Agta
Agta du Cagayan central
Austronésien
L'agta de Cagayan central est l'une des petites langues austronésiennes associées aux Négritos du nord de Luçon, aux Philippines, parlée par ~600 Agta chasseurs-cueilleurs dans la vallée de Cagayan et la province d'Isabela. Malgré le phénotype physique négrito (ascendance australo-mélanésienne) de ses locuteurs, la langue elle-même est entièrement austronésienne — résultat de siècles de glissement linguistique après le contact avec les habitants des basses terres de langue austronésienne, tandis que, génétiquement, les Agta représentent l'une des plus anciennes lignées humaines des Philippines (~30 000-50 000 ans). Sur le plan linguistique, l'agta de Cagayan central partage des traits du philippin du Nord avec l'ibanag et l'itawit voisins, mais avec des rétentions lexicales distinctives et un vocabulaire négrito traditionnel. Le travail de terrain de la SIL par Mayfield (1972) constitue la principale documentation linguistique. L'UNESCO le classe comme sérieusement en danger en raison du faible nombre de locuteurs, du glissement linguistique continu vers l'ilocano et le tagalog, et de la marginalisation des communautés négritos.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en agta du Cagayan central
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Austronésien
| Sens | Agta du Cagayan central | Ilocano | Tagalog | Tausug | Maranao | Maguindanao | Waray |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | danum /danum/ | danum /danum/ | tubig /tubiɡ/ | tubig /tubiɡ/ | ig /iɡ/ | ig /ʔiɡ/ | tubig /tubiɡ/ |
| Feu | apuy /ʔaˈpuj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | kāyu /kaːju/ | apoy /apoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | kalayo /kalajo/ |
| Soleil | bilag /bilaɡ/ | init /ʔinit/ | araw /ˈʔaɾaw/ | adlaw /adlaw/ | alongan /aloŋan/ | senang /seˈnaŋ/ | adlaw /ʔadlaw/ |
| Lune | hulan /hulan/ | bulan /bulan/ | buwan /buwan/ | bulan /bulan/ | bolan /bolan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /bulan/ |
| Étoile | bituen /biˈtuʔen/ | bituen /bituˈen/ | bituin /bituˈʔin/ | bituun /bituʔun/ | bito-on /bitoʔon/ | bitun /biˈtun/ | bitoon /bituʔon/ |
| Nuit | hiklom /hiklom/ | rabii /raˈbiʔi/ | gabi /ɡaˈbi/ | dūm /duːm/ | gagawiʼi /ɡaɡawiʔi/ | magabi /maɡabi/ | gabʼi /ɡabˈʔi/ |
| Pluie | udan /ʔuˈdan/ | tudo /ˈtudo/ | ulan /ˈʔulan/ | ulan /ˈulan/ | oran /ʔoran/ | ulan /ˈʔulan/ | uran /ˈʔuɾan/ |
| Vent | paddad /padːad/ | angin /ˈʔaŋin/ | hangin /haˈŋin/ | hangin /haŋin/ | angin /aŋin/ | endu /ʔənˈdu/ | hangin /haˈŋin/ |
| Terre | lutak /lutak/ | daga /daɡa/ | lupa /lupaʔ/ | lupaꞌ /lupaʔ/ | lopaʼ /lopaʔ/ | lupa /lupaʔ/ | tuna /tunaʔ/ |
| Pierre | batu /batu/ | bato /baˈto/ | bato /baˈtoʔ/ | batu /batu/ | wato /wato/ | watu /waˈtu/ | bato /baˈto/ |
| Montagne | bagetay /baɡetaj/ | bantay /banˈtaj/ | bundok /bunˈdok/ | būd /buːd/ | palaw /paˈlaw/ | palaw /paˈlaw/ | bukid /ˈbukid/ |
| Mer | bebay /bebaj/ | baybay /ˈbajbaj/ | dagat /ˈdaɡat/ | dagat /daɡat/ | ragat /raɡat/ | lagat /ˈlaɡat/ | dagat /ˈdaɡat/ |
| Mère | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | inaꞌ /inaʔ/ | ina /ina/ | ina /ˈʔina/ | nanay /nanaj/ |
| Père | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | amaꞌ /amaʔ/ | ama /ama/ | ama /ˈʔama/ | tatay /tataj/ |
| Je | sikán /siˈkan/ | siak /siˈak/ | ako /ʔaˈko/ | aku /aku/ | ako /ako/ | saki /saki/ | ako /ʔako/ |
| Tu | sikaw /siˈkaw/ | sika /siˈka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | ikaw /ikaw/ | seka /sɵka/ | seka /səka/ | ikaw /ʔikaw/ |
| Nous | sikitam / sikami /sikitam / sikami/ | datayo / dakami /dataˈjo / dakaˈmi/ | tayo / kami /ˈtaːjo / kaˈmi/ | kitaniyu / kami /kitaniju / kami/ | kita / kami /kita / kami/ | sekitanu / sekami /səkitanu / səkami/ | kita / kami /kita / kami/ |
| Nom | ngagan /ˈŋaɡan/ | nagan /ˈnaɡan/ | pangalan /paˈŋalan/ | ngan /ŋan/ | ngaran /ŋaran/ | ngala /ŋala/ | ngaran /ŋaran/ |
| Personne | tolay /tolaj/ | tao /ˈtao/ | tao /ˈtaʔo/ | tau /taʔu/ | taw /taw/ | taw /taw/ | tawo /ˈtawo/ |
| Tête | ulu /ʔulu/ | ulo /ˈʔulo/ | ulo /ˈʔulo/ | ū /ʔuː/ | olo /olo/ | ulu /ˈʔulu/ | ulo /ˈʔulo/ |
| Œil | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ |
| Oreille | talinga /taˈliŋa/ | lapayag /lapaˈjaɡ/ | tainga /taˈʔiŋa/ | taynga /tajŋa/ | tangila /taŋila/ | tangila /taˈŋila/ | talinga /taˈliŋa/ |
| Nez | igung /iɡuŋ/ | agong /ʔaˈɡoŋ/ | ilong /ʔiˈloŋ/ | ilung /ˈʔiluŋ/ | ngirong /ŋiroŋ/ | ngilung /ˈŋiluŋ/ | irong /ʔiˈɾoŋ/ |
| Bouche | simuk /simuk/ | ngiwat /ŋiˈwat/ | bibig /biˈbiɡ/ | simud /simud/ | ngariʼ /ŋariʔ/ | ngali /ˈŋali/ | baba /ˈbabaʔ/ |
| Dent | ngipon /ŋipon/ | ngipen /ŋiˈpen/ | ngipin /ŋiˈpin/ | ipun /ipun/ | ngipen /ŋipən/ | ngipen /ŋipen/ | ngipon /ŋipon/ |
| Langue | hilo /hilo/ | dila /ˈdila/ | dila /diˈlaʔ/ | dilaꞌ /dilaʔ/ | dilaʼ /dilaʔ/ | dila /dila/ | dila /diˈla/ |
| Main | kamat /kamat/ | ima /ʔima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /liˈma/ | kamot /kamot/ |
| Pied | takki /takːi/ | saka /ˈsaka/ | paa /paˈʔa/ | siki /siki/ | aʼi /aʔi/ | ai /ʔai/ | tiil /tiˈʔil/ |
| Cœur | poso /poso/ | puso /puso/ | puso /puˈsoʔ/ | jantung /dʒantuŋ/ | pusoʼ /pusoʔ/ | pusong /puˈsoŋ/ | kasingkasing /kasiŋkasiŋ/ |
| Os | tulang /tuˈlaŋ/ | tulang /ˈtulaŋ/ | buto /buˈtoʔ/ | bukug /ˈbukuɡ/ | tolan /toˈlan/ | tulan /tuˈlan/ | tul-an /tulˈʔan/ |
| Sang | dogo /doɡo/ | dara /ˈdaɾa/ | dugo /duˈɡoʔ/ | duguꞌ /duɡuʔ/ | rogoʼ /roɡoʔ/ | lugu /luɡuʔ/ | dugo /duˈɡoʔ/ |
| Amour | ayat /ʔaˈjat/ | ayat /ʔaˈjat/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ | lasa /lasa/ | kalimo /kalimo/ | kalini /kaˈlini/ | gugma /ɡuɡma/ |
| Arbre | kayo /kajo/ | kayo /kajo/ | puno /puno/ | kahuy /kahuj/ | kayo /kajo/ | kayu /kaˈju/ | kahoy /kahoj/ |
| Chien | atu /ˈʔatu/ | aso /ˈʔaso/ | aso /ˈʔaso/ | iruꞌ /iruʔ/ | aso /aso/ | aso /ˈʔaso/ | ayam /ˈʔajam/ |
| Chat | kuti /kuti/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | kuting /kutiŋ/ | pusa /pusa/ | kuting /kuˈtiŋ/ | misay /misaj/ |
| Poisson | ikan /ʔiˈkan/ | ikan /ʔiˈkan/ | isda /ʔisˈdaʔ/ | istaꞌ /ʔisˈtaʔ/ | seda /səˈdaʔ/ | seda /səˈdaʔ/ | isda /ʔisˈda/ |
| Oiseau | mamanuk /maˈmanuk/ | billit /bilˈlit/ | ibon /ʔiˈbon/ | manuk-manuk /manukmanuk/ | papanok /papanok/ | papanuk /papaˈnuk/ | tamsi /tamsi/ |
| Papillon | lollo /lolːo/ | kulibangbang /kulibaŋbaŋ/ | paruparo /paɾupaˈɾo/ | kabaꞌ-kabaꞌ /kabaʔkabaʔ/ | — | paro-paro /paroˈparo/ | alibangbang /ʔalibaŋˈbaŋ/ |
| Œuf | iklug /ʔikluɡ/ | itlog /ʔitˈloɡ/ | itlog /ʔitˈloɡ/ | iklug /ʔikluɡ/ | orak /orak/ | leman /ləˈman/ | bunay /buˈnaj/ |
| Cheval | kabayu /kabaju/ | kabalio /kaˈbaljo/ | kabayo /kaˈbajo/ | kuraꞌ /kuraʔ/ | kodaʼ /kodaʔ/ | kuda /kuda/ | kabayo /kaˈbajo/ |
| Maison | balay /balaj/ | balay /balaj/ | bahay /bahaj/ | bāy /baːj/ | walay /walaj/ | walay /waˈlaj/ | balay /balaj/ |
| Lait | gattak /ɡattak/ | gatas /ˈɡatas/ | gatas /ˈɡatas/ | gatas /ˈɡatas/ | gatas /ɡatas/ | gatas /ɡaˈtas/ | gatas /ˈɡatas/ |
| Miel | tahu /tahu/ | diro /diˈɾo/ | pulot /puˈlot/ | tunub /tunub/ | teneb /tənəb/ | teneb /təˈnəb/ | dugos /duˈɡos/ |
| Sel | asin /ʔaˈsin/ | asin /ʔaˈsin/ | asin /ʔaˈsin/ | asin /asin/ | asin /asin/ | timus /ˈtimus/ | asin /ʔaˈsin/ |
| Vin | basi /basi/ | arak /ˈʔarak/ | alak /ˈʔalak/ | tubig anggul /tubiɡ aŋɡul/ | — | — | bino /ˈbino/ |
| Fer | landuk /landuk/ | landok /lanˈdok/ | bakal /baˈkal/ | basiꞌ /basiʔ/ | potaw /potaw/ | putaw /puˈtaw/ | puthaw /putˈhaw/ |
| Manger | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | kumain /kumaˈʔin/ | kaun /kaʔun/ | mangan /maŋan/ | kakan /kaˈkan/ | kaon /kaʔon/ |
| Boire | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | minum /minum/ | minom /minom/ | inum /ʔiˈnum/ | inom /ʔinom/ |
| Dormir | masidug /masiduɡ/ | maturog /maˈtuɾoɡ/ | matulog /maˈtuloɡ/ | matūg /maˈtuːɡ/ | matorog /matoˈroɡ/ | tulug /ˈtuluɡ/ | turog /turoɡ/ |
| Un | takday /takdaj/ | maysa /majsa/ | isa /ʔiˈsa/ | isa /isa/ | isa /isa/ | isa /ˈʔisa/ | usa /ʔusa/ |
| Deux | duwa /ˈduwa/ | dua /duˈa/ | dalawa /dalaˈwa/ | duwa /duwa/ | dowa /dowa/ | dua /duwa/ | duha /duha/ |
| Trois | tallu /talːu/ | tallo /talˈlo/ | tatlo /tatˈloʔ/ | tū /tuː/ | telu /təlu/ | telu /təluʔ/ | tulo /tuˈlo/ |
| Quatre | appat /apːaːt/ | uppat /ʔupˈpat/ | apat /ˈʔapat/ | upat /upat/ | pat /pat/ | pat /pat/ | upat /ˈʔupat/ |
| Cinq | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cent | magatut /maɡatut/ | sangagasut /saŋaɡaˈsut/ | sandaan /sanˈdaʔan/ | hanggatus /haŋɡaˈtus/ | magatos /maɡatos/ | magatus /maɡatus/ | gatos /ɡaˈtos/ |
| Bonjour | kumusta /kumusta/ | kablaaw /kablaʔaw/ | kamusta /kamusta/ | kumusta /kumusta/ | kapian /kapijan/ | assalamu alaikum /assaˈlamu ʔaˈlajkum/ | kumusta /kumusta/ |
| Merci | salamat /salamat/ | agyamanak /ʔaɡjamanak/ | salamat /salamat/ | magsukul /maɡsukul/ | salamat /salamat/ | sukran /ˈsukɾan/ | salamat /salamat/ |
| Bon | napya /napja/ | naimbag /naʔimˈbaɡ/ | mabuti /mabuti/ | marayaw /marajaw/ | mapia /mapija/ | mapiya /maˈpija/ | maupay /maʔupaj/ |
| Nouveau | bagu /baɡu/ | baro /baˈɾo/ | bago /ˈbaɡo/ | baꞌgu /baʔɡu/ | bego /bəɡo/ | bagu /baˈɡu/ | bag-o /baɡˈʔo/ |
| Rouge | malabbaga /malabˈbaɡa/ | nalabaga /nalaˈbaɡa/ | pula /puˈlaʔ/ | pula /puˈla/ | marigaʼ /maˈriɡaʔ/ | maliga /maˈliɡa/ | pula /puˈla/ |
| Blanc | puhaw /puhaw/ | puraw /puˈɾaw/ | puti /puˈtiʔ/ | maputiꞌ /mapuˈtiʔ/ | mapoti /maˈpotiʔ/ | maputi /maputiʔ/ | busag /buˈsaɡ/ |
| Noir | ngisit /ŋisit/ | nangisit /naŋiˈsit/ | itim /ʔiˈtim/ | itum /ʔiˈtum/ | maitem /maˈʔitəm/ | maitem /maˈʔitəm/ | itom /iˈtom/ |
| Bleu | asul /asul/ | asul /aˈsul/ | asul /ʔaˈsul/ | bilu /biˈlu/ | biro /ˈbiro/ | biru /ˈbiru/ | asul /aˈsul/ |
| 99 | siyamafulu siyam /sijamafulu sijam/ | siam a pulo ket siam /siˈam a ˈpulo ket siˈam/ | siyamnapuʼt siyam /ʃamnaˈput ʃam/ | kasiyaman tagsiyam /kasijaman taɡsijam/ | — | — | kasiyaman kag siyam /kasijaˈman kaɡ siˈjam/ |
Page 1/8
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap