Lai Holh
Hakha tchin
Sino-tibétain (Tibéto-birman, Kuki-Chin, central)
Le hakha chin (Lai Holh) est la variété de prestige et la lingua franca de fait des langues chin (kuki-chin), centrée sur la ville de Hakha dans l'État Chin du Myanmar. Elle sert de moyen de communication entre une cinquantaine de communautés chin distinctes. Tonale avec trois tons contrastifs, morphologie verbale complexe incluant l'alignement direct/inverse. Notable pour la grande diaspora de réfugiés chin à Indianapolis (~25 000) et Tulsa (~15 000) à la suite des persécutions politiques au Myanmar à partir des années 1990.
Où elle est parlée
87 mots essentiels en hakha tchin
chocolate
computer
coffee
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Sino-tibétain (Tibéto-birman, Kuki-Chin, central)
| Sens | Hakha tchin | Mizo | Tangkhul naga | Proto-sino-tibétain | Meitei | Adi | Tibétain classique |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ti /ti/ | tui /tui/ | ze /ze/ | *ti(y) /ti(j)/ | ꯏꯁꯤꯡ /ísiŋ/ | ihi /ihi/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Feu | mei /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | *mey /mey/ | ꯃꯩ /mə́i/ | emi /emi/ | མེ /me/ |
| Soleil | ni /ni/ | ni /ni/ | nyithui /ɲitʰui/ | *nəy /nəy/ | ꯅꯨꯃꯤꯠ /numit/ | donyi /doɲi/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Lune | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | lai /lai/ | *s-la /s-la/ | ꯊꯥ /tʰa/ | polo /polo/ | ཟླ་བ /zlaba/ |
| Étoile | arfi /ʔarfi/ | arsi /arsi/ | sira /siraː/ | *s-kar /s-kar/ | ꯊꯋꯥꯟꯃꯤꯆꯥꯛ /tʰəwanmitʃak/ | takar /takar/ | སྐར་མ /skarma/ |
| Nuit | zan /zan/ | zan /zan/ | ngayashong /ŋajaʃoŋ/ | *mun /mun/ | ꯑꯍꯤꯡ /əhiŋ/ | yoman /jomaŋ/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ |
| Pluie | ruah /rua/ | ruah /ruaʔ/ | zingrot /ziŋrot/ | *r-wa /r-wa/ | ꯅꯣꯡ /noŋ/ | pedong /pedoŋ/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ |
| Neige | hawhra /hawhra/ | vur /vur/ | horam /horam/ | *s-pʷal /s-pʷal/ | ꯎꯟ /un/ | tapam /tapam/ | ཁ་བ /kʰaba/ |
| Vent | thli /tʰli/ | thli /tʰli/ | masi /masi/ | *qV-lij /qV-lij/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯠ /nuŋsit/ | asar /asar/ | རླུང /rluŋ/ |
| Terre | vawlei /vawlei/ | lei /ˈlei̯/ | ngalei /ŋalei/ | *m-l(e/ə)y /m-l(e/ə)j/ | ꯂꯩꯕꯥꯛ /lə́ibak/ | among /amoŋ/ | ས /sa/ |
| Pierre | lung /luŋ/ | lung /luŋ/ | ngalung /ŋaluŋ/ | *r-luŋ /r-luŋ/ | ꯅꯨꯡ /núŋ/ | — | རྡོ /rdo/ |
| Montagne | tlang /tlaŋ/ | tlâng /tlaŋ/ | kaphung /kapʰuŋ/ | *s-gaŋ /s-ɡaŋ/ | ꯆꯤꯡ /tʃíŋ/ | — | རི /ri/ |
| Mer | rili /rili/ | tuipui /tuipui/ | ngayi /ŋaji/ | — | ꯏꯄꯥꯛ /ípak/ | — | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ |
| Mère | nu /nu/ | nu /nu/ | ina /ina/ | *ma /ma/ | ꯏꯃꯥ /íma/ | ane /ane/ | ཨ་མ /ama/ |
| Père | pa /pa/ | pa /pa/ | apa /apa/ | *pa /pa/ | ꯏꯄꯥ /ípá/ | abu /abu/ | ཕ /pʰa/ |
| Fille | fanu /fanu/ | fanu /fanu/ | nawngalawu /nawŋalawu/ | — | ꯏꯆꯥꯅꯨꯄꯤ /ítʃanupi/ | ome /ome/ | བུ་མོ /bumo/ |
| Je | kei /kei/ | kei /kei/ | i /i/ | *ŋa /ŋa/ | ꯑꯩ /əi/ | ngo /ŋo/ | ང /ŋa/ |
| Tu | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ | na /na/ | *naŋ /naŋ/ | ꯅꯡ /nə́ŋ/ | no /no/ | ཁྱོད /kʰjod/ |
| Nous | kanmah /kanmaʔ/ | keini /keini/ | ithum /itʰum/ | — /—/ | ꯑꯩꯈꯣꯏ /əikʰoi/ | ngolu /ŋolu/ | ངེད /ŋed/ |
| Nom | min /min/ | hming /hmiŋ/ | amin /amin/ | *r-miŋ /r-miŋ/ | ꯃꯤꯡ /miŋ/ | amin /amin/ | མིང /miŋ/ |
| Personne | mi /mi/ | mi /mi/ | — | *r-mi(y)-n /r-mi(j)-n/ | ꯃꯤ /mí/ | tani /tani/ | མི /mi/ |
| Tête | lu /lu/ | lu /lu/ | kui /kui/ | *m-gaw /m-gaw/ | ꯀꯣꯛ /kok/ | dumpo /dumpo/ | མགོ /mɡo/ |
| Œil | mit /mit/ | mit /mit/ | mi /mi/ | *s-mik /s-mik/ | ꯃꯤꯠ /mit/ | amik /amik/ | མིག /mik/ |
| Oreille | hna /hna/ | beng /beŋ/ | khana /kʰana/ | *r-na /r̩na/ | ꯅꯥꯀꯣꯡ /nakoŋ/ | nyarung /ɲaruŋ/ | རྣ་བ /rnaba/ |
| Nez | hnar /hnar/ | hnar /hnar/ | natang /nataŋ/ | *s-na /sna/ | ꯅꯥꯇꯣꯟ /naton/ | — | སྣ /sna/ |
| Bouche | kaa /kaː/ | kâ /ka/ | khamor /kʰamor/ | *s-muːr /s-muːr/ | ꯆꯤꯟ /tʃín/ | nappa /nappa/ | ཁ /kʰa/ |
| Dent | ha /ha/ | ha /ha/ | ha /ha/ | *s-wa /swa/ | ꯌꯥ /ja/ | yipung /jipuŋ/ | སོ /so/ |
| Langue | lei /lei/ | lei /lei/ | male /male/ | *mlja /mlja/ | ꯂꯩ /ləi/ | ayo /ajo/ | ལྕེ /ltɕe/ |
| Main | kut /kut/ | kut /kut/ | pang /paŋ/ | *lak /lak/ | ꯈꯨꯠ /kʰut/ | ali /ali/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Pied | ke /ke/ | ke /ke/ | phei /pʰei/ | *r-kaŋ /r-kaŋ/ | ꯈꯣꯡ /kʰoŋ/ | ale /ale/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ |
| Cœur | lung /luŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | mokyaba /mokjaba/ | — /—/ | ꯊꯝꯃꯣꯏ /tʰəmmoi/ | gangki /ɡaŋki/ | སྙིང /sɲiŋ/ |
| Os | ruh /ruh/ | ruh /ruh/ | ara /ara/ | *rus /rus/ | ꯁꯔꯨ /sə́ru/ | along /aloŋ/ | རུས་པ /ruspa/ |
| Sang | thi /tʰî/ | thisen /tʰiseːn/ | ashi /aʃi/ | *s-hwəy-t /shwəjt/ | ꯏ /í/ | ui /ui/ | ཁྲག /kʰraɡ/ |
| Caca | ek /ʔek/ | êk /ek/ | paai /paːi/ | *kləy /kləj/ | ꯊꯤ /tʰí/ | — | རྐྱག་པ /rkjakpa/ |
| Amour | daw /daw/ | hmangaih /hmaŋai/ | cha /tʃa/ | *m-dza-k /m-dza-k/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ /nuŋsibə/ | kanom /kanom/ | དགའ་བ /dɡaba/ |
| Arbre | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | leiyik /leijik/ | *siŋ /siŋ/ | ꯎ /u/ | esing /esiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Chien | ui /ui/ | ui /ui/ | ui /ui/ | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | ꯍꯨꯏ /húi/ | eki /eki/ | ཁྱི /kʰji/ |
| Chat | minu /minu/ | zawhte /zɔʔte/ | mibu /mibu/ | — /—/ | ꯍꯧꯗꯣꯡ /hə́udoŋ/ | mero /mero/ | བྱི་ལ /bjila/ |
| Poisson | nga /ŋà/ | sangha /saŋha/ | khai /kʰai/ | *ŋja /ŋja/ | ꯉꯥ /ŋá/ | ngo /ŋo/ | ཉ /ɲa/ |
| Oiseau | vate /vaʔteʔ/ | sava /sava/ | vanao /vanao/ | *bya /bja/ | ꯎꯆꯦꯛ /utʃek/ | pettang /pettaŋ/ | བྱ /bja/ |
| Papillon | pelep /pelep/ | phengphehlep /pʰeŋpʰehlep/ | konghang /koŋhaŋ/ | — | ꯀꯨꯔꯥꯛ /kurak/ | — | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ |
| Œuf | arti /ʔarti/ | artui /artui/ | harra /harra/ | *ʔu /ʔu/ | ꯌꯦꯔꯨꯝ /jerum/ | — | སྒོ་ང /sɡoŋa/ |
| Ours | vom /vom/ | savawm /savɔm/ | singom /siŋom/ | *d-wam /d-wam/ | ꯁꯑꯣꯝ /səom/ | situm /situm/ | དོམ /dom/ |
| Cheval | rang /raŋ/ | sakawr /sakɔr/ | sigui /siɡui/ | *s/m-raŋ /s/m-raŋ/ | ꯁꯒꯣꯜ /səɡol/ | — | རྟ /rta/ |
| Maison | inn /in/ | in /in/ | shim /ʃim/ | *k-yim /k-jim/ | ꯌꯨꯝ /júm/ | oekum /oekum/ | ཁྱིམ /kʰjim/ |
| Lait | hnuk /hnuk/ | hnute tui /hnute tui/ | seina /seinə/ | *s-nəw /s-nəw/ | ꯁꯡꯒꯣꯝ /səŋɡom/ | anyun /aɲun/ | འོ་མ /oma/ |
| Miel | khuaihliti /kʰuaihliti/ | khuaizu /kʰuaizu/ | khuira /kʰuira/ | — | ꯈꯣꯏꯍꯤ /kʰoihi/ | — | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ |
| Sel | ci /tsi/ | chi /tʃi/ | machi /matʃi/ | *g-rjum /g-rjum/ | ꯊꯨꯝ /tʰum/ | alo /alo/ | ཚྭ /tsʰwa/ |
| Vin | misur hang /misur haŋ/ | uain /uain/ | drakhara /drakʰaːra/ | — | — | onggur alang /oŋɡur alaŋ/ | རྒུན་ཆང /rɡun tɕʰaŋ/ |
| Riz | facang /fatsaŋ/ | buh /buh/ | mawon /mawon/ | *b-ras /b-ras/ | ꯆꯦꯡ /tʃéŋ/ | — | འབྲས /bras/ |
| Chocolat | chocolate | chocolate | — | — | ꯆꯣꯀꯣꯂꯦꯠ /tʃokolet/ | — | — |
| Fer | thir /tʰir/ | thîr /tʰiːr/ | mari /mari/ | *l-tsyak /l-tsjak/ | ꯌꯣꯠ /jot/ | — | ལྕགས /ltɕaɡs/ |
| Roue | kekual /kekual/ | tawlailîr ke /tɔlailiːr ke/ | kangphei /kaŋpʰei/ | — | ꯀꯥꯡꯈꯣꯡ /kaŋkʰoŋ/ | — | འཁོར་ལོ /kʰor lo/ |
| Soie | pu /pu/ | maimaw /maimɔ/ | kaprangku /kapraŋku/ | — | ꯀꯕ꯭ꯔꯡ /kəbrəŋ/ | — | དར /dar/ |
| Livre | cauk /tsauk/ | lehkhabu /leʔkʰabu/ | lairik /lairik/ | — | ꯂꯥꯏꯔꯤꯛ /lairik/ | kitab /kitab/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ |
| Manger | ei /ei/ | ei /ei/ | ngui /ŋui/ | *dzya /dzja/ | ꯆꯥꯕ /tʃábə/ | dod /dod/ | བཟའ /bza/ |
| Boire | din /din/ | in /in/ | rai /rai/ | *s(y)awk /s(j)awk/ | ꯊꯛꯄ /tʰəkpə/ | tunam /tunam/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Dormir | it /ʔit/ | mut /mut/ | pi /pi/ | *yip /jip/ | ꯇꯨꯝꯕ /túmbə/ | — | ཉལ /ɲal/ |
| Un | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | kha /kʰa/ | *tik /tik/ | ꯑꯃ /əmə/ | ako /ako/ | གཅིག /ɡtɕik/ |
| Deux | pahnih /pahniʔ/ | pahnih /pahniʔ/ | khani /kʰani/ | *g-nis /g-nis/ | ꯑꯅꯤ /əni/ | anyi /aɲi/ | གཉིས /ɡɲis/ |
| Trois | pathum /patʰum/ | pathum /patʰum/ | kathum /katʰum/ | *g-sum /ɡsum/ | ꯑꯍꯨꯝ /əhum/ | aum /aum/ | གསུམ /ɡsum/ |
| Quatre | pali /pali/ | pali /pali/ | mati /məti/ | *b-ləy /bləj/ | ꯃꯔꯤ /məri/ | api /api/ | བཞི /bʑi/ |
| Cinq | panga /paŋa/ | panga /paŋa/ | phanga /pʰəŋa/ | *l-ŋaʔ /lŋaʔ/ | ꯃꯉꯥ /məŋa/ | ango /aŋo/ | ལྔ /lŋa/ |
| Cent | za /za/ | za /za/ | shakha /ʃakʰə/ | *r-gya /rɡja/ | ꯆꯥꯃ /tʃamə/ | — | བརྒྱ /brɡja/ |
| Bonjour | na dam maw /na dam maw/ | chibai /tʃibai/ | hayau /hajau/ | — /—/ | ꯈꯨꯔꯨꯝꯖꯔꯤ /kʰurumdʒəri/ | nasi sukna /nasi sukna/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ |
| Merci | ka lawm /ka lawm/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ase /ase/ | — /—/ | ꯊꯥꯒꯠꯆꯔꯤ /tʰáɡəttʃəri/ | nasi /nasi/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ |
| Bon | ṭha /ʈʰa/ | ṭha /tɾʰa/ | kahei /kahei/ | *l(j)ak /l(j)ak/ | ꯑꯐꯕ /əpʰəbə/ | atom /atom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| Nouveau | thar /tʰar/ | thar /tʰar/ | kathar /katʰar/ | *g-sar /g-sar/ | ꯑꯅꯧꯕ /ənəubə/ | — | གསར་པ /ɡsarpa/ |
| Rouge | sen /sen/ | sen /sen/ | kahunga /kahuŋa/ | *tya-n /tja-n/ | ꯑꯉꯥꯡꯕ /əŋáŋbə/ | lelen /lelen/ | དམར་པོ /dmar po/ |
| Blanc | raang /raːŋ/ | vâr /var/ | kachar /katʃar/ | *bawk /bawk/ | ꯑꯉꯧꯕ /əŋəubə/ | yalun /jalun/ | དཀར་པོ /dkar po/ |
| Noir | dum /dum/ | dum /dum/ | kachik /katʃik/ | *nək /nək/ | ꯑꯃꯨꯕ /əmubə/ | yora /jora/ | ནག་པོ /nag po/ |
| Vert | hring /hriŋ/ | hring /hriŋ/ | khamateka /kʰamateka/ | — | ꯑꯁꯡꯕ /əsəŋbə/ | yaying /jajiŋ/ | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ |
| Ordinateur | computer | computer | — | — | — | — | རྩིས་པ /rtsis pa/ |
| Thé | lakphak /lakpʰak/ | thingpui /tʰiŋpui/ | — | — | ꯆꯥ /tʃa/ | — | ཇ /dʑa/ |
| Café | coffee | coffee | — | — | ꯀꯣꯐꯤ /kopʰi/ | — | — |
| Sucre | cini /tsini/ | chithlum /tʃitʰlum/ | chini /tʃini/ | — | ꯆꯤꯅꯤ /tʃini/ | — | — |
| Orange | theithu /tʰeitʰu/ | serthlum /sertʰlum/ | komola /komola/ | — | ꯀꯣꯝꯂꯥ /komla/ | — | — |
| 99 | sawmkua le pakua /sɔmkua le pakua/ | sawmkua leh pakua /sɔmkua leʔ pakua/ | hangchikoda chiko /haŋtʃikoda tʃiko/ | — | ꯃꯔꯤꯐꯨꯇꯔꯥꯃꯥꯄꯟ /məripʰutərámapən/ | — | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ |
Page 1/10
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap