Ajagbe
Adja
Niger-Congo
L'aja (en autonyme ajagbe) est une langue gbe de la famille nigéro-congolaise, parlée par environ 600 000 personnes dans le sud-ouest du Bénin et l'est limitrophe du Togo. Les Aja sont historiquement le peuple gbe « ancestral » dont les Fon (Dahomey) et les Éwé (Ghana/Togo) ont migré vers le sud au XVIIe siècle — l'aja est donc considéré comme plus proche du foyer originel proto-gbe que les variétés plus méridionales fon et éwé. Le royaume aja de Tado fut un État précolonial majeur de la région du golfe du Bénin. Sur le plan linguistique, l'aja fait partie du continuum dialectal gbe avec l'éwé (ee) et le fon (fon), avec une intercompréhension importante entre dialectes étroitement apparentés mais une identité distincte. Les royaumes d'Allada et du Dahomey, au XVIIe siècle, ont des racines aja, même si leur langue dynastique a fini par passer au fon.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en adja
shokola
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Niger-Congo
| Sens | Adja | Guin | Éwé | Fon | Urhobo | Isoko | Langue edo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | esi /esi/ | esi /esi/ | tsi /tsi/ | sin /sĩ/ | ame /ame/ | ame /ame/ | amẹ /amɛ̃/ |
| Feu | ezo /ezo/ | ezo /ezo/ | dzo /dzo/ | zo /zo/ | erhanre /eɾanɾe/ | erae /eɾae/ | erhẹn /eɾɛ̃/ |
| Soleil | ewe /ewe/ | ewe /ewe/ | ɣe /ɣe/ | hwe /ɦʷe/ | uvo /uvo/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ovẹn /oʋɛ̃/ |
| Lune | esun /esun/ | wetri /wetri/ | ɣleti /ɣleti/ | sun /sũ/ | emeranvwe /emeɾanβwe/ | ọwa /ɔwa/ | uki /uki/ |
| Étoile | wlecivi /wletʃivi/ | wetrivi /wetrivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | sunví /sṹví/ | isio /isio/ | esi /esi/ | orhọnmwẹ /oɾɔ̃mwɛ̃/ |
| Nuit | ezan /ezã/ | zã /zã/ | zã /zã/ | zàn /zã̀/ | ason /asõ/ | aso /aso/ | asọn /asɔ̃/ |
| Pluie | eshi /eʃi/ | èji /èdʒi/ | tsidzadza /tsidzadza/ | jì /dʒì/ | osio /osio/ | oso /oso/ | — |
| Vent | jihɔn /dʒihɔ̃/ | aya /aja/ | aya /aja/ | jɔhɔn /dʒɔhɔ̃/ | aphopho /aɸoɸo/ | ofou /ofou/ | ẹhoho /ɛhoho/ |
| Terre | nyigban /ɲiɡbã/ | anyigbã /aɲiɡbã/ | anyigba /aɲiɡba/ | ayǐkúngban /ajǐkṹɡbã/ | otọ /ɔtɔ/ | otọ /ɔtɔ/ | otọ /otɔ/ |
| Pierre | ekpe /ekpe/ | kpe /kpe/ | kpe /kpe/ | awǐnnya /awĩ̌ɲa/ | oragha /oɾaɣa/ | — | okuta /okuta/ |
| Montagne | eto /eto/ | eto /eto/ | to /to/ | só /só/ | ugbenu /uɡbenu/ | ugbehru /uɡbehɾu/ | oke /oke/ |
| Mer | axu /axu/ | apu /apu/ | atsiaƒu /atsiaɸu/ | xù /xù/ | abadi /abadi/ | abade /abade/ | okun /okũ/ |
| Mère | enɔ /enɔ/ | nɔ /nɔ/ | dada /dada/ | nɔ /nɔ/ | oni /oni/ | oni /oni/ | iye /ije/ |
| Père | eda /eda/ | tɔ /tɔ/ | fofo /fofo/ | tɔ /tɔ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | érhá /eɾa/ |
| Fille | vi nyɔnuvi /vi ɲɔnuvi/ | nyɔ̃nùvi /ɲɔ̃nùvi/ | vinyɔnu /viɲɔnu/ | vǐ nyɔ̌nu /vǐ ɲɔ̌nu/ | ọmọtẹ /ɔmɔtɛ/ | ọmọtẹ /ɔmɔtɛ/ | ọmọ okhuo /ɔmɔ oxuo/ |
| Je | nyɛ /ɲɛ/ | enye /eɲe/ | nye /ɲɛ/ | nyɛ̀ /ɲɛ̀/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ̃/ |
| Tu | wo /wo/ | wò /wò/ | wò /wò/ | hwɛ̀ /hwɛ̀/ | wẹ /wɛ/ | whẹ /ʍɛ/ | wẹ /wɛ/ |
| Nous | mi /mi/ | mí /mí/ | mí /mí/ | mǐ /mǐ/ | avwanre /aβwanɾe/ | ma /ma/ | ma /ma/ |
| Nom | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyǐkɔ /ɲĩ̌kɔ/ | odẹ /odɛ/ | odẹ /odɛ/ | eni /ẽ̀nĩ̀/ |
| Personne | amɛ /amɛ/ | agbetɔ /aɡbetɔ/ | ame /ame/ | mɛ̀ /mɛ̀/ | ohwo /ohwo/ | ohwo /ohwo/ | ọmwa /ɔmwã/ |
| Tête | eta /eta/ | eta /eta/ | ta /ta/ | ta /ta/ | uyovwi /ujoβwi/ | uzou /uzou/ | uhunmwu /uhũmwũ/ |
| Œil | ŋkuvi /ŋkuvi/ | ŋkuvi /ŋkuvi/ | ŋku /ŋku/ | nukún /nukṹ/ | ẹro /ɛɾo/ | ẹro /ɛɾo/ | aro /aro/ |
| Oreille | etɔ /etɔ/ | eto /eto/ | to /to/ | tó /tó/ | erhọn /eɾɔ̃/ | ozọ /ozɔ/ | ehọ /ehɔ/ |
| Bouche | enu /enu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | unu /unu/ | unu /unu/ | unu /unu/ |
| Dent | aɖu /aɖu/ | aɖu /aɖu/ | aɖu /aɖu/ | aɖu /aɖu/ | ako /ako/ | akọ /akɔ/ | akọn /akɔ̃/ |
| Langue | aɖe /aɖe/ | aɖe /aɖe/ | aɖe /aɖe/ | ɖɛ̀ /ɖɛ̀/ | ẹrẹnvwe /ɛɾɛnβwe/ | erou /eɾou/ | aranmwẹ /aranmwɛ̃/ |
| Main | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | asi /asi/ | alɔ /alɔ/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ |
| Pied | afɔ /afɔ/ | afɔ /afɔ/ | afɔ /àfɔ̀/ | afɔ /afɔ/ | owọ /owɔ/ | owọ /owɔ/ | owẹ /owɛ/ |
| Cœur | eji /edʒi/ | eji /edʒi/ | dzi /dzi/ | ayi /aji/ | udu /udu/ | udu /udu/ | ekhọe /exɔe/ |
| Os | exu /exu/ | epu /epu/ | ƒu /ɸu/ | xú /xú/ | ubeku /ubeku/ | ubeku /ubeku/ | ùgbòlòkò /ùɡbòlòkò/ |
| Sang | ehun /ehũ/ | ehũ /ehũ/ | ʋu /ʋu/ | hun /hũ/ | ọbara /ɔbaɾa/ | azẹ /azɛ/ | esagiẹn /esaɡiɛ̃/ |
| Amour | lɔ̃ /lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | yiwanu /jiwanu/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | ọsuọ /ɔswɔ/ | arhuẹmwonmwan /aɾuɛ̃mwɛ̃/ |
| Arbre | aci /atʃi/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atin /atĩ/ | urhe /uɾe/ | orhan /oɾan/ | erhan /eɾã/ |
| Chien | avu /avu/ | avũ /avũ/ | avu /avu/ | avun /avũ/ | eranko /eɾanko/ | ebọ /ebɔ/ | awa /awa/ |
| Chat | ami /ami/ | — /—/ | dadi /dadi/ | asé /asé/ | ọtọma /ɔtɔma/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ | apusi /apusi/ |
| Poisson | kpavi /kpavi/ | elãvi /elãvi/ | tɔmelã /tɔmelã/ | hweví /ʍeví/ | eri /eɾi/ | yei /jei/ | ehẹn /ehɛ̃/ |
| Oiseau | xevi /xevi/ | xevi /xevi/ | xevi /xeʋi/ | xɛ /xɛ/ | ọphran /ɔɸɾã/ | evra /evɾa/ | ahianmwẹ /ahjãmwɛ̃/ |
| Cheval | esɔ /esɔ/ | esɔ /esɔ/ | sɔ /sɔ/ | sɔ́ /sɔ́/ | esi /esi/ | anyenya /aɲeɲa/ | ẹ́sín /ɛsĩ/ |
| Maison | avia /avia/ | exɔ /exɔ/ | aƒe /aɸe/ | xwé /xʷé/ | uwevwi /uweβwi/ | uwowhe /uwowhe/ | owa /owa/ |
| Lait | anɔshu /anɔʃu/ | nyinɔsi /ɲinɔsi/ | notsi /notsi/ | anɔ̌sin /anɔ̌sĩ/ | ameivie /ameivie/ | imiliki /imiliki/ | ewẹn /ewɛ̃/ |
| Miel | enyishi /eɲiʃi/ | anyisi /aɲisi/ | anyitsi /aɲitsi/ | wǐin /wǐĩ/ | ọnyọn /ɔɲɔ̃/ | ọnyọ /ɔɲɔ/ | owọn /owɔ̃/ |
| Sel | eje /edʒe/ | eje /edʒe/ | dze /dze/ | jɛ̀ /dʒɛ̀/ | ughweraka /uɣʷeɾaka/ | uwhei /uʍei/ | umwẹ /umwɛ̃/ |
| Vin | vɛn /vɛ̃/ | vɛ̃ /vɛ̃/ | wain /wain/ | vɛ̌ɛn /vɛ̌ɛ̃/ | udi /udi/ | enwaene /enwaene/ | ayọn /ajɔ̃/ |
| Riz | mɔlu /mɔlu/ | — | mɔlu /mɔlu/ | mɔ̌likún /mɔ̌likṹ/ | irosu /iɾosu/ | osikapa /osikapa/ | izẹ /izɛ/ |
| Chocolat | shokola | — | tsokolate /tsokolate/ | — | ishọkọleti | echọkọleti | chocolate |
| Fer | ega /eɡa/ | gayibɔ /ɡajibɔ/ | ga /ɡa/ | gan /ɡã/ | utehru /utehɾu/ | ayọno /ajɔno/ | ematọn /ematɔ̃/ |
| Livre | wema /wema/ | xoma /xoma/ | agbalẽ /aɡbalẽ/ | wémà /wémà/ | ọbe /ɔbe/ | ụbị /ʊbɪ/ | ebe /ebe/ |
| Manger | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ | re /re/ |
| Boire | nu /nu/ | nù /nù/ | no /no/ | nu /nu/ | da /da/ | da /da/ | da /da/ |
| Dormir | dɔn alɔn /dɔ̃ alɔ̃/ | dɔ̃ alɔ̃ /dɔ̃ alɔ̃/ | dɔ alɔ̃ /dɔ alɔ̃/ | dɔ́ amlɔ /dɔ́ amlɔ/ | vwerhẹ /βweɾɛ/ | wezẹ /wɛzɛ/ | vbiẹ /ʋiɛ/ |
| Un | eɖe /eɖe/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖokpó /ɖokpó/ | ọvo /ɔvo/ | ọvo /ɔvo/ | ọkpa /ɔkpa/ |
| Deux | eve /eve/ | eve /eve/ | eve /ève/ | wè /wè/ | ivẹ /ivɛ/ | ivẹ /ivɛ/ | eva /èʋà/ |
| Trois | etɔ̃ /etɔ̃/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | atɔn /atɔ̃/ | erha /eɾa/ | isa /isa/ | eha /eha/ |
| Quatre | ɛnɛ /ɛnɛ/ | ene /ene/ | ene /ene/ | ɛnɛ /ɛnɛ/ | ẹne /ɛne/ | ịnị /ɪnɪ/ | enẹ /ènɛ̀/ |
| Cinq | atɔ̃ /atɔ̃/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | atɔ́ɔn /atɔ́ɔ̃/ | iyori /ijoɾi/ | isoi /isɔi/ | isẹn /isɛ̃/ |
| Bonjour | nɛnɛ /nɛnɛ/ | ado /ado/ | ŋdi /ŋdi/ | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | migwo /miɡwo/ | mavọ /mavɔ/ | kóyo /kojo/ |
| Merci | amɛ akpe /amɛ akpe/ | akpe /akpe/ | akpe /akpe/ | àwǎnú /àwǎnú/ | — /—/ | migwo /miɡwo/ | ù rú èsé /ù rú èsé/ |
| Bon | nwi /nwi/ | nyɔ /ɲɔ/ | nyo /ɲo/ | ɖagbe /ɖaɡbe/ | emamọ /emamɔ/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ | ma /ma/ |
| Nouveau | yoyu /joju/ | yeye /jeje/ | yeye /jeje/ | yɔ̌yɔ́ /jɔ̌jɔ́/ | ọkpokpọ /ɔkpokpɔ/ | ọkpokpọ /ɔkpokpɔ/ | ọgbọn /ɔɡbɔ̃/ |
| Rouge | ejun /edʒũ/ | jɛ̃ /dʒɛ̃/ | dzĩ /dziː̃/ | vɔvɔ /vɔvɔ/ | vwavwanre /βwaβwanɾe/ | wowe /wowe/ | baa /baː/ |
| Blanc | eyi /eji/ | ɣe /ɣe/ | ɣi /ɣi/ | wéwé /wéwé/ | ọfuanfon /ɔfuanfɔ̃/ | ọfuafụ /ɔfuafʊ/ | fua /fua/ |
| Noir | eyu /eju/ | yibɔ /jibɔ/ | yibɔ /jibɔ/ | wiwi /wiwi/ | biebi /biebi/ | obiebi /obiebi/ | nekhui /nexui/ |
| Vert | makpafan /makpafã/ | amamu /amamu/ | gbemumu /ɡbemumu/ | amamǔ /amamǔ/ | ọgiọgiọ /ɔɡiɔɡiɔ/ | — | ebeebe /ebeebe/ |
| Ordinateur | ɔdinatɛɛ /ɔdinatɛː/ | — | kɔmputa /kɔmputa/ | ɔdinatɛ́ɛ /ɔdinatɛ́ɛ/ | ikọmputa /ikɔmputa/ | ekọmputa /ekɔmputa/ | ekọmputa /ekɔmputa/ |
| Thé | ti /ti/ | — | tii /tii/ | tíi /tíi/ | iti /iti/ | iti /iti/ | eti /eti/ |
| Café | kafe /kafe/ | — | kafe /kafe/ | kafée /kafée/ | ikọfi /ikɔfi/ | ekọfi /ekɔfi/ | — |
| Sucre | sukle /sukle/ | — | sukli /sukli/ | suklè /suklè/ | oyibu /ojibu/ | isugẹ /isuɡɛ/ | — |
Page 1/9
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap