz /ɟøz/ | göz /ɟøz/ | كوز /ɡøz/ | göz /ɡøz/ | köz /køz/ |
| Oreille | qulağ /ɡuˈlaʁ/ | قولاق /ɡulɑɣ/ | qulaq /ɡulɑɣ/ | kulak /kulak/ | قولاق /kuˈlak/ | gulak /ɡuˈlak/ | qulaq /qulɑq/ |
| Nez | burun /buˈrun/ | بورون /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ | burnu /burˈnu/ | بورون /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ |
| Dent | diş /diʃ/ | دیش /diʃ/ | diş /diʃ/ | diş /diʃ/ | دیش /diʃ/ | diş /diʃ/ | tiş /tiʃ/ |
| Langue | dil /dil/ | دیل /dil/ | dil /dil/ | dil /dil/ | دیل /dil/ | dil /dil/ | til /til/ |
| Main | el /el/ | اَل /æl/ | əl /æl/ | el /el/ | ال /el/ | el /el/ | el /el/ |
| Pied | ayağ /aˈjaʁ/ | آیاق /ɑjɑɣ/ | ayaq /ɑˈjɑx/ | ayak /aˈjak/ | آیاق /ajak/ | aýak /aˈjak/ | ayaq /ajaq/ |
| Cœur | ürek /yˈɾæc/ | اۆرک /yræk/ | ürək /yɾæc/ | ürek /yˈrek/ | قلب /kalb/ | ýürek /jyɾek/ | yürek /jyrek/ |
| Os | sümük /syˈmyk/ | سۆمۆک /syˈmyk/ | sümük /syˈmyc/ | kemik /keˈmik/ | كمیك /keˈmik/ | süňk /syŋk/ | süyek /syjek/ |
| Sang | qan /qan/ | قان /ɡan/ | qan /ɡan/ | kan /kan/ | قان /kan/ | gan /ɡan/ | qan /qan/ |
| Amour | sevgi /sevˈɟi/ | سئوگی /sevɡi/ | sevgi /sevɟi/ | sevgi /sevˈɟi/ | عشق /aʃk/ | söýgi /søːjɡi/ | sevgi /sevɡi/ |
| Arbre | ağaç /aˈʁatʃ/ | آغاج /ɑɣɑdʒ/ | ağac /ɑɣɑdʒ/ | aaç /aːtʃ/ | آغاج /aˈʁatʃ/ | agaç /ɑɡɑtʃ/ | terek /terek/ |
| Chien | köpek /cøˈpæc/ | ایت /it/ | it /ɪt/ | köpek /køˈpek/ | كوپك /køˈpek/ | it /it/ | köpek /køpek/ |
| Chat | pišik /piˈʃic/ | پیشیک /piʃik/ | pişik /pɪʃɪc/ | kedi /keˈdi/ | كدی /keˈdi/ | pişik /piʃik/ | mışıq /mɯʃɯq/ |
| Poisson | balıq /baˈlɯx/ | بالیق /baˈlɯɡ/ | balıq /baˈlɯɡ/ | balık /baˈlɯk/ | بالق /baˈlɯk/ | balyk /baˈlɯk/ | balıq /baˈlɯq/ |
| Oiseau | quş /quʃ/ | قوش /ɡuʃ/ | quş /ɡuʃ/ | kuş /kuʃ/ | قوش /kuʃ/ | guş /ɡuʃ/ | quş /quʃ/ |
| Œuf | yumurta /jumurˈtɑ/ | يومورتا /jumurta/ | yumurta /jumuɾˈta/ | yımırta /jɯmɯrta/ | یومورطه /jumuɾˈta/ | ýumurtga /jumurtɡa/ | yımırta /jɯmɯrta/ |
| Ours | ayı /ɑjɯ/ | آیی /ajɯ/ | ayı /aˈjɯ/ | ayı /aˈjɯ/ | آیی /aˈjɯ/ | aýy /ajɯ/ | ayuv /ajuw/ |
| Maison | ev /ev/ | ائو /ev/ | ev /ev/ | ev /ev/ | خانه /xaːˈne/ | öý /øːj/ | ev /ev/ |
| Lait | süd /syd/ | سود /syd/ | süd /syd/ | süt /syt/ | سود /syd/ | süýt /syːjt/ | süt /syt/ |
| Miel | bal /bal/ | بال /bɑl/ | bal /bɑl/ | bal /bal/ | بال /bal/ | bal /bal/ | bal /bal/ |
| Sel | duz /duz/ | دوز /duz/ | duz /duz/ | tuz /tuz/ | طوز /tuz/ | duz /duz/ | tuz /tuz/ |
| Vin | şərab /ʃærɑb/ | شراب /ʃæˈɾab/ | şərab /ʃæˈɾab/ | şarap /ʃaˈrap/ | شراب /ʃaˈɾab/ | şerap /ʃerap/ | şarap /ʃaˈrap/ |
| Manger | yemek /jeˈmæc/ | یئمک /jemæk/ | yemək /jemæc/ | imää /iˈmæː/ | یمك /jeˈmek/ | iýmek /iːjmek/ | aşamaq /aʃamaq/ |
| Boire | içmek /itʃˈmæc/ | ایچمک /itʃmæk/ | içmək /ɪtʃmæc/ | içmää /itʃˈmæː/ | ایچمك /itʃˈmek/ | içmek /itʃmek/ | içmek /itʃmek/ |
| Dormir | yatmaq /jatˈmaq/ | یاتماق /jɑtmɑɡ/ | yatmaq /jatˈmax/ | uyumaa /ujuˈmaː/ | اویومق /ujuˈmak/ | uklamak /uklaˈmak/ | yuqlamaq /juqlaˈmaq/ |
| Un | bir /biɾ/ | بیر /bir/ | bir /bɪɾ/ | bir /bir/ | بر /biɾ/ | bir /biɾ/ | bir /bir/ |
| Deux | iki /iki/ | ایکی /iˈci/ | iki /iˈci/ | iki /iˈki/ | ایكی /iˈci/ | iki /iˈki/ | eki /eˈci/ |
| Trois | üç /ytʃ/ | اوچ /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | اوچ /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ |
| Quatre | dörd /dørd/ | دؤرد /døɾd/ | dörd /dœɾd/ | dört /dørt/ | درت /dørt/ | dört /dørt/ | dört /dørt/ |
| Cinq | beş /beʃ/ | بئش /beʃ/ | beş /beʃ/ | beş /beʃ/ | بش /beʃ/ | bäş /bæʃ/ | beş /beʃ/ |
| Cent | yüz /jyz/ | یوز /jyz/ | yüz /jyz/ | üz /yz/ | يوز /jyz/ | ýüz /jyz/ | yüz /jyz/ |
| Bonjour | salam /saˈlam/ | سلام /sælam/ | salam /sɑlɑm/ | selam /seˈlam/ | سلام /seˈlaːm/ | salam /sɑlɑːm/ | selâm /seˈlʲam/ |
| Merci | sağ olun /sɑːʁ oˈlun/ | ساغ اول /saɣ ol/ | təşəkkür /tæʃecːyɾ/ | saa ol /saː ol/ | تشكر ادرم /teʃekˈkyɾ edeˈɾim/ | sagboluň /sɑɡboluŋ/ | sağ ol /saɣ ol/ |
| Bon | yaxşı /jaxˈʃɯ/ | یاخشی /jaxʃɯ/ | yaxşı /jɑxʃɯ/ | ii /iː/ | ایی /iˈji/ | gowy /ɡowɯ/ | yahşı /jaχʃɯ/ |
| Rouge | qırmızı /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | قیرمیزی /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | qırmızı /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | kırmızı /kɯrmɯˈzɯ/ | قرمزی /kɯɾmɯˈzɯ/ | gyzyl /ɡɯˈzɯl/ | qırmızı /qɯrmɯˈzɯ/ |
| Blanc | ağ /ɑʁ/ | آغ /ɑɣ/ | ağ /ɑɣ/ | ak /ak/ | بیاض /beˈjaz/ | ak /ɑk/ | aq /ɑq/ |
| Noir | qara /ɡɑˈɾɑ/ | قارا /ɡɑˈɾɑ/ | qara /ɡɑˈɾɑ/ | kara /kaˈra/ | قره /kaˈɾa/ | gara /ɡɑˈrɑ/ | qara /qɑˈrɑ/ |
| Orange | portağal /poɾtaˈɣal/ | پرتقال /poɾtaˈɣal/ | portağal /poɾtaˈɣal/ | portokal /portoˈkal/ | پرتقال /poɾtaˈkal/ | pyrtykal /pɯrtɯˈkal/ | portaqal /poɾtaˈqal/ |
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap