Poqomchi'
Pocomchí
Maya
Le pocomchi' (aussi poqomchi') est une langue maya de la branche quichéenne-maméenne, parlée par environ 50 000 Pocomchi dans les Verapaces (départements d'Alta Verapaz et de Baja Verapaz), au centre du Guatemala. Sur le plan linguistique, le pocomchi partage des traits typologiques mayas (alignement ergatif-absolutif, morphologie verbale polypersonnelle complexe, consonnes glottalisées, consonnes uvulaires) avec ses langues sœurs, dont le pocomam, l'achi (acr) et le plus important k'iche' (quc). La communauté pocomchi a maintenu la langue malgré la domination de l'espagnol, avec la grammaire pocomchi de Brown (1979) et une revitalisation moderne menée par l'Academia de las Lenguas Mayas de Guatemala.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en pocomchí
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Maya
| Sens | Pocomchí | Uspantèque | Kʼicheʼ | Cakchiquel | Qʼeqchiʼ | Proto-maya | Ixil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | yaʼ /jaʔ/ | haʼ /haʔ/ | *haʔ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ |
| Feu | qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ | qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | xam /ʃam/ | *qʼaaqʼ /qʼaaqʼ/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| Soleil | qʼiij /qʼiːx/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼij /qʼix/ | qʼij /qʼix/ | saqʼe /saqʼe/ | *qʼiinh /qʼiinh/ | qʼii /qʼiː/ |
| Lune | poh /poh/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | po /po/ | *uːh /uːh/ | ichʼ /itʃʼ/ |
| Étoile | chʼumiil /tʃʼumiːl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chahim /tʃahim/ | *eʼq /eʼq/ | chumiil /tʃumiːl/ |
| Nuit | aqʼabʼ /aqʼaɓ/ | laqʼabʼ /laqʼaɓ/ | aqʼabʼ /aqʼaɓ/ | aqʼaʼ /aqʼaʔ/ | qʼojyin /qʼoχjin/ | *aqʼabʼ /aqʼaɓ/ | aqʼbʼal /aqʼɓal/ |
| Pluie | jabʼ /xaɓ/ | jabʼ /haɓ/ | jabʼ /xaɓ/ | jobʼ /xoɓ/ | habʼ /haɓ/ | *nhabʼ /ŋaɓ/ | jabʼal /haɓal/ |
| Neige | miik /miːk/ | chun tew /tʃun tew/ | saq tew /saq tew/ | nieve /ˈnjebe/ | xchuʼi keh /ʃtʃuʔi keh/ | — | txuncheʼv /tʃuntʃeʔv/ |
| Vent | teew /teːw/ | tew /tew/ | iqʼ /iqʼ/ | kaqʼiqʼ /kaqʼiqʼ/ | iqʼ /iqʼ/ | *ʔiʔqʼ /ʔiʔqʼ/ | kajiqʼ /kahiqʼ/ |
| Terre | akʼal /akʼal/ | ulew /uleːw/ | ulew /ulew/ | ulew /uleːw/ | chʼochʼ /tʃʼotʃʼ/ | *chʼohchʼ /tʃʼohtʃʼ/ | txʼavaʼ /tʃʼaʋaʔ/ |
| Pierre | abʼaj /aɓax/ | ábʼaj /ˈáɓax/ | abʼaj /aɓax/ | abäj /aˈɓəx/ | pek /pek/ | *ʔaʔbʼaj /ʔaʔbʼaj/ | kʼubʼ /kʼuɓ/ |
| Montagne | yuuqʼ /juːqʼ/ | witz /wits/ | juyubʼ /xujuɓ/ | juyuʼ /xuˈjuʔ/ | tzuul /tsuːl/ | *witz /wits/ | vitz /vits/ |
| Mer | palaw /palaw/ | mar /mar/ | plo /plo/ | palow /palow/ | palaw /palaw/ | — | mar /mar/ |
| Mère | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | nan /nan/ | teʼ /teʔ/ | naʼ /naʔ/ | *naʔ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ |
| Père | ajaaw /axaːw/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tataʼ /tataʔ/ | yuwaʼ /juwaʔ/ | *taat /taat/ | baʼ /baʔ/ |
| Fille | ixqʼuun /iʃqʼuːn/ | rabʼin /raɓin/ | miʼal /miʔal/ | meʼal /meʔal/ | rabʼin /raɓin/ | — | meʼal /meʔal/ |
| Je | hin /hin/ | in /in/ | in /in/ | rïn /rɪn/ | laaʼin /laːʔin/ | *in /in/ | in /in/ |
| Tu | hat /hat/ | at /at/ | at /at/ | rat /rat/ | laaʼat /laːʔat/ | *ʔat /ʔat/ | axh /aʃ/ |
| Nous | hoj /hox/ | oj /ox/ | uj /ux/ | röj /rʊx/ | laaʼo /laːʔo/ | — /—/ | oʼ /oʔ/ |
| Nom | bʼihnaal /ɓihnaːl/ | bʼii /ɓiː/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | kʼabʼaʼej /kʼaɓaʔeχ/ | *bʼih /bʼih/ | bʼii /ɓiː/ |
| Personne | kʼachareel /kʼatʃareːl/ | kristyan /kristjan/ | winaq /winaq/ | winäq /wiˈnəq/ | poyanam /pojanam/ | *winaq /winaq/ | uxhchil /uʃtʃil/ |
| Tête | nahis /nahis/ | bʼaa /ɓaː/ | jolom /xolom/ | jolom /xolom/ | jolom /χolom/ | — | viʼ /viʔ/ |
| Œil | naqʼwachis /naqʼwatʃis/ | wach /watʃ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | runaqʼ ruwäch /runaqʼ ruwətʃ/ | xnaqʼ u /ʃnaqʼ u/ | *Haty /hatʲ/ | vusal /vusal/ |
| Oreille | xikin /ʃikin/ | xikiin /ʃikiːn/ | xikin /ʃikin/ | xikin /ʃikin/ | xik /ʃik/ | *xikin /ʃikin/ | xikin /ʃikin/ |
| Nez | juʼ /xuʔ/ | tzaʼm /tsaʔm/ | tzaʼm /tsaʔm/ | tzaʼn /tsaʔn/ | uʼuj /uʔuχ/ | *nhiiʔ /ŋiːʔ/ | juʼ /χuʔ/ |
| Bouche | chiʼhis /tʃiʔhis/ | chiʼ /tʃiʔ/ | chiʼ /tʃiʔ/ | chiʼ /tʃiʔ/ | e /e/ | *tyiiʔ /tʲiːʔ/ | tziʼ /tsiʔ/ |
| Dent | ehis /ehis/ | e /e/ | ware /waɾe/ | ey /ej/ | ruuch e /ruːtʃ e/ | *ʔeeh /ʔeːh/ | eh /eh/ |
| Langue | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | *aaqʼ /aːqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ |
| Main | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼaabʼ /qʼaːɓ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | uqʼm /uqʼm/ | *qʼabʼ /qʼabʼ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| Pied | ooq /oːq/ | aqan /aqan/ | aqan /aqan/ | aqän /aqən/ | oq /oq/ | *ʔooq /ʔoːq/ | oj /oχ/ |
| Cœur | kʼuxliis /kʼuʃliːs/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | chʼoolej /tʃʼoːlej/ | — /—/ | vatzʼ /vatsʼ/ |
| Os | bʼaq /ɓaq/ | bʼaaq /ɓaːq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | *bʼaaq /ɓaːq/ | bʼaq /ɓaq/ |
| Sang | kikʼ /kikʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | kïkʼ /kɪkʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | *kikʼ /kikʼ/ | kaq /kaq/ |
| Caca | saaʼ /saːʔ/ | — | achaq /atʃaq/ | — | kʼot /kʼot/ | *ta7 /taʔ/ | txaʼ /tʃaʔ/ |
| Amour | rahaal /rahaːl/ | lóqʼ /lóqʼ/ | loqʼoj /loqʼox/ | ajowabʼäl /axowaɓəl/ | rahok /rahok/ | — /—/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ |
| Arbre | cheeʼ /tʃeːʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | *teʔ /teʔ/ | tze /tse/ |
| Chien | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | *tzʼiʔ /tzʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ |
| Chat | mees /meːs/ | mis /mis/ | meʼs /meʔs/ | mes /mes/ | mes /mes/ | — /—/ | mees /meːs/ |
| Poisson | kar /kar/ | kar /kar/ | kar /kaɾ/ | kar /kar/ | kar /kar/ | *kar /kar/ | chay /tʃaj/ |
| Oiseau | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼik /tsʼik/ | *tzʼikin /tzʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ |
| Papillon | pehpem /pehpem/ | — | pepe /pepe/ | palamax /palamaʃ/ | peepem /peːpem/ | *pehpen /pehpen/ | naaviʼ /naːviʔ/ |
| Œuf | miloj /milox/ | saqmolobʼ /saqmoloɓ/ | saqmoʼl /saqmoʔl/ | saqmoloʼ /saqmoloʔ/ | mol /mol/ | — | kʼolobʼ /kʼoloɓ/ |
| Ours | oso /ˈoso/ | — | oso /oso/ | oso /ˈoso/ | oos /oːs/ | — | oso /oso/ |
| Cheval | kawaay /kawaːj/ | kwaʼy /kwaʔj/ | kej /kex/ | kej /kex/ | kawaay /kawaːj/ | — | kaay /kaːj/ |
| Maison | paat /paːt/ | jaa /haː/ | ja /xa/ | jay /xaj/ | ochoch /otʃotʃ/ | *nah /nah/ | kabʼal /kaɓal/ |
| Lait | chʼuuchʼ /tʃʼuːtʃʼ/ | lech /letʃ/ | leche /letʃe/ | leche /ˈletʃe/ | leech /leːtʃ/ | — | chʼuʼ /tʃʼuʔ/ |
| Miel | kaabʼ /kaːɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | xyaʼal kabʼ /ʃjaʔal kaɓ/ | *kaabʼ /kaːɓ/ | kabʼ /kaɓ/ |
| Sel | atzʼaam /atsʼaːm/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ | *ʔaʔtzʼaam /ʔaʔtsʼaːm/ | atzʼam /atsʼam/ |
| Vin | vino /ˈbino/ | vin /bin/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | bʼiin /ɓiːn/ | — | vino /ˈbino/ |
| Riz | aroos /aroːs/ | — | arroz /aros/ | arroz /aˈros/ | aros /aros/ | — | arus /arus/ |
| Chocolat | chikolaat /tʃikolaːt/ | — | chocolate | chocolate | chokolaat | — | — |
| Fer | chʼihchʼ /tʃʼihtʃʼ/ | chʼiichʼ /tʃʼiːtʃʼ/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | chʼiichʼ /tʃʼiːtʃʼ/ | — | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ |
| Roue | kotokaq /kotokaq/ | — | — | rueda /rweda/ | rueda /rweda/ | — | — |
| Livre | huuj /huːx/ | wuuj /wuːx/ | wuj /wux/ | wuj /wux/ | hu /hu/ | *huʔnh /huʔŋ/ | uʼuj /uʔuχ/ |
| Manger | wiʼk /wiʔk/ | waʼ /waʔ/ | tijow /tixow/ | waʼin /waʔin/ | waʼak /waʔak/ | *waʔ /waʔ/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ |
| Boire | uukʼ /uːkʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼaaj /ukʼaːx/ | kumun /kumun/ | ukʼak /ukʼak/ | *ʔukʼ /ʔukʼ/ | ucha /utʃa/ |
| Dormir | wirik /wirik/ | war /war/ | war /waɾ/ | war /war/ | wark /wark/ | *war /war/ | wat /wat/ |
| Un | jinaj /xinax/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /xun/ | jun /χun/ | *jun /jun/ | jun /hun/ |
| Deux | kiʼibʼ /kiʔiɓ/ | quiibʼ /kiːɓ/ | kebʼ /keɓ/ | kaʼiʼ /kaʔiʔ/ | wiibʼ /wiːɓ/ | *kaʼ /kaʼ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ |
| Trois | ixibʼ /iʃiɓ/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | oxiʼ /oʃiʔ/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | *ʼoxibʼ /ʔoʃiɓ/ | oxvaʼl /oʃʋaʔl/ |
| Quatre | kijibʼ /kixiɓ/ | kajibʼ /kaxiɓ/ | kajibʼ /kaxiɓ/ | kajiʼ /kaxiʔ/ | kaahibʼ /kaːhiɓ/ | *kaŋibʼ /kaŋiɓ/ | kajvaʼl /kahʋaʔl/ |
| Cinq | hoʼoobʼ /hoʔoːɓ/ | joobʼ /hoːɓ/ | jobʼ /xoɓ/ | woʼoʼ /woʔoʔ/ | oobʼ /oːɓ/ | *hoʔ /hoʔ/ | oʼvaʼl /oʔʋaʔl/ |
| Cent | hoʼkʼahl /hoʔkʼahl/ | jun cient /hun sjent/ | jokʼal /xokʼal/ | wokʼal /wokʼal/ | oʼkʼaal /oʔkʼaːl/ | — | oʼkʼalal /oʔkʼalal/ |
| Bonjour | ma chaa /ma tʃaː/ | saʼbʼal /saʔbal/ | saqarik /saqaɾik/ | utz iwäch /uts iwətʃ/ | ma saʼ laachʼool /ma saʔ laːtʃʼoːl/ | — /—/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ |
| Merci | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | matyox /matjoʃ/ | bantyox /bantjoʃ/ | — /—/ | tantixh /tantiʃ/ |
| Bon | holohik /holohik/ | tzi /tsi/ | utz /uts/ | ütz /ʊts/ | us /us/ | *utz /utz/ | utzʼ /utsʼ/ |
| Nouveau | akʼ /akʼ/ | akʼ /akʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼakʼaʼ /kʼakʼaʔ/ | akʼ /akʼ/ | *ʔa(a)kʼ /ʔakʼ/ | akʼ /akʼ/ |
| Rouge | kaq /kaq/ | kyeq /kjeq/ | kaq /kaq/ | käq /kəq/ | kaq /kaq/ | *kaq /kaq/ | kaq /kaq/ |
| Blanc | saq /saq/ | saq /saq/ | saq /saq/ | säq /səq/ | saq /saq/ | *saq /saq/ | saj /saχ/ |
| Noir | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | *ʔejqʼ /ʔejqʼ/ | qʼeq /qʼeq/ |
| Vert | rax /raʃ/ | rax /raʃ/ | rax /raʃ/ | räx /rəʃ/ | rax /raʃ/ | *raʔx /raʔʃ/ | chaʼx /tʃaʔʃ/ |
| Bleu | rax /raʃ/ | xaar /ʃaːr/ | xar /ʃaɾ/ | räx /rəʃ/ | rax /raʃ/ | — | — |
| Café | kapeh /kapeh/ | — | kape /kape/ | kape /kape/ | kape /kape/ | — | — |
| Sucre | asuukar /asuːkar/ | — | asukal /asukal/ | kʼajkabʼ /kʼaxkaɓ/ | asuukr /asuːkɾ/ | — | asukaal /asukaːl/ |
| Orange | araan /araːn/ | — | alanxax /alanʃaʃ/ | alanx /alanʃ/ | chiin /tʃiːn/ | — | — |
| 99 | belejlaj roʼkʼahl /belexlax roʔkʼahl/ | junmuchʼ bʼelejlajuj /hunmutʃʼ ɓelexlaxux/ | junmuchʼ bʼelej lajuj /xunmutʃʼ ɓelex laxux/ | — | — | — | bʼelelaval toʼkʼal /ɓelelaʋal toʔkʼal/ |
Page 1/10
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap