Eʋegbe
Éwé
Niger-Congo (Kwa, Gbe)
L’éwé (Eʋegbe ; ISO 639-3 : ewe) est une langue gbe de la famille nigéro-congolaise, parlée principalement dans le sud-est du Ghana et le sud du Togo, avec des variétés apparentées dans les régions voisines. C’est une langue tonale qui possède sept voyelles orales, cinq voyelles nasales phonémiques et une opposition entre les fricatives bilabiales notées ƒ et ʋ et les fricatives labiodentales f et v. Une langue littéraire écrite fondée en grande partie sur le dialecte anlo a commencé à se développer lorsque la Mission d’Allemagne du Nord, dite aussi de Brême, a établi sa station de Keta en 1853 ; Bernhard Schlegel a publié un abécédaire éwé en 1856 et une grammaire en 1857. L’orthographe moderne à base latine emploie notamment ɖ, ɛ, ƒ, ɣ, ŋ, ɔ et ʋ, tandis que les tons sont peu notés dans l’écriture courante. L’éwé suit l’ordre sujet–verbe–objet et utilise largement les constructions verbales sérielles.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en éwé
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Niger-Congo (Kwa, Gbe)
| Sens | Éwé | Guin | Adja | Fon | Adangme | Ga | Kuna de San Blas |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | tsi /tsi/ | esi /esi/ | esi /esi/ | sin /sĩ/ | nyu /ɲu/ | nu /nu/ | di /di/ |
| Feu | dzo /dzo/ | ezo /ezo/ | ezo /ezo/ | zo /zo/ | la /la/ | la /la/ | so /so/ |
| Soleil | ɣe /ɣe/ | ewe /ewe/ | ewe /ewe/ | hwe /ɦʷe/ | hyɛ /çɛ/ | hulu /hulu/ | dad /tad/ |
| Lune | ɣleti /ɣleti/ | wetri /wetri/ | esun /esun/ | sun /sũ/ | nyɔnyɔɛ /ɲɔɲɔɛ/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | nii /niː/ |
| Étoile | ɣletivi /ɣletivi/ | wetrivi /wetrivi/ | wlecivi /wletʃivi/ | sunví /sṹví/ | ŋulami /ŋulami/ | ŋulami /ŋùlámi/ | niisgwa /niːskwa/ |
| Nuit | zã /zã/ | zã /zã/ | ezan /ezã/ | zàn /zã̀/ | nyɔmi /ɲɔmi/ | nyɔŋ /ɲɔŋ/ | mutik /mutik/ |
| Pluie | tsidzadza /tsidzadza/ | èji /èdʒi/ | eshi /eʃi/ | jì /dʒì/ | hiɔmi /hiɔmi/ | nugbɔ /nuˈɡbɔ/ | — |
| Neige | sno /sno/ | — | — | — | snoo /snoː/ | snoo /snoː/ | — |
| Vent | aya /aja/ | aya /aja/ | jihɔn /dʒihɔ̃/ | jɔhɔn /dʒɔhɔ̃/ | kɔɔhiɔ /kɔːhiɔ/ | kɔɔyɔɔ /kɔːjɔː/ | burwa /burwa/ |
| Terre | anyigba /aɲiɡba/ | anyigbã /aɲiɡbã/ | nyigban /ɲiɡbã/ | ayǐkúngban /ajǐkṹɡbã/ | zugba /zuɡba/ | shikpɔŋ /ʃikpɔŋ/ | napa /napa/ |
| Pierre | kpe /kpe/ | kpe /kpe/ | ekpe /ekpe/ | awǐnnya /awĩ̌ɲa/ | tɛ /tɛ/ | tɛ /tɛ/ | akwa /akwa/ |
| Montagne | to /to/ | eto /eto/ | eto /eto/ | só /só/ | yoku /joku/ | gɔŋ /ɡɔŋ/ | yar /jaɾ/ |
| Mer | atsiaƒu /atsiaɸu/ | apu /apu/ | axu /axu/ | xù /xù/ | wo /wo/ | ŋshɔ /ŋʃɔ/ | demar /temaɾ/ |
| Mère | dada /dada/ | nɔ /nɔ/ | enɔ /enɔ/ | nɔ /nɔ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nan /nan/ |
| Père | fofo /fofo/ | tɔ /tɔ/ | eda /eda/ | tɔ /tɔ/ | tsɛ /tsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | baba /baba/ |
| Fille | vinyɔnu /viɲɔnu/ | nyɔ̃nùvi /ɲɔ̃nùvi/ | vi nyɔnuvi /vi ɲɔnuvi/ | vǐ nyɔ̌nu /vǐ ɲɔ̌nu/ | biyo /bijo/ | biyoo /bijoː/ | sisgwa /sisɡwa/ |
| Je | nye /ɲɛ/ | enye /eɲe/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ̀ /ɲɛ̀/ | i /i/ | mi /mì/ | an /an/ |
| Tu | wò /wò/ | wò /wò/ | wo /wo/ | hwɛ̀ /hwɛ̀/ | mo /mo/ | bo /bo/ | be /pe/ |
| Nous | mí /mí/ | mí /mí/ | mi /mi/ | mǐ /mǐ/ | wɔ /wɔ/ | wɔ /wɔ̀/ | anmar /anmar/ |
| Nom | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyǐkɔ /ɲĩ̌kɔ/ | biɛ /biɛ/ | gbɛi /ɡbɛ́i/ | nug /nuk/ |
| Personne | ame /ame/ | agbetɔ /aɡbetɔ/ | amɛ /amɛ/ | mɛ̀ /mɛ̀/ | nɔmlɔ /nɔmlɔ/ | gbɔmɔ /ɡbɔmɔ/ | dule /tule/ |
| Tête | ta /ta/ | eta /eta/ | eta /eta/ | ta /ta/ | yi /ji/ | yitso /jitso/ | nono /nono/ |
| Œil | ŋku /ŋku/ | ŋkuvi /ŋkuvi/ | ŋkuvi /ŋkuvi/ | nukún /nukṹ/ | hiŋmɛ /hiŋmɛ/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | ibya /ibja/ |
| Oreille | to /to/ | eto /eto/ | etɔ /etɔ/ | tó /tó/ | toi /toi/ | toi /toi/ | uaduk /uaduk/ |
| Nez | ŋɔti /ŋɔti/ | ŋɔti /ŋɔti/ | — | awɔntín /awɔ̃tĩ́/ | gugwɔ /ɡuɡwɔ/ | gugɔŋ /ɡuɡɔŋ/ | asu /asu/ |
| Bouche | nu /nu/ | nu /nu/ | enu /enu/ | nu /nu/ | nya /ɲa/ | naa /naː/ | kaya /kaja/ |
| Dent | aɖu /aɖu/ | aɖu /aɖu/ | aɖu /aɖu/ | aɖu /aɖu/ | luŋu /luŋu/ | nyɛnyoŋ /ɲɛɲoŋ/ | nugar /nuɡar/ |
| Langue | aɖe /aɖe/ | aɖe /aɖe/ | aɖe /aɖe/ | ɖɛ̀ /ɖɛ̀/ | lilɛ /lilɛ/ | lilɛi /lilɛi/ | kuabin /kuabin/ |
| Main | asi /asi/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | nine /nine/ | nine /nine/ | arigan /aɾiɡan/ |
| Pied | afɔ /àfɔ̀/ | afɔ /afɔ/ | afɔ /afɔ/ | afɔ /afɔ/ | nane /nane/ | nane /nane/ | nag /nak/ |
| Cœur | dzi /dzi/ | eji /edʒi/ | eji /edʒi/ | ayi /aji/ | tsui /tsui/ | tsui /tsui/ | kurgin /kuɾɡin/ |
| Os | ƒu /ɸu/ | epu /epu/ | exu /exu/ | xú /xú/ | wu /wu/ | wu /wu/ | kar /kaɾ/ |
| Sang | ʋu /ʋu/ | ehũ /ehũ/ | ehun /ehũ/ | hun /hũ/ | muɔ /muɔ/ | lá /lá/ | abe /abe/ |
| Caca | afɔdzi /afɔdzi/ | — | — | — | fĩ /fĩ/ | wamɔ /wamɔ/ | saa /saː/ |
| Amour | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | yiwanu /jiwanu/ | suɔmi /suɔmi/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ | sabbi /sabːi/ |
| Arbre | ati /ati/ | ati /ati/ | aci /atʃi/ | atin /atĩ/ | tso /tso/ | tso /tso/ | sappi /sapːi/ |
| Chien | avu /avu/ | avũ /avũ/ | avu /avu/ | avun /avũ/ | gbe /ɡbe/ | gbei /ɡbei/ | achu /atʃu/ |
| Chat | dadi /dadi/ | — /—/ | ami /ami/ | asé /asé/ | adi /adi/ | adi /adi/ | miji /midʒi/ |
| Poisson | tɔmelã /tɔmelã/ | elãvi /elãvi/ | kpavi /kpavi/ | hweví /ʍeví/ | lo /lo/ | loo /loː/ | ua /ua/ |
| Oiseau | xevi /xeʋi/ | xevi /xevi/ | xevi /xevi/ | xɛ /xɛ/ | lohwe pɛlitsɛ /lohwe pɛlitsɛ/ | loofɔlɔ /loːfɔlɔ/ | sikwi /sikwi/ |
| Papillon | kpakpaluʋui /kpakpaluʋui/ | abèbe /abèbe/ | — | awɛwɛ /awɛwɛ/ | kutu /kutu/ | abei /abei/ | — |
| Œuf | koklozi /koklozi/ | koklo-zĩ /koklozĩ/ | — | azin /azĩ/ | hlui /hlui/ | wuɔ /wuɔ/ | — |
| Cheval | sɔ /sɔ/ | esɔ /esɔ/ | esɔ /esɔ/ | sɔ́ /sɔ́/ | okpɔŋɔ /okpɔŋɔ/ | okpɔŋɔ /okpɔŋɔ/ | moli /moli/ |
| Maison | aƒe /aɸe/ | exɔ /exɔ/ | avia /avia/ | xwé /xʷé/ | we /we/ | shia /ʃia/ | nega /neɡa/ |
| Lait | notsi /notsi/ | nyinɔsi /ɲinɔsi/ | anɔshu /anɔʃu/ | anɔ̌sin /anɔ̌sĩ/ | nyɔ nyu /ɲɔ ɲu/ | fufɔ /fufɔ/ | nunis /nunis/ |
| Miel | anyitsi /aɲitsi/ | anyisi /aɲisi/ | enyishi /eɲiʃi/ | wǐin /wǐĩ/ | hwo /hwo/ | wo /wo/ | achanis /atʃanis/ |
| Sel | dze /dze/ | eje /edʒe/ | eje /edʒe/ | jɛ̀ /dʒɛ̀/ | ŋo /ŋo/ | ŋo /ŋo/ | balu /palu/ |
| Vin | wain /wain/ | vɛ̃ /vɛ̃/ | vɛn /vɛ̃/ | vɛ̌ɛn /vɛ̌ɛ̃/ | wai /wai/ | wain /wain/ | vino /ˈbino/ |
| Riz | mɔlu /mɔlu/ | — | mɔlu /mɔlu/ | mɔ̌likún /mɔ̌likṹ/ | omɔ /omɔ/ | omɔ /omɔ/ | oros /oɾos/ |
| Chocolat | tsokolate /tsokolate/ | — | shokola | — | chocolate | tsɔkoleti | — |
| Fer | ga /ɡa/ | gayibɔ /ɡajibɔ/ | ega /eɡa/ | gan /ɡã/ | dade /dade/ | dade /dade/ | esgoro /esɡoɾo/ |
| Roue | afɔti /afɔti/ | afɔku /afɔku/ | — | kɛkɛ́fɔ /kɛkɛ́fɔ/ | tlɔɔke nane /tlɔːke nane/ | shwiili /ʃwiːli/ | yanda /janda/ |
| Soie | seda /seda/ | seda /seda/ | — | sɛ́da /sɛ́da/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ |
| Livre | agbalẽ /aɡbalẽ/ | xoma /xoma/ | wema /wema/ | wémà /wémà/ | womi /womi/ | wolo /wolo/ | garda /ɡaɾda/ |
| Manger | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ye /je/ | yɛ /jɛ/ | gunne /ɡune/ |
| Boire | no /no/ | nù /nù/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | gobe /ɡobe/ |
| Dormir | dɔ alɔ̃ /dɔ alɔ̃/ | dɔ̃ alɔ̃ /dɔ̃ alɔ̃/ | dɔn alɔn /dɔ̃ alɔ̃/ | dɔ́ amlɔ /dɔ́ amlɔ/ | hwɔ mahe /hwɔ mahe/ | wɔ /wɔ/ | gabe /ɡabe/ |
| Un | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | eɖe /eɖe/ | ɖokpó /ɖokpó/ | kake /kake/ | ekome /ekome/ | kuenki /kweŋki/ |
| Deux | eve /ève/ | eve /eve/ | eve /eve/ | wè /wè/ | enyɔ /eɲɔ/ | enyɔ /eɲɔ/ | bo /po/ |
| Trois | etɔ̃ /etɔ̃/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | atɔn /atɔ̃/ | etɛ /etɛ/ | etɛ /etɛ/ | baa /baː/ |
| Quatre | ene /ene/ | ene /ene/ | ɛnɛ /ɛnɛ/ | ɛnɛ /ɛnɛ/ | eywɛ /ejwɛ/ | ejwɛ /edʒwɛ/ | bake /pake/ |
| Cinq | atɔ̃ /atɔ̃/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | atɔ́ɔn /atɔ́ɔ̃/ | enuɔ /enuɔ/ | enumɔ /enumɔ/ | atar /ataɾ/ |
| Cent | alafa /alafa/ | eka eve takpo /eka eve takpo/ | — | kanwe ko /kãwe ko/ | lafa /lafa/ | oha /oha/ | dulatar /dulataɾ/ |
| Bonjour | ŋdi /ŋdi/ | ado /ado/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | daa /daː/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | nuedi /nweðiː/ |
| Merci | akpe /akpe/ | akpe /akpe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | àwǎnú /àwǎnú/ | ojakuɛ /odʒakwɛ/ | oyiwala /ojiwala/ | nuedi malo /nweðiː malo/ |
| Bon | nyo /ɲo/ | nyɔ /ɲɔ/ | nwi /nwi/ | ɖagbe /ɖaɡbe/ | hɛŋmi /hɛŋmi/ | ekpakpa /ekpakpa/ | nuegan /nweɡan/ |
| Nouveau | yeye /jeje/ | yeye /jeje/ | yoyu /joju/ | yɔ̌yɔ́ /jɔ̌jɔ́/ | he /he/ | hee /heː/ | binid /binid/ |
| Rouge | dzĩ /dziː̃/ | jɛ̃ /dʒɛ̃/ | ejun /edʒũ/ | vɔvɔ /vɔvɔ/ | tsu /tsu/ | tsuru /tsuru/ | kinnid /kinːid/ |
| Blanc | ɣi /ɣi/ | ɣe /ɣe/ | eyi /eji/ | wéwé /wéwé/ | hiɔ /hiɔ/ | yɛŋ /jɛŋ/ | sipu /sipu/ |
| Noir | yibɔ /jibɔ/ | yibɔ /jibɔ/ | eyu /eju/ | wiwi /wiwi/ | yumu /jumu/ | diŋ /diŋ/ | sichid /sitʃid/ |
| Vert | gbemumu /ɡbemumu/ | amamu /amamu/ | makpafan /makpafã/ | amamǔ /amamǔ/ | — | ŋoli /ŋoli/ | arrad /arːad/ |
| Bleu | amã /amã/ | — | — | fefe /fefe/ | bluu /bluː/ | bla /bla/ | arrad /arːad/ |
| Ordinateur | kɔmputa /kɔmputa/ | — | ɔdinatɛɛ /ɔdinatɛː/ | ɔdinatɛ́ɛ /ɔdinatɛ́ɛ/ | kɔmpiuta /kɔmpiuta/ | kɔmpiuta /kɔmpiuta/ | computadora |
| Thé | tii /tii/ | — | ti /ti/ | tíi /tíi/ | — | tii /tiː/ | — |
| Café | kafe /kafe/ | — | kafe /kafe/ | kafée /kafée/ | kɔfi /kɔfi/ | kɔfi /kɔfi/ | — |
| Sucre | sukli /sukli/ | — | sukle /sukle/ | suklè /suklè/ | sikli /sikli/ | sikli /sikli/ | — |
| Orange | akutu /akutu/ | — | — | gbŏ /ɡbǒ/ | akutu /akutu/ | akutu /akutu/ | — |
| 99 | blaasiekɛ vɔ asiekɛ /blaasiekɛ vɔ asiekɛ/ | — | — | kanwe afɔtɔn-nukún-ɛnɛ /kãwe afɔtɔ̃-nukṹ-ɛnɛ/ | nyingmi nɛɛ kɛ nɛɛ /ɲiŋ͡mi nɛː kɛ nɛː/ | nyɔŋmai nɛɛhu kɛ nɛɛhu /ɲɔŋmai nɛːhu kɛ nɛːhu/ | — |
Page 1/10
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap