Qhichwa
Quechua cuzqueño
Quechua (méridional, Cuzco-Collao)
Le quechua cuzqueño est la variété de prestige du quechua méridional ; il a pour aire d’origine l’ancienne capitale de l’Empire inca. Le contact avec l’aymara lui a apporté des occlusives aspirées et éjectives (kh, k') qui le distinguent des autres variétés de quechua. C’est l’une des langues officielles du Pérou.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en quechua cuzqueño
Wi-Fi
dopamina
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Quechua (méridional, Cuzco-Collao)
| Sens | Quechua cuzqueño | Quechua ayacuchano | Quechua | Quechua classique | Aymara | Jaqaru | Papiamento |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | uma /uma/ | uma /uma/ | awa /awa/ |
| Feu | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | kandela /kandela/ |
| Soleil | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | solo /solo/ |
| Lune | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | paxshi /paχʃi/ | luna /luna/ |
| Étoile | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqujʎuɾ/ | quyllur /ˈqujʎuɾ/ | quyllur /qojʎur/ | warawara /waɾawaɾa/ | waraxa /waɾaχa/ | strea /ˈstrea/ |
| Nuit | tuta /tuta/ | tuta /tuta/ | tuta /tuta/ | tuta /tuta/ | aruma /aruma/ | aruma /aruma/ | nochi /ˈnotʃi/ |
| Pluie | para /ˈpara/ | para /ˈpaɾa/ | para /ˈpaɾa/ | para /para/ | jallu /ˈxaʎu/ | jallu /haʎu/ | yobida /jobida/ |
| Neige | ritʼi /ritʼi/ | rasu /ɾasu/ | ritʼi /ɾitʼi/ | ritʼi /ɾitʼi/ | khunu /kʰunu/ | khunu /kʰunu/ | sneu /sneu/ |
| Vent | wayra /ˈwajɾa/ | wayra /ˈwajɾa/ | wayra /ˈwajɾa/ | wayra /ˈwajra/ | thaya /ˈtʰaja/ | wawya /wawja/ | bientu /ˈbjentu/ |
| Terre | allpa /alʲpa/ | allpa /aʎpa/ | allpa /aʎpa/ | allpa /alʲpa/ | uraqi /uɾaqi/ | — | tera /teɾa/ |
| Pierre | rumi /ˈɾumi/ | rumi /ˈɾumi/ | rumi /ˈɾumi/ | rumi /rumi/ | qala /ˈqala/ | qala /qala/ | piedra /ˈpjedra/ |
| Montagne | urqu /urqu/ | urqu /uɾqu/ | urqu /ˈuɾqu/ | urqu /orqo/ | qullu /quʎu/ | qaaqa /qaːqa/ | seru /ˈseru/ |
| Mer | mama qucha /mama qutʃa/ | lamar qucha /lamaɾ qutʃa/ | mama qucha /mama ˈqutʃa/ | mama qucha /mama qotʃa/ | lamara /lamara/ | — | laman /laˈman/ |
| Mère | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Père | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | yaya /jaja/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| Fille | ususi /uˈsusi/ | ususi /uˈsusi/ | ususi /uˈsusi/ | ususi /ususi/ | phucha /pʰutʃa/ | — | yu muhé /ju muhe/ |
| Je | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲuqa/ | ñuqa /ˈɲuqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | naya /naja/ | na /na/ | mi /mi/ |
| Tu | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | qam /qam/ | juma /xuma/ | juma /huma/ | bo /bo/ |
| Nous | ñuqanchis / ñuqayku /ɲoˈqantʃis / ɲoˈqajku/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲoqantʃik / ɲoqajku/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ | jiwsa /hiwsa/ | nos /nos/ |
| Nom | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | shutyi /ʃuci/ | nòmber /ˈnɔmbər/ |
| Personne | runa /runa/ | runa /ɾuna/ | runa /ˈɾuna/ | runa /runa/ | jaqi /xaqi/ | jaqi /haqi/ | hende /ˈhende/ |
| Tête | uma /uma/ | uma /uma/ | uma /ˈuma/ | uma /uma/ | pʼiqi /pʼiqi/ | nampʼa /nampʼa/ | kabes /kaˈbes/ |
| Œil | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | wowo /wowo/ |
| Oreille | rinri /rinri/ | rinri /ɾinɾi/ | rinri /ɾinɾi/ | rinri /ɾinri/ | jinchu /xintʃu/ | jinchu /hintʃu/ | orea /oˈɾea/ |
| Nez | sinqa /ˈsɛnqa/ | sinqa /ˈsinqa/ | sinqa /ˈsinqa/ | sinqa /siŋqa/ | nasa /ˈnasa/ | nasa /nasa/ | nanishi /naˈniʃi/ |
| Bouche | simi /simi/ | simi /simi/ | simi /ˈsimi/ | simi /simi/ | laka /ˈlaka/ | — | boka /ˈboka/ |
| Dent | kiru /kiɾu/ | kiru /kiɾu/ | kiru /kiɾu/ | kiru /kiɾu/ | lakʼa /lakʼa/ | shimi /ʃimi/ | djente /ˈdʒente/ |
| Langue | qallu /qaʎu/ | qallu /qaʎu/ | qallu /qaʎu/ | qallu /qaʎu/ | laxra /laχra/ | naxra /naχra/ | lenga /ˈleŋɡa/ |
| Main | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | man /man/ |
| Pied | chaki /tʃaki/ | chaki /tʃaki/ | chaki /tʃaki/ | chaki /tʃaki/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | pia /pia/ |
| Cœur | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | kurasunha /kuɾasunha/ | kurason /kurason/ |
| Os | tullu /tuʎu/ | tullu /tuʎu/ | tullu /tuʎu/ | tullu /tuʎu/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ | tsʼaaka /tsʼaːka/ | wesu /ˈwesu/ |
| Sang | yawar /jawar/ | yawar /jawaɾ/ | yawar /jawaɾ/ | yawar /jawar/ | wila /wila/ | wila /wila/ | sanger /ˈsaŋɡer/ |
| Caca | aka /aka/ | aka /aka/ | aka /aka/ | aka /ˈaka/ | jama /xama/ | — | kaka /kaka/ |
| Amour | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | amor /amor/ |
| Arbre | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | sachʼa /satʃʼa/ | quqa /quqa/ | arbuli /aɾbuli/ | palu /palu/ |
| Chien | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | hallqʼu /haʎqʼu/ | kacho /katʃo/ |
| Chat | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | pushi /puʃi/ |
| Poisson | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | piská /pisˈka/ |
| Oiseau | pisqu /pisqu/ | pisqu /pisqu/ | pisqu /pisqu/ | pisqu /pisqu/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ | chʼipi /tʃʼipi/ | para /ˈpara/ |
| Papillon | pillpintu /piʎpintu/ | pillpintu /piʎpintu/ | pillpintu /piʎpintu/ | pillpintu /piʎpintu/ | pilpintu /pilpintu/ | — | barbulètè /barbuˈlɛtɛ/ |
| Œuf | runtu /runtu/ | runtu /ɾuntu/ | runtu /ˈɾuntu/ | runtu /ɾuntu/ | kʼawna /kʼawna/ | nuru /nuɾu/ | webu /ˈwebu/ |
| Ours | ukuku /ukuku/ | ukumari /ukumaɾi/ | ukumari /ukumaɾi/ | ukumari /ukumaɾi/ | jukumari /xukumaɾi/ | — | ber /ber/ |
| Cheval | kawallu /kawaʎu/ | kaballu /kabaʎu/ | kawallu /kaˈwaʎu/ | — | kawallu /kawaʎu/ | — | kabai /kaˈbai/ |
| Maison | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | kas /kas/ |
| Lait | lichi /litʃi/ | lichi /litʃi/ | lichi /ˈlitʃi/ | ñukñu /ɲukɲu/ | millkʼi /miʎkʼi/ | — | lechi /ˈletʃi/ |
| Miel | miskʼi /miskʼi/ | miski /miski/ | miskʼi /miskʼi/ | miskʼi /miskʼi/ | miskʼi /miskʼi/ | — | miel /mjɛl/ |
| Sel | kachi /ˈkatʃi/ | kachi /ˈkatʃi/ | kachi /ˈkatʃi/ | kachi /katʃi/ | jayu /ˈxaju/ | katyi /kaci/ | salu /salu/ |
| Vin | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | — | vino /vino/ | — | biña /ˈbiɲa/ |
| Riz | arus /arus/ | arus /ˈaɾus/ | arus /ˈaɾus/ | — | arusa /aɾusa/ | — | aros /aˈros/ |
| Chocolat | chukulati /tʃukuˈlati/ | chukulati /tʃukuˈlati/ | chukulati /tʃukuˈlati/ | — | chukulati /tʃukuˈlati/ | — | chukulati /tʃukuˈlati/ |
| Fer | fierro /ˈfjero/ | fierro /ˈfjeɾo/ | qʼillay /ˈqʼiʎaj/ | qʼillay /qʼiʎaj/ | qillaya /qiʎaja/ | — | heru /ˈheru/ |
| Roue | rueda /ˈɾweda/ | rueda /ˈɾweda/ | rueda /ɾweda/ | — | rueda /ɾweda/ | — | wiel /wil/ |
| Soie | seda /ˈseda/ | seda /seda/ | seda /ˈseda/ | — | seda /seda/ | — | seda /ˈseda/ |
| Livre | liwru /liwru/ | libru /libɾu/ | liwru /ˈliwɾu/ | qillqa /qiʎqa/ | panka /panka/ | — | buki /ˈbuki/ |
| Manger | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | paluña /paluɲa/ | kome /kome/ |
| Boire | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | bebe /bebe/ |
| Dormir | puñuy /puˈɲuj/ | puñuy /puˈɲuj/ | puñuy /puˈɲuj/ | puñuy /puɲuj/ | ikiña /iˈkiɲa/ | ikiña /iˈkiɲa/ | drumi /ˈdrumi/ |
| Un | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | un /un/ |
| Deux | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | paya /paja/ | paxa /paχa/ | dos /dos/ |
| Trois | kinsa /kinsa/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | tres /tres/ |
| Quatre | tawa /tawa/ | tawa /tawa/ | tawa /tawa/ | tawa /tawa/ | pusi /pusi/ | pushi /puʃi/ | kuater /ˈkwater/ |
| Cinq | pichqa /ˈpitʃqa/ | pichqa /ˈpitʃqa/ | pichqa /ˈpitʃqa/ | pichqa /pitʃqa/ | phisqa /ˈpʰisqa/ | pichqa /pitʃqa/ | sinku /ˈsiŋku/ |
| Cent | pachak /ˈpatʃak/ | pachak /patʃak/ | pachak /ˈpatʃak/ | pachak /patʃak/ | pataka /pataka/ | pachak /patʃak/ | shen /ʃen/ |
| Bonjour | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | bon dia /bon dia/ |
| Merci | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | danki /daŋki/ |
| Bon | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | bon /bon/ |
| Nouveau | musuq /musuq/ | musuq /musuq/ | musuq /ˈmusuq/ | musuq /mosoq/ | machaqa /matʃaqa/ | machaqa /matʃaqa/ | nobo /ˈnobo/ |
| Rouge | puka /puka/ | puka /puka/ | puka /puka/ | puka /puka/ | wila /wila/ | chukapa /tʃukapa/ | kòrá /kɔˈra/ |
| Blanc | yuraq /ˈjuɾaq/ | yuraq /ˈjuɾaq/ | yuraq /ˈjuɾaq/ | yuraq /juraq/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ | janqʼu /hanqʼu/ | blanku /ˈblaŋku/ |
| Noir | yana /jana/ | yana /jana/ | yana /jana/ | yana /jana/ | chʼiyara /tʃʼijara/ | tsʼirara /tsʼiɾaɾa/ | pretu /ˈpretu/ |
| Vert | qʼumir /qʼumir/ | qumir /qumiɾ/ | qʼomer /qʼomeɾ/ | qumir /qomir/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ | — | bèrdè /ˈbɛrdɛ/ |
| Bleu | anqas /aŋqas/ | anqas /aŋqas/ | anqas /aŋqas/ | anqas /anqas/ | larama /laɾama/ | — | blou /blou/ |
| Ordinateur | computadora /komputaˈdora/ | computadora /komputaˈdoɾa/ | antañiqiq /antaɲiqiq/ | yupana /juˈpana/ | atamiri /atamiɾi/ | — | kòmpiuter /kɔmpjuter/ |
| Wifi | Wi-Fi | Wi-Fi | Wi-Fi | — | — | — | wifi |
| Thé | tiy /tij/ | tiy /tij/ | tiy /tij/ | — | — | — | té /te/ |
| Café | kaphiy /kapʰij/ | — | kaphiy /kapʰij/ | — | café /kafe/ | — | kòfi /ˈkɔfi/ |
| Sucre | asukar /aˈsukar/ | asukar /aˈsukaɾ/ | asukar /aˈsukaɾ/ | — | azúcar /asukar/ | — | suku /ˈsuku/ |
| 99 | isqun chunka isqunniyuq /ˈisqun ˈtʃunka isqunniˈjuq/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | llätunka tunka llätunkani /ʎaːtunka tunka ʎaːtunkani/ | — | nobent'i nuebe /nobenti nwebe/ |
| Dopamine | dopamina | dopamina | dopamina /dopamina/ | — | — | — | dopamina /dopamina/ |
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap