ལ་དྭགས་སྐད
Ladakhi
Sino-tibétain
Le ladakhi (bhoti, autonyme La-dwags-skad) est une langue bodish tibétique occidentale de la région du Ladakh, en Inde, la langue tibétique la plus orientale de l'Himalaya indien. Langue sœur du balti (bft) au sein du sous-groupe ladakhi-balti, le ladakhi a conservé de nombreux traits phonologiques archaïques perdus dans le tibétain central (bo), notamment les groupes consonantiques initiaux et un système vocalique plus riche. La tradition monastique bouddhiste a produit une vaste littérature religieuse en tibétain classique accompagnée de commentaires en ladakhi ; la tradition scripturale locale utilise l'uchen tibétain avec des adaptations bhoti régionales. À la suite de l'élévation du Ladakh au statut de territoire de l'Union en 2019, le ladakhi a gagné une reconnaissance officielle accrue aux côtés de l'hindi, de l'ourdou et de l'anglais. Le Ladakhi-English Dictionary de Norman (2010) et la Ladakhi Grammar de Koshal (1979) constituent les principaux ouvrages de référence modernes.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en ladakhi
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Sino-tibétain
| Sens | Ladakhi | Balti | Tibétain classique | Sherpa | Sikkimais | Tibétain classique liturgique | Dzongkha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Feu | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ | མེ /mi/ |
| Soleil | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ |
| Lune | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བ /dau/ |
| Étoile | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐརམ /kaːm/ |
| Nuit | མཚན /tsʰen/ | མཚན /tsʰan/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | ནུབ /nup/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ནུབ་མོ /numu/ |
| Pluie | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆརཔ /tɕʰaːp/ |
| Neige | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁཝ /kʰau/ |
| Vent | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /rluŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ |
| Terre | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| Pierre | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ |
| Montagne | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | — | རི /ʐi/ | རི /ri/ |
| Mer | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ | — | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ |
| Mère | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Père | ཨ་བ /aba/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པོ /apo/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པ /apa/ |
| Fille | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམོ /bum/ |
| Je | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Tu | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| Nous | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ངེད /ŋed/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ངེད /ŋed/ | ང་བཅས /ŋatɕe/ |
| Nom | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /meŋ/ |
| Personne | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| Tête | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /mɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ko/ | མགུ་ཏོ /ɡuto/ |
| Œil | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ | མིག་ཏོ /mito/ |
| Oreille | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣ་བ /naba/ | རྣ་བ /rnaba/ | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | — | རྣ་བ /nawa/ | རྣམ་ཅོག /namtɕo/ |
| Nez | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /na/ | ལྷ་པ /ɬapa/ |
| Bouche | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| Dent | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| Langue | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ |
| Main | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ /lakpa/ | ལགཔ /lap/ |
| Pied | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /káːm/ |
| Cœur | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ཧིང /hiŋ/ |
| Os | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུ་ཏོག /ruːto/ |
| Sang | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྲག /ʈʰaː/ |
| Amour | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་བ /dɡaba/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Arbre | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Chien | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /cʰi/ | རོ་ཁྱི /rotɕʰi/ |
| Chat | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལི /ptɕili/ |
| Poisson | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| Oiseau | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /ptɕa/ |
| Ours | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | དོམ /dom/ | དོམ /tʰom/ | — | དོམ /tʰom/ | དོམ /doːm/ |
| Cheval | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ |
| Maison | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ |
| Lait | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /ʔoːm/ |
| Miel | རང་རྩི /raŋ tsi/ | — | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | སྦྲང /raŋ/ | — | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | སྦྱང /bdʑaŋ/ |
| Sel | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| Vin | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /rɡun tɕʰaŋ/ | — | — | རྒུན་ཆང /kỹ tɕaŋ/ | — |
| Fer | ལྕགས /ltʃaks/ | — | ལྕགས /ltɕaɡs/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaːk/ |
| Livre | ཀི་དེབ /kideb/ | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | དེབ /dep/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | ཀི་ལྟབ /kitap/ |
| Manger | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /bza/ | ཟ /za/ | ཟ /sa/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ |
| Boire | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Dormir | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ |
| Un | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /ɡtɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕi/ |
| Deux | གཉིས /ɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɡɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Trois | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /súm/ |
| Quatre | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /bʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ |
| Cinq | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ |
| Cent | བརྒྱ /rɡʲa/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /brɡja/ | — | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /dʑa/ |
| Bonjour | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Merci | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kaʈʰitɕʰe/ |
| Bon | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
| Nouveau | སོ་མ /soma/ | གསར་པ /sarpa/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསམ་པ /samba/ | — | གསར་པ /saːpa/ | གསརཔ /saːp/ |
| Rouge | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /dmar po/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམར་པོ /maː po/ | དམརཔོ /maːp/ |
| Blanc | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀརཔོ /kaːp/ |
| Noir | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པོ /naɡpo/ | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པུ /nakpu/ | — | ནག་པོ /nako/ | གནགཔོ /nap/ |
| Vert | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ཧོནམ /høm/ |
| Bleu | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | སྔོན་པོ /sngon po/ | — | — | སྔོན་པོ /ŋø̃po/ | — |
Page 1/9
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap