Basa Gayo
Gayo
Famille austronésienne (branche malayo-polynésienne, nord-ouest de Sumatra–îles Barrière)
Le gayo (Basa Gayo ; ISO 639-3 : gay) est une langue austronésienne parlée par le peuple gayo dans les hautes terres centrales de la province indonésienne d’Aceh, surtout à Aceh central, Bener Meriah et Gayo Lues. Il est généralement classé dans le groupe Sumatra du Nord-Ouest–Îles Barrières avec les langues batak, nias et mentawai, et reste généalogiquement distinct de l’acehnais voisin malgré de longs contacts. Le gayo possède plusieurs dialectes régionaux, et l’indonésien partage avec lui un nombre croissant de domaines publics. Il s’écrit en alphabet latin et demeure important dans la vie familiale, la littérature orale locale, les chants, les cérémonies et la transmission culturelle. La danse saman, patrimoine culturel gayo qui emploie des vers et chants en gayo, a été inscrite en 2011 par l’UNESCO sur la Liste du patrimoine culturel immatériel nécessitant une sauvegarde urgente.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en gayo
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Famille austronésienne (branche malayo-polynésienne, nord-ouest de Sumatra–îles Barrière)
| Sens | Gayo | Batak simalungun | Iban | Lampung | Musi | Vieux malais | Banjar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | weih /weih/ | bah /bah/ | ai /ai/ | way /waj/ | ayek /ajek/ | air /air/ | banyu /baɲu/ |
| Feu | rara /ɾaɾa/ | apuy /apuj/ | api /api/ | apui /apui/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| Soleil | matanlo /matanlo/ | mata ni ari /mata ni ari/ | mata-ari /mataari/ | matarani /matarani/ | matahari /matahari/ | matari /matari/ | matahari /matahari/ |
| Lune | ulen /ulən/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Étoile | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| Nuit | klam /klam/ | borngin /borŋin/ | malam /malam/ | dibingi /dibiŋi/ | malem /maləm/ | malam /malam/ | malam /malam/ |
| Pluie | uren /uˈrən/ | udan /uˈdan/ | ujan /uˈdʒan/ | ujan /udʒan/ | ujan /uˈdʒan/ | — | hujan /ˈhudʒan/ |
| Vent | kuyu /kuju/ | logou /loɡou/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | — | angin /aŋin/ |
| Terre | tanoh /tanɔh/ | tanoh /tanoh/ | tanah /tanah/ | tanoh /tanoh/ | tanah /tanah/ | — | tanah /tanah/ |
| Pierre | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ |
| Montagne | bur /bur/ | dolog /doloɡ/ | bukit /bukit/ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡunuŋ/ | — | gunung /ɡunuŋ/ |
| Mer | lut kolak /lut kɔlak/ | laut /laut/ | tasik /tasik/ | lawok /lawoʔ/ | laot /laot/ | — | laut /laut/ |
| Mère | ine /ine/ | inang /inaŋ/ | indai /indai/ | ina /ina/ | mak /mak/ | ibu /ibu/ | uma /uma/ |
| Père | ama /ama/ | bapa /bapa/ | apai /apai/ | bak /baʔ/ | bapak /bapak/ | bapa /bapa/ | abah /abah/ |
| Je | aku /aku/ | ahu /ahu/ | aku /aku/ | nyak /ɲaʔ/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| Tu | ko /ko/ | ho /ho/ | nuan /nuan/ | niku /niku/ | kau /kau/ | kamu /kamu/ | ikam /ikam/ |
| Nous | kitə / kami /kitə / kami/ | hita / hanami /hita / hanami/ | kitai / kami /kitai / kami/ | ram / sikam /ʁam / sikam/ | kito / kami /kito / kami/ | kita / kami /kita / kami/ | kita / kami /kita / kami/ |
| Nom | gerel /ɡərəl/ | goran /ɡoran/ | nama /nama/ | gelagh /ɡəlaʁ/ | namo /namo/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| Personne | jema /dʒəma/ | halak /halak/ | orang /ˈoraŋ/ | jelema /dʒələma/ | wong /woŋ/ | — | urang /uraŋ/ |
| Tête | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | pala /pala/ | hulu /hulu/ | palak /palak/ | — | kapala /kapala/ |
| Œil | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Oreille | kemiring /kəmiriŋ/ | pinggol /piŋɡol/ | pending /pəndiŋ/ | cuping /tʃupiŋ/ | telingo /teliŋo/ | — | talinga /taˈliŋa/ |
| Nez | iung /iuŋ/ | igung /iɡuŋ/ | idung /iduŋ/ | irung /iʁuŋ/ | idung /iduŋ/ | — | hidung /hiduŋ/ |
| Bouche | awah /awah/ | babah /babah/ | mulut /ˈmulut/ | banguk /baŋuk/ | mulut /mulut/ | — | muntung /muntuŋ/ |
| Dent | ipon /ipɔn/ | ipon /ipon/ | ngeliʼ /ŋeliʔ/ | ipon /ipon/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ |
| Langue | délah /deːlah/ | dilah /dilah/ | dilah /dilah/ | emo /əmo/ | lidah /lidah/ | lidah /lidah/ | ilat /ilat/ |
| Main | pumu /pumu/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | pungow /puŋow/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ |
| Cœur | ate /ate/ | uhur /uhur/ | ati /ati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | ati /ati/ |
| Os | tulən /tulən/ | holi-holi /holiˈholi/ | tulang /tulaŋ/ | tehulan /təhulon/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ |
| Sang | rayoh /rajɔh/ | daroh /daroh/ | darah /darah/ | rah /ʁɔh/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ |
| Caca | tai /tai/ | tois /tois/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | taik /taik/ | — | tahi /tahi/ |
| Amour | kunyung /kuɲuŋ/ | holong /holoŋ/ | rinduai /rinduai/ | cinta /tʃinta/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| Arbre | kayu /kaju/ | hayu /haju/ | kayu /kaju/ | batang kayu /bataŋ kaju/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | batang /bataŋ/ |
| Chien | asu /asu/ | baliang /baliaŋ/ | ukui /ukui/ | asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | hadupan /hadupan/ |
| Chat | kucing /kutʃiŋ/ | huting /hutiŋ/ | mayau /majau/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | — /—/ | pusa /pusa/ |
| Poisson | ikən /ˈikən/ | ihan /ˈihan/ | ikan /ˈikan/ | iwa /ˈiwo/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ikan/ | iwak /ˈiwak/ |
| Oiseau | manuk /manuk/ | manuk-manuk /manukˈmanuk/ | burung /buruŋ/ | burung /buʁuŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ |
| Papillon | kalangmemang /kalaŋməmaŋ/ | ampul-ampul /ampulˈampul/ | kelelaway /kələlaway/ | halibambang /halibambaŋ/ | — | — | kupu-kupu /kupukupu/ |
| Œuf | tenaruh /tənaruh/ | tinaruh /tinaruh/ | telu /təlu/ | telui /təlui/ | telok /telok/ | — | hintalu /hintalu/ |
| Ours | telkah /təlkah/ | gipul /ɡipul/ | jugam /dʒuɡam/ | beruang /bəʁuaŋ/ | — | — | biruang /biruaŋ/ |
| Maison | umah /umah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | lamban /lamban/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ |
| Sel | poa /poa/ | sira /sira/ | garam /ɡaram/ | uyah /ujah/ | garam /ɡaram/ | garam /ɡaram/ | uyah /ujah/ |
| Manger | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | makai /makai/ | nganik /ŋanik/ | makan /makan/ | makan /makan/ | makan /makan/ |
| Boire | minum /minum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | nginum /ŋinum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | nginum /ŋinum/ |
| Dormir | nomé /nome/ | modom /modom/ | tinduk /tinduʔ/ | pedom /pədɔm/ | tido /tido/ | tidur /tidur/ | guring /ɡuriŋ/ |
| Un | sara /saɾa/ | sada /sada/ | satu /satu/ | sai /sai/ | siko /siko/ | sa /sa/ | asa /asa/ |
| Deux | roa /roa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | rua /ruwa/ | duo /duo/ | dua /dua/ | dua /dua/ |
| Trois | tulu /tuluː/ | tolu /tolu/ | tiga /tiɡa/ | telu /təlu/ | tigo /tiɡo/ | tlu /tlu/ | talu /talu/ |
| Quatre | opat /opat/ | opat /opat/ | empat /əmpat/ | pat /pat/ | empat /əmpat/ | mpat /əmpat/ | ampat /ampat/ |
| Cinq | lime /lime/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cent | seratus /səratus/ | saratus /saratus/ | seratus /səratus/ | seratus /səʁatus/ | seratus /səratus/ | ratus /ratus/ | saratus /saratus/ |
| Bonjour | salam /salam/ | horas /horas/ | salam /salam/ | tabik /tabik/ | halo /halo/ | — /—/ | salam /salam/ |
| Merci | berejen /bərədʒən/ | diatebei /diatebei/ | terima kasih /tərima kasih/ | tarima kasih /tarima kasih/ | terimo kasih /terimo kasih/ | — /—/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| Bon | jeroh /dʒeɾoh/ | dear /dear/ | manah /manah/ | hayep /hajep/ | bagus /baɡus/ | baik /baik/ | bagus /baɡus/ |
| Nouveau | ayu /aju/ | baru /baru/ | baru /baru/ | ampai /ampai/ | anyar /aɲar/ | — | hanyar /haɲar/ |
| Rouge | ilang /ilaŋ/ | gerger /ɡerɡer/ | mirah /miɾah/ | suluh /suluh/ | merah /ˈmerah/ | merah /merah/ | habang /habaŋ/ |
| Blanc | putih /putih/ | lopak /lopak/ | burak /burak/ | handak /handak/ | putih /putih/ | putih /putih/ | putih /putih/ |
| Noir | item /item/ | birong /biroŋ/ | chelum /tʃəlum/ | halom /halom/ | item /itəm/ | hitam /hitam/ | hirang /hiraŋ/ |
| Vert | ijo /idʒo/ | ratah /ratah/ | ijau /idʒau/ | hujau /hudʒau/ | ijo /idʒo/ | — | hijau /hidʒau/ |
| Ordinateur | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | — | komputer /komˈputər/ |
| Sushi | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | pekasam /pəkasam/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| Café | kupi /kupi/ | kopi /kopi/ | kupi /kupi/ | kupi /kupi/ | — | — | kupi /kupi/ |
| Sucre | gule /ɡulə/ | gula /ɡula/ | gula /ɡula/ | gula /ɡula/ | — | — | gula /ɡula/ |
Page 1/8
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap