Elsässisch
Alsacien
indo-européen (Germanique, occidental, haut-allemand, alémanique, Low Alemannic)
L’alsacien (Elsässisch) est l’alémanique inférieur de l’Alsace, dans l’est de la France — parent du suisse allemand et du souabe de l’autre côté du Rhin, mais façonné par trois siècles au sein de la France. Il désarrondit ou antériorise les voyelles allemandes à sa manière (Fir « feu », Hüs « maison »), garde le a sombre de Wàsser et Hànd, et emprunte ses politesses au français : Salü, Mersi. Parlé en 1999 par environ la moitié des adultes de la région et par bien moins d’enfants depuis, il n’a ni statut officiel ni orthographe fixe ; les formes données ici suivent l’Orthal, l’orthographe proposée par l’office régional de la langue.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en alsacien
Sources
- ASJP Database — ALSATIAN wordlist (transcriber André Müller)
- Martin, Ernst & Lienhart, Hans (1899–1907) Wörterbuch der elsässischen Mundarten. Strassburg: Trübner (woerterbuchnetz.de ElsWB)
- OLCA — Orthal, orthographe alsacienne (2016)
- Omniglot — Useful phrases in Alsatian
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : indo-européen (Germanique, occidental, haut-allemand, alémanique, Low Alemannic)
| Sens | Alsacien | Allemand suisse | Walser | Allemand de Pennsylvanie | Allemand valaisan | Francique oriental | Allemand standard suisse |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | Wàsser /vɒsər/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasər/ | Wasser /ʋasːər/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /ˈvasər/ |
| Feu | Fir /fiːr/ | Füür /fyːr/ | Für /fyːr/ | Feier /faɪər/ | Fyyr /fyːr/ | Feier /faɪɐ/ | Feuer /ˈfɔɪ̯ər/ |
| Soleil | Sùnn /sʊn/ | Sunne /sʊnə/ | Sunna /sʊnːa/ | Sunn /sʊn/ | Sunna /ˈsʊnːa/ | Sunn /sʊn/ | Sonne /ˈsɔnə/ |
| Lune | Mon /moːn/ | Mond /moːnd/ | Maa /maː/ | Muun /muːn/ | Mánu /ˈmaːnʊ/ | Maa /maː/ | Mond /moːnt/ |
| Étoile | Stërn /ʃtærn/ | Stärn /ʃtærn/ | Stärn /ʃtærn/ | Schtann /ʃtan/ | Stäru /ˈʃtæru/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ |
| Nuit | Nàcht /nɒxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ |
| Pluie | Räje /rɛjə/ | Rägä /ˈrɛːɡə/ | Räge /rɛɡə/ | Regge /ˈrɛɡə/ | Räge /rɛɡə/ | — | Regen /ˈreːɡən/ |
| Neige | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ |
| Vent | Wìnd /vɪnt/ | Wind /vɪnd/ | Wind /vind/ | Wind /vɪnt/ | Wind /ʋind/ | Wind /vɪnd/ | Wind /vɪnt/ |
| Terre | Erd /ert/ | Ärde /ɛrdə/ | Ärd /ærd/ | Erd /ɛrt/ | Ärde /ɛrdə/ | Erd /ɛɐd/ | Erde /ˈeːrdə/ |
| Pierre | Stein /ʃtein/ | Stei /ʃtɛi/ | Stei /ʃtai/ | Schtee /ʃteː/ | Stei /ʃtɛi/ | — | Stein /ʃtaɪn/ |
| Montagne | Bärri /bɛri/ | Bärg /bærɡ/ | — | Barig /ˈbarɪç/ | Bäärg /bæːrɡ/ | — | Berg /bɛrk/ |
| Mer | Meer /meːr/ | Meer /meːr/ | — | See /seː/ | Meer /meːr/ | — | Meer /meːr/ |
| Mère | Müeter /myətər/ | Mueter /muə̯tər/ | Müeter /myə̯tər/ | Mudder /mʊdər/ | Mu̜eter /ˈmuə̯tər/ | Mudder /mʊdɐ/ | Mutter /ˈmʊtər/ |
| Père | Vàtter /fɒtər/ | Vatter /fatər/ | Atti /atːi/ | Daadi /daːdi/ | Vattär /ˈfatːær/ | Vadder /fadɐ/ | Vater /ˈfaːtər/ |
| Je | ich /ɪx/ | ich /ɪx/ | ich /ix/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | i /i/ | ich /ɪç/ |
| Tu | dü /dy/ | du /duː/ | du /du/ | du /du/ | du /du/ | du /du/ | du /duː/ |
| Nous | mir /mir/ | mir /mir/ | wir /vir/ | mir /miːɐ̯/ | wier /ʋiər/ | mir /miɐ/ | wir /viːr/ |
| Nom | Nàme /nɒːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnamə/ | Naame /ˈnɔːmə/ | Namu /ˈnamu/ | Nama /ˈnamɐ/ | Name /ˈnaːmə/ |
| Tête | Kopf /kʰɔpf/ | Chopf /xɔpf/ | — | Kopp /kɔp/ | Chopf /xopf/ | — | Kopf /kɔpf/ |
| Œil | Aug /ɒik/ | Aug /aʊ̯ɡ/ | Oug /oʊɡ/ | Aag /ɔːk/ | Oig /ɔɪ̯ɡ/ | Aach /aːx/ | Auge /ˈaʊɡə/ |
| Oreille | Ohr /oːr/ | Oor /oːr/ | Oor /oːr/ | Ohr /oːr/ | Oor /oːr/ | Ohr /oːɐ/ | Ohr /oːr/ |
| Nez | Nàs /nɒːs/ | Nase /ˈnaːsə/ | Nasu /ˈnaːsu/ | Naas /nɔːs/ | Nase /ˈnaːsə/ | — | Nase /ˈnaːsə/ |
| Bouche | Mül /myːl/ | Muul /muːl/ | — | Maul /maʊl/ | Muul /muːl/ | — | Mund /mʊnt/ |
| Dent | Zohn /tsoːn/ | Zahn /tsaːn/ | Zan /tsan/ | Zaah /tsɔː/ | Zahn /tsaːn/ | Zah /tsaː/ | Zahn /tsaːn/ |
| Langue | Zùng /tsʊŋ/ | Zunge /ˈtsuŋə/ | Zungu /tsuŋːu/ | Zung /tsuŋ/ | Zunga /ˈtsuŋa/ | Zung /tsuŋ/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ |
| Main | Hànd /hɒnt/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ |
| Cœur | Hërz /hærts/ | Härz /hærts/ | Hërz /hɛrts/ | Hatz /hats/ | Härz /hærts/ | Herz /hɛrts/ | Herz /hɛrts/ |
| Os | Knoche /knɔxə/ | Chnoche /ˈxnɔxə/ | Bei /bei/ | Gnoche /ˈɡnoxə/ | Chnoche /ˈxnɔxə/ | Knocha /ˈknɔxɐ/ | Knochen /ˈknɔxən/ |
| Sang | Blüet /blyət/ | Bluet /bluət/ | Bluet /bluət/ | Blut /blut/ | Bluet /bluət/ | Blut /bluːd/ | Blut /bluːt/ |
| Amour | Lieb /liəp/ | Liebi /liə̯bi/ | Liebi /liə̯bi/ | liewe /liːvə/ | Liebi /ˈliə̯bi/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /ˈliːbə/ |
| Arbre | Baum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Boum /boʊm/ | Baam /ˈbɔːm/ | Boum /bɔʊ̯m/ | Bauma /baʊmaː/ | Baum /baʊm/ |
| Chien | Hùnd /hʊnt/ | Hund /hʊnd/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hung /hʊŋk/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ |
| Chat | Kàtz /kʰɒts/ | Chatz /xats/ | Chatz /xats/ | Katz /kats/ | Chatza /ˈxatsa/ | Katz /kats/ | Katze /ˈkatsə/ |
| Poisson | Fìsch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ |
| Oiseau | Vogel /foːɡəl/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | — | Voggel /fɔɡəl/ | Vogol /ˈfoɡol/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ |
| Œuf | Ei /ei/ | Ei /ei/ | — | Oi /ɔɪ/ | — | — | Ei /aɪ/ |
| Ours | Bär /bær/ | Bärr /bær/ | Bèèr /bɛːr/ | Baer /bɛːr/ | Bärr /bær/ | — | Bär /bɛːr/ |
| Cheval | Ross /rɔs/ | Ross /rɔs/ | — | Gaul /ɡaʊ̯l/ | — | — | Pferd /pfeːrt/ |
| Maison | Hüs /hyːs/ | Huus /huːs/ | Hus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Hus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ |
| Sel | Sàlz /sɒlts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | — | Salz /salts/ |
| Vin | Win /viːn/ | Wii /ʋiː/ | Wii /viː/ | Wei /vaɪ/ | Wii /ʋiː/ | — | Wein /vaɪ̯n/ |
| Livre | Buech /buəx/ | Buech /buəx/ | — | Buch /bux/ | — | — | Buch /buːx/ |
| Manger | ësse /æsə/ | ässe /æsə/ | ässe /æsə/ | esse /ɛsə/ | ässu /ˈæsːʊ/ | esse /ɛsə/ | essen /ˈɛsn̩/ |
| Boire | trìnke /trɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ | drinke /drɪŋkə/ | trichu /ˈtrɪxʊ/ | trinke /trɪŋkə/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ |
| Dormir | schlofe /ʃloːfə/ | schlofe /ˈʃlɔːfə/ | schlaafe /ʃlaːfə/ | schlofe /ˈʃlɔfə/ | schlaaffu /ˈʃlaːfʊ/ | schlafe /ʃlaːfə/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ |
| Un | eins /eins/ | eis /æɪ̯s/ | eins /æɪ̯ns/ | eens /eːns/ | eis /æɪ̯s/ | ans /ans/ | eins /aɪ̯ns/ |
| Deux | zwei /tsvei/ | zwöi /tsʋøi/ | zwei /tsʋei/ | zwee /tsveː/ | zwei /tsvɛi/ | zwaa /tsvaː/ | zwei /tsvaɪ̯/ |
| Trois | drei /drei/ | drü /dryː/ | drii /driː/ | drei /draɪ/ | drii /driː/ | drei /draɪ/ | drei /draɪ̯/ |
| Cinq | fìmf /fɪmf/ | füüf /fyːf/ | füüf /fyːf/ | fimf /fɪmf/ | füüf /fyːf/ | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ |
| Bonjour | Salü /saly/ | Grüezi /ɡryə̯tsi/ | Grüössi /ɡryə̯sːi/ | Hallo /haloː/ | Tagwol /ˈtaɡʋol/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Hallo /haˈloː/ |
| Merci | Mersi /mɛrsi/ | Merci /mɛrsi/ | Vergelts Gott /fɛrɡɛlts ɡot/ | Denki /dɛŋki/ | Vergälts Gott /fɛrɡælts ɡot/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | danke /ˈdaŋkə/ |
| Bon | güet /ɡyət/ | guet /ɡuə̯t/ | guet /ɡuə̯t/ | gut /ɡuːt/ | güet /ɡyə̯t/ | guad /ɡuə̯d/ | gut /ɡuːt/ |
| Nouveau | nei /nei/ | nöi /nøi/ | — | nei /naɪ/ | niww /niw/ | — | neu /nɔɪ̯/ |
| Rouge | rot /roːt/ | rot /rɔt/ | rot /rot/ | rot /rot/ | rot /rot/ | rood /roːd/ | rot /roːt/ |
| Blanc | wiss /vis/ | wyss /ʋiːs/ | wiiss /viːs/ | weiss /vaɪs/ | wiiss /viːs/ | weiß /vaɪs/ | weiss /vaɪs/ |
| Noir | schwàrz /ʃvɒrts/ | schwarz /ʃvarts/ | — | schwatz /ʃvats/ | schwarz /ʃvarts/ | — | schwarz /ʃvarts/ |
| Vert | grìen /ɡriən/ | grüen /ɡryən/ | grüe /ɡryə̯/ | grie /ɡriː/ | grie /ɡriə/ | — | grün /ɡryːn/ |
| Bleu | blau /blɑu/ | blau /blɑu/ | — | bloh /bloː/ | — | — | blau /blaʊ/ |
| Thé | Tee /teː/ | Tee /teː/ | — | Tee /teː/ | — | — | Tee /teː/ |
| Café | Kàffee /kɒfeː/ | Kafi /ˈkafi/ | — | Kaffi /ˈkafi/ | — | — | Kaffee /ˈkafe/ |
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap