Pinayuanan
Paiwan
Austronésien (Paiwanic)
Le paiwan est la deuxième langue formosane par le nombre de locuteurs, parlée dans le sud de Taïwan (Pingtung, Taitung) par environ 96 000 personnes, dont quelque 10 000 en font un usage quotidien comme langue maternelle. Il se distingue par une différenciation de registre lexical entre nobles et roturiers : chefs et aristocrates emploient une couche lexicale distincte. Les Paiwan sont réputés pour l'iconographie de la vipère « cent pas » dans leurs traditions. Reconnu officiellement comme l'une des 16 langues austronésiennes autochtones de Taïwan, il est enseigné à l'école primaire depuis 2001 avec une orthographe latine normalisée.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en paiwan
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Austronésien (Paiwanic)
| Sens | Paiwan | Proto-austronésien | Puyuma | Bunun | Rukai | Thao | Pazeh |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | zaljum /zaʎum/ | *daNum /daNum/ | enay /enai/ | danum /danum/ | acilai /aˈtsilai/ | sazum /saðum/ | dalum /dalum/ |
| Feu | sapuy /sapui/ | *Sapuy /Sapuy/ | apuy /apui/ | sapuz /sapuz/ | apoy /aˈpoi/ | apuy /apuj/ | hapuy /hapuj/ |
| Soleil | qadaw /qadaw/ | *waRi /waRi/ | kadaw /kadaw/ | vali /vali/ | vai /vai/ | fitulha /fituʎa/ | rizax /ɾizax/ |
| Lune | qiljas /qiʎas/ | *bulaN /bulaN/ | bulan /buɭan/ | buan /buan/ | dramare /ɖamaɾə/ | furaz /fuɾað/ | ilas /ilas/ |
| Étoile | vituqan /vituqan/ | *bituqen /bituqen/ | vituwan /vituwan/ | bintuhan /bintuhan/ | tariaw /taɾiaw/ | fituʼish /fituʔiʃ/ | mintol /mintol/ |
| Nuit | qezemezemetj /qəzəməzəmətʲ/ | *beRŋi /beʀŋi/ | ʼarmeng /ʔarməŋ/ | labian /labian/ | maʼungu /maʔuŋu/ | tanlhuan /tanɬuan/ | xinian /xinian/ |
| Pluie | qudjalj /quɟaʎ/ | *quzaN /quzaN/ | ʼudal /ʔudal/ | qudan /qudan/ | odalə /odalə/ | qusaz /qusað/ | udan /udan/ |
| Neige | sulja /suʎa/ | *SuReNa /SuReNa/ | urelra /uɾəla/ | paav /paav/ | pasaabu /pasaːbu/ | ulhza /uɬða/ | hahela /hahela/ |
| Vent | vali /vali/ | *bali /bali/ | bali /baɭi/ | luvluv /luvluv/ | sasəvəranə /sasəvəɾanə/ | fari /faɾi/ | bari /baɾi/ |
| Terre | qipu /qipu/ | *taneq /taneq/ | dare /ðarə/ | dalah /dalah/ | dae /daə/ | pruq /pruq/ | daxe /daxəʔ/ |
| Pierre | qaciljai /qatsiʎai/ | *batu /batu/ | barasa /barasa/ | batu /batu/ | lrənəgə /ɭənəɡə/ | fatu /fatu/ | batu /batu/ |
| Montagne | gadu /ɡadu/ | *bukij /bukij/ | zenan /ʐənan/ | ludun /ludun/ | lregelrege /ɭəɡəɭəɡə/ | huzun /huðun/ | — |
| Mer | ljavek /ʎavək/ | *tenem /tenem/ | lrevek /ɭəvək/ | ning-av /ŋiŋʔav/ | laveke /ɭavəkə/ | wazakan /waðakan/ | awas /awas/ |
| Mère | kina /kina/ | *ina /ina/ | ina /ina/ | tina /tina/ | kainā /kaiˈnaː/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| Père | kama /kama/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | amā /aˈmaː/ | ama /ama/ | aba /aba/ |
| Fille | aljak a vavayan /aʎak a vavajan/ | — | walrak na babayan /waɭak na babajan/ | uvaazpingaz /uvaazpiŋaz/ | ababay ka lalake /ababai ka lalake/ | — | — |
| Je | tiaken /tiakən/ | *aku /aku/ | kuiku /kuiku/ | saikin /saikin/ | kunaku /kunaku/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ |
| Tu | sun /sun/ | *iSu /iSu/ | yu /ju/ | suu /suʔu/ | kusu /kusu/ | ihu /ʔihu/ | isiu /isiu/ |
| Nous | titjen / tiamen /titʲən / tiamən/ | *kita / *kami /kita / kami/ | taita / mimi /taita / mimi/ | kata / kaimin /kata / kaimin/ | kuta / kunai /kuta / kunai/ | ita / yamin /ʔita / jamin/ | ita / yami /ita / jami/ |
| Nom | ngadan /ŋadan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | ngadhalj /ŋaðaɭ/ | tanan /tanan/ | ngadan /ŋadan/ |
| Personne | caucau /tsautsau/ | *Cau /tsau/ | trau /ʈau/ | bunun /bunun/ | umawmase /umawmasə/ | caw /θaw/ | saw /saw/ |
| Tête | qulu /qulu/ | *quluh /quluh/ | tranguruʼ /ʈaŋuɾuʔ/ | bungu /buŋu/ | aolo /aoɭo/ | punuq /punuq/ | punu /punu/ |
| Œil | maca /matsa/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | maca /ˈmatsa/ | maca /maθa/ | daurik /dauɾik/ |
| Oreille | caliŋa /tsaliŋa/ | *Caliŋa /tsaliŋa/ | tangila /taŋiɭa/ | tainga /taiŋa/ | calinga /tsaɭiŋa/ | lharina /ɬarina/ | sainga /saiŋa/ |
| Nez | ŋudus /ŋudus/ | *ujuŋ /ujuŋ/ | tingran /tiŋɾan/ | ngutus /ŋutus/ | ngongoanə /ŋoŋoanə/ | muzin /muðin/ | muzing /muziŋ/ |
| Bouche | angal /aŋaɭ/ | — | indan /indan/ | ngulus /ŋulus/ | ngodoy /ŋoˈdoi/ | ruzic /ɺuðiθ/ | ahan /ahan/ |
| Dent | alis /aɭis/ | *nipen /nipen/ | wali /wali/ | nipun /nipun/ | valisi /valisi/ | nipin /nipin/ | lepeng /ləpəŋ/ |
| Langue | sema /səma/ | *Sema /Sema/ | lidam /ɭiɖam/ | mamaʼ /mamaʔ/ | lidamə /ɭidamə/ | zama /ðama/ | dahama /dahama/ |
| Main | lima /lima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | ima /ima/ | alima /aˈlima/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ |
| Cœur | varung /vaɾuŋ/ | *pusuq /pusuq/ | kalumetan /kalumetan/ | is-ang /isaŋ/ | atay /aˈtai/ | putul /putul/ | baga /baɡa/ |
| Os | cuqelalj /tsuqəlaʎ/ | *CuqelaN /CuqelaN/ | ukak /ukak/ | tuhnaz /tuhnað/ | colalə /tsoɭaɭə/ | puʼu /puʔu/ | bul /bul/ |
| Sang | djamuq /ɟamuq/ | *daRaq /daRaq/ | damuk /damuk/ | haidang /haidaŋ/ | eray /əˈɾai/ | talhum /taɬum/ | damu /damu/ |
| Caca | caqi /tsaqi/ | *Caqi /tsaqi/ | traʼi /ʈaʔi/ | taki /taki/ | caki /tsaki/ | caqi /θaqi/ | — |
| Amour | nasaqaqa /nasaqaqa/ | — /—/ | ulaw /ulaw/ | madaidaz /madaidaz/ | ababai /aˈbabai/ | madaidaz /madaiðað/ | — /—/ |
| Arbre | kasiw /kasiw/ | *kaSiw /kaSiw/ | kawi /kawi/ | kahu /kahu/ | cəkələ /tsəkələ/ | lhalum /ʎalum/ | kahuy /kahuj/ |
| Chien | vatu /vatu/ | *asu /asu/ | suwan /suwan/ | asu /asu/ | takanaw /taˈkanau/ | atu /atu/ | wazu /wazu/ |
| Chat | ngiaw /ŋiaw/ | — /—/ | kating /katiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | ngiyaw /ŋiˈjau/ | posi /posi/ | — /—/ |
| Poisson | ciqaw /tsiqaw/ | *Sikan /Sikan/ | kuraw /kuɾaw/ | iskan /iskan/ | kaʼangə /kaʔaŋə/ | rusaw /ɾusaw/ | alaw /alaw/ |
| Oiseau | qayaqayam /qajaqajam/ | *manuk /manuk/ | ayam /ajam/ | hazam /hazam/ | adhadhamə /aðaðamə/ | rumfaz /ɾumfað/ | ayam /ajam/ |
| Papillon | pepe /pəpə/ | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | aribanglranglrawan /aɾibaŋɭaŋɭawan/ | balikuan /balikuan/ | lialivarane /ɭiaɭiˈvaɾanə/ | kurari /kuɾaɾi/ | — |
| Œuf | qecilu /qətsiɭu/ | *qiCeluR /qicəlur/ | bitrenun /biʈənun/ | lububunun /lububunun/ | batuku /batuku/ | qaricuy /qaɾiθuj/ | batu pataru /batu pataɾu/ |
| Ours | cumay /tsumai/ | *Cumay /Cumay/ | trumay /ʈumaj/ | tumaz /tumað/ | cumay /tsuˈmai/ | cumay /θumai/ | — |
| Cheval | rigi /ɾiɡi/ | — | eva /əva/ | tasasikis /tasasikis/ | rigi /ɾiɡi/ | tishmamraw /tiʃmamɾaw/ | gamay /ɡamaj/ |
| Maison | umaq /umaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ɾuma/ | lumaq /lumaq/ | daane /daːne/ | kayan /kajan/ | xuma /xuma/ |
| Miel | alju /aʎu/ | — | kawalruwan /kawaɭuwan/ | vanu /vanu/ | valu /vaɭu/ | fulhia wa madahun /fuɬia wa madahun/ | — |
| Sel | qatia /qatia/ | *qasiRa /qasiRa/ | iyam /ijam/ | hasila /hasila/ | timu /ˈtimu/ | qtilha /qtiɬa/ | pahah /pahah/ |
| Vin | vava /vava/ | — | kutra /kuʈa/ | — | bava /bava/ | — | — |
| Riz | paday /padai/ | *beRas /beRas/ | veras /vəɾas/ | cilas /tsilas/ | pagay /paˈɡai/ | — | — |
| Fer | vatjuljayan /vatʲuʎajan/ | *Namat /Namat/ | batulrayaw /batuɭajaw/ | ngul-a /ŋulʔa/ | adreme /aˈɖəmə/ | balis /balis/ | — |
| Roue | tjukutjuku /tʲukutʲuku/ | — | mutralatralaw /muʈalaʈalaw/ | tauntaun /tauntaun/ | palridingi /paɭiˈdiŋi/ | — | — |
| Livre | sapitj /sapitʲ/ | — | valray /vaɭaj/ | patasan /patasan/ | hungu /huŋu/ | patashan /pataʃan/ | babizu /babizu/ |
| Manger | keman /kəman/ | *kaen /kaen/ | kuman /kuman/ | maun /maun/ | waane /ˈwaːne/ | kuman /kuman/ | mekan /məkan/ |
| Boire | temekel /təməkəl/ | *inum /inum/ | enpa /enpa/ | muqun /muqun/ | otobi /oˈtobi/ | naqayan /naqajan/ | mimaazip /mimaːzip/ |
| Dormir | qemreng /qəmɾəŋ/ | *tuduR /tuduR/ | alrupeʼ /aɭupəʔ/ | masabah /masabah/ | waapəcə /waːpətsə/ | malhus /maɬus/ | masuaw /masuaw/ |
| Un | ita /ita/ | *isa /isa/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ | itha /iˈθa/ | tata /tata/ | adang /adaŋ/ |
| Deux | drusa /ɖusa/ | *duSa /duSa/ | zua /ʐua/ | dusa /dusa/ | drusa /ɖusa/ | tusha /tuʃa/ | dusa /dusa/ |
| Trois | tjelu /tʲəlu/ | *telu /telu/ | telu /təlu/ | tau /tau/ | tolo /tolo/ | turu /tuɾu/ | turu /tuɾu/ |
| Quatre | sepatj /səpatʲ/ | *Sepat /səpat/ | pat /pat/ | paat /paːt/ | səpatə /səpatə/ | shpat /ʃpat/ | supat /supat/ |
| Cinq | lima /lima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | hima /hima/ | lrima /ˈɭima/ | rima /rima/ | xasep /xasəp/ |
| Cent | taidai /taidai/ | *RaCus /RaCus/ | saleman /saɭəman/ | saba /saba/ | iday /idaj/ | shaba /ʃaba/ | haten /hatən/ |
| Bonjour | masalu /masalu/ | — /—/ | marayas /maɾajas/ | uninang /uninaŋ/ | sabaw /saˈbau/ | ya /ja/ | — /—/ |
| Merci | masalu /masalu/ | — /—/ | kasapakan /kasapakan/ | uninang /uninaŋ/ | masalu /maˈsalu/ | mihu /mihu/ | — /—/ |
| Bon | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | — /—/ | mauruway /mauɾuwai/ | masial /masial/ | manangi /maˈnaŋi/ | kapah /kapah/ | — /—/ |
| Nouveau | vaquan /vaquan/ | *baqeRuh /baqeRuh/ | bekal /bəkaɭ/ | bahlu /baɬu/ | baavanə /baːvanə/ | faqlhu /faqɬu/ | xias /xias/ |
| Rouge | qudjidjilj /quɟiɟiʎ/ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | midarang /miɖaraŋ/ | madanghas /madaŋhas/ | dirərələ /diɾəɾələ/ | mashinaw /maʃinaw/ | lubahing /lubahiŋ/ |
| Blanc | vuqavuqalj /vuqavuqaʎ/ | *ma-putiq /maputiq/ | bulenan /buɭənan/ | maduhlas /maduɬas/ | popoli /poˈpoli/ | mapuzi /mapuði/ | risilaw /ɾisilaw/ |
| Noir | qucengecengel /qutsəŋətsəŋəl/ | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | udedem /uɖəɖəm/ | matahdung /matahduŋ/ | maicəlrəngə /maitsəɭəŋə/ | maqusum /maqusum/ | terehen /təɾəhən/ |
| Vert | liljuas /ɭiʎuas/ | — | miraʼat /miraʔat/ | masanglav /masaŋlav/ | salesese /saləsəsə/ | madishlum /madiʃlum/ | tululik /tululik/ |
| Bleu | cangiangia /tsaŋiaŋia/ | — | tremangiya /ʈəmaŋija/ | masanglav /masaŋlav/ | salesese /saləsəsə/ | madishlum /madiʃlum/ | — |
| Ordinateur | tinnaw /tinnaw/ | — | tinnaw /tinnaw/ | tinnau /tinnau/ | tinnaw /tinˈnau/ | tiannau /tiannau/ | — |
| Sushi | susi /susi/ | — | — | — | — | — | — |
| Thé | ucia /utsia/ | — | — | ucia /utsia/ | ucia /uˈtsia/ | — | — |
| Café | kuhi /kuhi/ | — | — | kapi /kapi/ | kahwi /ˈkahwi/ | — | — |
| Sucre | ljualju /ʎuaʎu/ | — | walru | kamasia /kamasia/ | alualu /aluˈalu/ | — | — |
| Orange | tjianes /tʲianəs/ | — | — | izuk /izuk/ | — | — | — |
Page 1/10
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap