Tolışi
Talyche
indo-européen (Iranien, nord-ouest)
Le talysh (Tolışi) est une langue iranienne du nord-ouest, parlée sur la côte sud-ouest de la Caspienne par environ 900 000 personnes dans le sud de l’Azerbaïdjan (Lankaran, Astara, Lerik, Masally) et dans les provinces caspiennes d’Iran (Gilan, Ardabil). Apparenté au tati et au mède historique, il conserve plusieurs traits iraniens archaïques que le persan a perdus. On distingue trois grands groupes dialectaux : septentrional (Azerbaïdjan), central et méridional (Iran). En Azerbaïdjan, le talysh est reconnu comme langue minoritaire et s’écrit en alphabet latin — en cyrillique aussi à l’époque soviétique ; en Iran il emploie l’écriture arabo-persane. Le khanat de Talysh (1747-1828) fut un État indépendant avant la conquête russe.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en talyche
ğənd
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : indo-européen (Iranien, nord-ouest)
| Sens | Talyche | Mazandarani | Tadjik | Guilaki | Lori du Sud | Zazaki | Lori |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ov /ov/ | آو /ɒːv/ | об /ob/ | او /ɒw/ | âw /ɒːw/ | aw /aw/ | او /ɒw/ |
| Feu | otəş /otəʃ/ | تش /tæʃ/ | оташ /otaʃ/ | تش /tæʃ/ | taš /taʃ/ | adır /aˈdɨɾ/ | تش /tæʃ/ |
| Soleil | rüj /ɾyʒ/ | آفتاب /ɒːftɒːb/ | офтоб /oftob/ | آفتاب /ɒːftɒːb/ | xor /xor/ | tîj /tiːʒ/ | هور /hor/ |
| Lune | ümüj /ymyʒ/ | مونگ /muŋɡ/ | моҳ /moh/ | ماه /mɒːh/ | mâng /mɑːŋ/ | aşmî /aʃˈmiː/ | مانگ /mɒːŋɡ/ |
| Étoile | əstovə /əstovə/ | اساره /esːɒːˈɾe/ | ситора /sitoˈra/ | ستاره /setɑːˈɾe/ | estâre /esˈtɑːɾe/ | astare /asˈtaːre/ | ستاره /esˈtɒːɾe/ |
| Nuit | şəv /ʃəv/ | شو /ʃow/ | шаб /ʃab/ | شو /ʃo/ | šow /ʃow/ | şewe /ʃɛwɛ/ | شو /ʃow/ |
| Pluie | voş /voʃ/ | وارش /vɒːˈɾeʃ/ | борон /boˈron/ | وارش /vɒːɾəʃ/ | bârun /bɒːrun/ | varan /vɑɾˈɑn/ | بارون /bɒːrun/ |
| Neige | voə /voə/ | ورف /vərf/ | барф /barf/ | ورف /varf/ | barf /barf/ | vor /voɾ/ | برف /barf/ |
| Vent | vo /vo/ | وا /vɒ/ | бод /bod/ | — | bâd /bɒd/ | va /va/ | باد /bɒd/ |
| Terre | zəmin /zəmin/ | خاک /xɒːk/ | хок /xok/ | خاک /xɒːk/ | zamin /zamin/ | erd /ɛrd/ | خاک /xɒːk/ |
| Pierre | sığ /sɨʁ/ | سنگ /saŋɡ/ | санг /saŋɡ/ | سنگ /saŋɡ/ | sang /saŋɡ/ | kemer /kɛˈmɛr/ | برد /beɾd/ |
| Montagne | band /band/ | کوه /kuh/ | кӯҳ /kɵh/ | کوه /kuh/ | — | ko /ko/ | کوء /kuʔ/ |
| Mer | dıyo /dɨjo/ | دریو /dæɾˈjo/ | баҳр /bahr/ | دریا /dæɾjɒː/ | — | derya /dɛɾˈja/ | دریا /dærjɒ/ |
| Mère | muə /muə/ | مار /mɒːɾ/ | модар /modar/ | ماری /mɒːɾi/ | dâ /dɑː/ | maye /ˈmajɛ/ | دا /dɒː/ |
| Père | pıə /pɯə/ | پئر /pæʔɾ/ | падар /padar/ | پر /pær/ | bowâ /boˈwɑː/ | pî /piː/ | بُوَا /buwɒː/ |
| Fille | kinə /kinə/ | دتر /dəteɾ/ | духтар /duxtar/ | — | — | keyna /ˈkejna/ | دختر /doxtær/ |
| Je | az /az/ | من /men/ | ман /man/ | من /mən/ | mo /mo/ | ez /ɛz/ | مه /me/ |
| Tu | tı /tɨ/ | تِه /te/ | ту /tu/ | تو /tu/ | to /to/ | ti /ti/ | تو /to/ |
| Nous | əmə /əmə/ | اما /emaː/ | мо /mo/ | امان /amɒn/ | ima /iˈma/ | ma /ma/ | ایما /iːmɑ/ |
| Nom | nom /nom/ | نوم /num/ | ном /nom/ | نام /nɒːm/ | num /num/ | name /ˈnaːme/ | نوم /nom/ |
| Personne | odəm /odəm/ | آدم /ɒdem/ | одам /oˈdam/ | — | — | merdim /mɛrˈdim/ | انسان /ensɒn/ |
| Tête | sə /sə/ | سر /sar/ | сар /sar/ | سر /sar/ | — | sere /seˈɾe/ | سر /sær/ |
| Œil | çəş /tʃəʃ/ | چش /tʃæʃ/ | чашм /tʃaʃm/ | چوم /tʃum/ | tiya /tiˈja/ | çim /tʃim/ | چش /tʃæʃ/ |
| Oreille | guš /ɡuʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | гӯш /ɡɵʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | guš /ɡuʃ/ | goş /ɡoʃ/ | گوش /ɡuʃ/ |
| Nez | vıni /vɨni/ | دماغ /dæˈmɒɣ/ | бинӣ /biˈni/ | دماغ /dəmaɣ/ | — | zınci /zɨndʒi/ | — |
| Bouche | qəv /ɡəv/ | دهون /dæˈhun/ | даҳон /daˈhon/ | دهن /dəˈhən/ | — | fek /fɛk/ | گپ /ɡop/ |
| Dent | dandon /dandon/ | دندون /dandun/ | дандон /dandon/ | دندن /dəndan/ | dendun /dendun/ | dından /dɨndan/ | دندون /dendun/ |
| Langue | zıvon /zɨvon/ | زوون /zəvun/ | забон /zaˈbon/ | زوان /zəvɒn/ | zown /zown/ | ziwan /ziwaːn/ | زون /zun/ |
| Main | dast /dast/ | دس /dæs/ | даст /dast/ | دس /dæs/ | das /das/ | dest /dɛst/ | دس /dæs/ |
| Pied | lıng /lɨŋɡ/ | لینگ /liŋɡ/ | пой /poj/ | لینگ /liŋɡ/ | pâ /pɑː/ | lınge /ˈlɨŋɡe/ | پا /pɒː/ |
| Cœur | zırə /zɯɾə/ | دل /del/ | дил /dil/ | دیل /dil/ | del /del/ | zerre /ˈzɛrːe/ | دل /del/ |
| Os | astə /ˈastə/ | هسکا /heskɒ/ | устухон /ustuˈxon/ | استخان /ostexɒn/ | has /has/ | este /esˈte/ | استخو /ostexo/ |
| Sang | xun /xun/ | خون /xun/ | хун /xun/ | خون /xun/ | xun /xun/ | gonî /ɡoniː/ | خون /xun/ |
| Caca | qü /ɡy/ | — | гӯҳ /ɡɵh/ | — | — | gî /ɡiː/ | — |
| Amour | hışt /hɯʃt/ | عشق /ɛʃq/ | ишқ /iʃq/ | عشق /ɛʃq/ | âšeqi /ɒːʃeˈqi/ | hes /hɛs/ | عشق /ɛʃq/ |
| Arbre | dor /doɾ/ | دار /dɒːɾ/ | дарахт /daraxt/ | دار /dɒːɾ/ | derext /deˈɾaxt/ | dare /ˈdaɾɛ/ | دار /dɒːɾ/ |
| Chien | səg /səɡ/ | سَگ /sæɡ/ | саг /saɡ/ | سَگ /sæɡ/ | seg /seɡ/ | kutık /kutɨk/ | سَگ /sæɡ/ |
| Chat | pışi /pɯʃi/ | پَشی /pæʃi/ | гурба /ɡurˈba/ | پیشی /piʃi/ | gorbe /ɡoɾˈbe/ | pısıng /pɨsɨŋɡ/ | پشیله /pæʃilæ/ |
| Poisson | moy /moj/ | ماهی /maːhi/ | моҳӣ /moˈhi/ | ماهی /mɒːhi/ | mohi /mohi/ | mase /mase/ | ماهی /moi/ |
| Oiseau | pərəndə /pəɾəndə/ | مرغ /mærɣ/ | паранда /paranda/ | مرغ /murɣ/ | — | mıriçık /mɨritʃɨk/ | بالنه /bɒlenæ/ |
| Papillon | lüləpər /lyləpəɾ/ | پاپلی /pɒːpɪˈli/ | шапалак /ʃapalak/ | — | — | perperike /pɛrpɛˈɾike/ | — |
| Œuf | uvə /uvə/ | مرغانه /mærɣɒːne/ | тухм /tuxm/ | مرغانه /murɣɒne/ | — | hak /hɑk/ | ترمغ /termoɣ/ |
| Ours | xərs /xəɾs/ | اش /æʃ/ | хирс /xirs/ | خيش /xiʃ/ | — | heş /hɛʃ/ | خرس /xers/ |
| Cheval | asp /asp/ | اسپ /asp/ | асп /asp/ | اسب /asb/ | — | estor /esˈtor/ | اسب /æsb/ |
| Maison | ka /ka/ | سره /særæ/ | хона /xona/ | خنه /xænæ/ | xune /xuˈne/ | keye /ˈkɛjɛ/ | حونه /hunæ/ |
| Lait | şıt /ʃɨt/ | شیر /ʃir/ | шир /ʃir/ | شیر /ʃir/ | šir /ʃir/ | şit /ʃit/ | شیر /ʃir/ |
| Miel | angivin /aŋɡivin/ | عسل /asel/ | асал /aˈsal/ | عسل /æsəl/ | — | hıngımên /hɨŋɡɨmen/ | عسل /æsæl/ |
| Sel | nemek /nemek/ | نمک /nemek/ | намак /naˈmak/ | — | — | sol /sol/ | نمک /nemæk/ |
| Riz | bırz /bɨɾz/ | برنج /beˈɾendʒ/ | биринҷ /biˈrindʒ/ | بج /bədʒ/ | — | riz /ɾiz/ | — |
| Fer | osın /osɨn/ | آهن /ɒhan/ | оҳан /ohan/ | — | — | asın /aˈsɨn/ | آهن /ɒhen/ |
| Roue | təkər /təkəɾ/ | چرخ /tʃærx/ | чарх /tʃarx/ | چرخ /tʃærx/ | — | çerx /tʃɛrx/ | — |
| Soie | avşim /avʃim/ | ابریشم /abriʃem/ | абрешим /abreˈʃim/ | ابریشم /abriʃəm/ | — | birîsim /biɾiːˈsim/ | اوریشم /uriʃem/ |
| Livre | kitob /kitob/ | کتاب /ketɒb/ | китоб /kiˈtob/ | کیتاب /kiˈtɒːb/ | — | kitab /kiˈtab/ | کتو /ketow/ |
| Manger | hardə /haɾdə/ | خوردن /xoɾdæn/ | хӯрдан /xɵrˈdan/ | خوردن /xoɾdæn/ | xardan /xarˈdan/ | werdiş /ˈweɾdiʃ/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ |
| Boire | peşomə /peʃomə/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | нӯшидан /nɵʃidan/ | خوردن /xoɾdæn/ | xardan /xarˈdan/ | şimitiş /ʃiˈmitiʃ/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ |
| Dormir | hıte /hɨte/ | بخاتن /bæxɒːten/ | хобидан /xobiˈdan/ | خوتن /xutæn/ | xawsidan /xawsiˈdan/ | rakewtiş /raˈkɛwtiʃ/ | خوسیدن /xowsiˈdan/ |
| Un | i /i/ | یک /jæk/ | як /jak/ | ای-تا /itɒː/ | yak /jak/ | yew /jɛw/ | یَک /jæk/ |
| Deux | dı /dɨ/ | دِ /de/ | ду /du/ | دو /du/ | do /do/ | di /dɪ/ | دو /do/ |
| Trois | se /se/ | سه /se/ | се /se/ | سه /sə/ | se /se/ | hirê /hiɾeː/ | سه /se/ |
| Quatre | ço /tʃo/ | چار /tʃaːr/ | чор /tʃor/ | چار /tʃaːr/ | char /tʃɒr/ | çar /tʃaːr/ | چار /tʃɒːr/ |
| Cinq | penc /pendʒ/ | پنج /pandʒ/ | панҷ /pandʒ/ | پنج /pændʒ/ | panj /pandʒ/ | panc /pandʒ/ | پنج /pændʒ/ |
| Cent | sa /sa/ | صد /sad/ | сад /sad/ | صد /sad/ | sad /sad/ | se /se/ | صد /sʌd/ |
| Bonjour | xəyrli ruj /xəjɾli ɾuʒ/ | سلام /sælɒːm/ | салом /salom/ | سلام /sælɒːm/ | salâm /saˈlɑːm/ | silam /siˈlam/ | سلام /sælɒːm/ |
| Merci | minnətdar /minnətdaɾ/ | مرسی /mɛɾsi/ | раҳмат /rahˈmat/ | مرسی /mɛɾsi/ | mamnun /mamˈnun/ | sıpas /sɨˈpas/ | مرسی /mɛɾsi/ |
| Bon | çoki /tʃoki/ | خوب /xub/ | хуб /xub/ | خوب /xub/ | xow /xow/ | rind /ɾind/ | خاص /xɒːs/ |
| Nouveau | tojə /tojə/ | نو /now/ | нав /nav/ | تازه /tɒːze/ | — | newe /ˈnɛwe/ | نو /now/ |
| Rouge | sur /suɾ/ | سرخ /sɜɾx/ | сурх /surx/ | سورخ /suɾx/ | sorx /soɾx/ | sur /suɾ/ | سرخ /siɾx/ |
| Blanc | sipi /sipi/ | اسپه /espe/ | сафед /safed/ | سفید /sefid/ | sefid /seˈfid/ | sıpe /sɨpe/ | سفید /sefiːd/ |
| Noir | siyo /sijo/ | سیو /siˈjo/ | сиёҳ /sijoh/ | سیا /siˈjɒ/ | — | sîya /siːja/ | سی /si/ |
| Vert | kavu /kavu/ | سوز /sævz/ | сабз /sabz/ | سبز /sabz/ | — | kesk /kɛsk/ | — |
| Bleu | kavu /kavu/ | کهو /kæhu/ | обӣ /obi/ | آبی /ɒbi/ | — | kewe /kɛwɛ/ | کیو /kiːw/ |
| Ordinateur | kompjuter /kompjuteɾ/ | کامپیوتر /kɒːmpijuːteɾ/ | компютер /kompjuter/ | کامپیوتر | — | komputer /kompuˈteɾ/ | — |
| Sucre | ğənd | شکر /ʃeˈkær/ | шакар /ʃaˈkar/ | شکر /ʃeˈkær/ | — | şeker /ʃeˈkɛr/ | — |
| Orange | pərtəxol /pəɾtəxol/ | پتقال /pæteɣɒl/ | афлесун /afleˈsun/ | پرتخال /pəɾtəxɒl/ | — | pirteqal /pɪɾtɛˈqal/ | پرتقال /poɾteɣɒl/ |
Page 1/10
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap