Saamaka tongo
Saramaca
Créole à base anglaise (anglais mixte / lexique portugais, Akan / substrat gbe)
Le saramaccan est un créole marron du Suriname parlé sur le cours supérieur du fleuve Suriname par les descendants de populations d'esclaves ouest-africains qui s'échappèrent des plantations néerlandaises aux XVIIe-XVIIIe siècles (le traité de Saramaca de 1762 assura leur indépendance). Son lexique mixte anglais/portugais est inhabituel parmi les créoles atlantiques et reflète l'origine caribéenne, colonisée par les Portugais, de certains travailleurs esclaves ; les apports anglais et portugais apparaissent tous deux dans le vocabulaire de base (p. ex. « wáta » eau de l'anglais, mais « lúna » lune du portugais, « fáya » feu du portugais fogo). Le saramaccan a acquis une notoriété académique comme modèle d'étude du rôle des langues substrats dans la genèse des créoles (le substrat akan-gbe est très influent, avec un ton d'origine akan, des termes de parenté et des particules en fin de phrase).
Où elle est parlée
87 mots essentiels en saramaca
chocolade
computer
Sources
Mots comparés
Comparaison avec les langues de la même famille : Créole à base anglaise (anglais mixte / lexique portugais, Akan / substrat gbe)
| Sens | Saramaca | Aukan | Sranan tongo | Pijin | Patois jamaïcain | Krio | Bichelamar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | wáta /wáta/ | wataa /wataː/ | watra /watra/ | wata /wata/ | waata /waːta/ | wata /ˈwata/ | wota /wota/ |
| Feu | fája /fája/ | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faja/ | faiya /faija/ | faya /ˈfaja/ | faea /faea/ |
| Soleil | sónu /sónu/ | san /saŋ/ | son /son/ | san /san/ | son /sɔn/ | san /san/ | san /san/ |
| Lune | líba /líba/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | muun /muːn/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| Étoile | teéja /teéja/ | sitari /siˈtari/ | stari /ˈstari/ | sta /sta/ | staar /staː/ | sta /sta/ | sta /sta/ |
| Nuit | ndéti /ndéti/ | neti /neti/ | neti /neti/ | naet /naet/ | nait /nait/ | nɛt /nɛt/ | naet /naet/ |
| Pluie | tjúba /tʃúba/ | alen /ˈaːlɛn/ | alen /ˈaːlɛn/ | ren /ren/ | rien /rien/ | ren /rɛn/ | ren /rɛn/ |
| Vent | vë́ntu /vɛ́ntu/ | winta /winta/ | winti /ˈwinti/ | win /win/ | briiz /briːz/ | briz /briz/ | win /win/ |
| Terre | goón /ɡoón/ | doti /doti/ | gron /ɡron/ | graon /ɡraon/ | grong /ɡrɔŋ/ | gron /ɡrɔn/ | graon /ɡraon/ |
| Pierre | sitónu /sitónu/ | siton /siton/ | ston /ston/ | ston /ston/ | stuon /stuon/ | ston /stɔn/ | ston /ston/ |
| Montagne | kúnunu /kúnunu/ | mongo /moŋo/ | bergi /ˈbɛrɡi/ | maonden /maonden/ | mountn /mountn/ | mawnten /ˈmawnten/ | maunten /maunten/ |
| Mer | zé /zé/ | ze /ze/ | se /se/ | solwata /solwata/ | sii /siː/ | si /si/ | solwora /solwora/ |
| Mère | mamá /mamá/ | mma /mːa/ | mama /mama/ | mami /mami/ | mada /mada/ | mama /ˈmama/ | mama /mama/ |
| Père | taatá /taːtá/ | tata /tata/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ | faada /faːda/ | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ |
| Fille | mujë́ë́míí /mujɛ́ːmíː/ | umanpikin /umanpikin/ | umapikin /umapikin/ | dota /dota/ | daata /daːta/ | gyal pikin /ɡjal pikin/ | gel /ɡel/ |
| Je | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ |
| Tu | i /i/ | yu /ju/ | yu /ju/ | iu /iu/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ |
| Nous | u /u/ | wi /wi/ | wi /wi/ | iumi / mifala /jumi / mifala/ | wi /wi/ | wi /wi/ | yumi / mifala /jumi / mifala/ |
| Nom | në́ /nɛ́/ | nen /nɛn/ | nen /nɛn/ | nem /nem/ | niem /niem/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ |
| Personne | sëmbë /sɛmbɛ/ | sama /sama/ | libisma /libisma/ | man /man/ | sumadi /sumadi/ | pɔsin /pɔsin/ | man /man/ |
| Tête | hédi /hédi/ | ede /ede/ | ede /ede/ | hed /hed/ | ed /ɛd/ | ed /ed/ | hed /hed/ |
| Œil | wójo /wójo/ | ain /ain/ | ai /ai/ | ae /ae/ | yai /jai/ | ay /aj/ | ae /ae/ |
| Oreille | jési /jési/ | yesi /jesi/ | yesi /jesi/ | ia /ia/ | iez /iez/ | yes /jes/ | ia /ia/ |
| Nez | núsu /núsu/ | noso /noso/ | noso /noso/ | nos /nos/ | nuoz /nuoz/ | nos /nɔs/ | nus /nus/ |
| Bouche | búka /búka/ | mofu /mofu/ | mofo /mofo/ | maot /maot/ | mout /mout/ | mɔt /mɔt/ | maot /maot/ |
| Dent | tánda /tánda/ | tifi /tifi/ | tifi /tifi/ | titi /titi/ | tiit /tiːt/ | tit /tit/ | tut /tut/ |
| Langue | tö́ngö /tɔ́ŋɡɔ/ | tongo /toŋo/ | tongo /toŋo/ | tang /taŋ/ | tong /tɔŋ/ | tɔŋ /tɔŋ/ | tang /taŋ/ |
| Main | máun /máun/ | ana /ana/ | anu /anu/ | han /han/ | an /an/ | an /an/ | han /han/ |
| Pied | fútu /fútu/ | futu /futu/ | futu /futu/ | leg /leɡ/ | fut /fʊt/ | fut /fut/ | leg /leɡ/ |
| Cœur | háti /háti/ | ati /ati/ | ati /ati/ | hat /hat/ | aat /aːt/ | at /at/ | bel /bel/ |
| Os | bónu /bónu/ | bon /bon/ | bonyo /boɲo/ | bon /bon/ | buon /buon/ | bon /bɔn/ | bun /bun/ |
| Sang | buúu /buúu/ | buulu /buːlu/ | brudu /bruːdu/ | blad /blad/ | blod /blɔd/ | blɔd /blɔd/ | blad /blad/ |
| Amour | lóbi /lóbi/ | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | lavem /lavem/ | lov /lɔv/ | lɛk /lɛk/ | laekem /laekem/ |
| Arbre | páu /páu/ | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | chrii /tʃɹiː/ | tik /tik/ | tri /tri/ |
| Chien | dágu /dáɡu/ | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dogi /doɡi/ | daag /daːɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dog /doɡ/ |
| Chat | pusipúsi /pusipúsi/ | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | puskat /puskat/ | puss /pʊs/ | pus /pus/ | pusi /pusi/ |
| Poisson | físi /físi/ | fisi /fisi/ | fisi /fisi/ | fis /fis/ | fish /fɪʃ/ | fis /fis/ | fis /fis/ |
| Oiseau | fóu /fóu/ | foo /foː/ | fowru /ˈfoːru/ | bed /bed/ | bod /bɔd/ | bɔd /bɔd/ | pijin /pidʒin/ |
| Papillon | adömítö /adɔmítɔ/ | — | kapelka /kapelka/ | bataflae /bataflae/ | botaflai /bɔtaflai/ | bɔtaflay /bɔtaflaj/ | bataflae /bataflae/ |
| Œuf | óbo /óbo/ | igi /iɡi/ | eksi /eksi/ | eg /eɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /ɛɡ/ |
| Ours | beer /beːr/ | beer /beːr/ | beer /beːr/ | bea /bea/ | bier /bier/ | bia /ˈbia/ | bea /bea/ |
| Cheval | hási /hási/ | asi /asi/ | asi /asi/ | hos /hos/ | aas /aːs/ | ɔs /ɔs/ | hos /hos/ |
| Maison | wósu /wósu/ | osu /osu/ | oso /oso/ | haos /haos/ | ous /ous/ | os /os/ | haos /haos/ |
| Lait | më́íki /mɛ́íki/ | meliki /meliki/ | merki /ˈmɛrki/ | susu /susu/ | milk /mɪlk/ | milk /milk/ | melek /melek/ |
| Miel | hö́níwáta /hɔ́níwáta/ | oniki /oniki/ | oni /oni/ | hani /hani/ | oni /ɔni/ | ɔni /ˈɔni/ | hani /hani/ |
| Sel | sátu /sátu/ | sawtu /sawtu/ | sowtu /sowtu/ | sol /sol/ | saalt /saːlt/ | sɔl /sɔl/ | sol /sol/ |
| Vin | wín /wín/ | win /win/ | win /win/ | waen /waen/ | wain /wain/ | wayn /wain/ | waen /waen/ |
| Riz | alísi /alísi/ | alisi /aˈlisi/ | aleisi /aleisi/ | raes /raes/ | rais /rais/ | rɛs /rɛs/ | raes /raes/ |
| Chocolat | chocolade | — | syokola /ʃokola/ | chocolate | chaklit /tʃaklɪt/ | chɔklet | joklet /dʒoklet/ |
| Fer | félu /félu/ | insii /insiː/ | isri /ˈisri/ | aean /aean/ | aiyan /aijan/ | ayɛn /ˈajɛn/ | aean /aean/ |
| Roue | wágífútu /wáɡífútu/ | — | wiel /wil/ | wil /wil/ | wiil /wiːl/ | wil /wil/ | wil /wil/ |
| Livre | búku /búku/ | buku /buku/ | buku /buku/ | buk /buk/ | buk /bʊk/ | buk /buk/ | buk /buk/ |
| Manger | nján /ɲán/ | nyan /ɲaŋ/ | nyan /ɲan/ | kaikai /kajkaj/ | nyam /ɲam/ | it /it/ | kakae /kakae/ |
| Boire | bebé /bebé/ | diingi /diːŋi/ | dringi /driŋi/ | drinkim /driŋkim/ | jringk /dʒrɪŋk/ | drink /driŋk/ | dring /driŋ/ |
| Dormir | duumí /duːmí/ | siibi /siːbi/ | sribi /ˈsribi/ | slip /slip/ | sliip /sliːp/ | slip /slip/ | slip /slip/ |
| Un | wán /wán/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ |
| Deux | tú /tú/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tufala /tufala/ | tuu /tuː/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| Trois | dií /dií/ | dii /diː/ | dri /dri/ | trifala /trifala/ | chrii /tʃɹiː/ | tri /tri/ | tri /tri/ |
| Quatre | fö́ /fɔ́/ | fo /fo/ | fo /fo/ | fofala /fofala/ | fuo /fuo/ | fo /fo/ | fo /fo/ |
| Cinq | féífi /féífi/ | feifi /fɛifi/ | feifi /ˈfeifi/ | faefala /faefala/ | faiv /faiv/ | fayv /faiv/ | faev /faev/ |
| Cent | hö́ndö /hɔ́ndɔ/ | ondoo /ondoː/ | hondro /hondro/ | handred /handred/ | onjrid /ɔndʒrɪd/ | ɔndrɛd /ˈɔndrɛd/ | handred /handred/ |
| Bonjour | odi /odi/ | fa yu de /fa ju de/ | odi /odi/ | halo /halo/ | wah gwaan /wa ɡwaːn/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | halo /halo/ |
| Merci | tángi /táŋɡi/ | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | tagio /taɡio/ | tanks /taŋks/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tangkyu /taŋkju/ |
| Bon | búnu /búnu/ | boon /boːŋ/ | bun /bun/ | gud /ɡud/ | gud /ɡʊd/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ |
| Nouveau | njúnjun /ɲúɲun/ | nyun /ɲun/ | nyun /ɲun/ | niu /niu/ | nyuu /ɲuː/ | nyu /nju/ | niufala /niufala/ |
| Rouge | bë /bɛ/ | lebi /lebi/ | redi /redi/ | red /red/ | red /ɹɛd/ | rɛd /rɛd/ | red /red/ |
| Blanc | wéti /wéti/ | weti /weti/ | weti /weti/ | waet /waet/ | wait /wait/ | wayt /wajt/ | waet /waet/ |
| Noir | baáka /baáka/ | baaka /baːka/ | blaka /blaka/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ |
| Vert | guúun /ɡuúun/ | guun /ɡuːn/ | grun /ɡrun/ | grin /ɡrin/ | griin /ɡɹiːn/ | grin /ɡrin/ | grin /ɡrin/ |
| Bleu | baáu /baáu/ | baaw /baːw/ | blaw /blaw/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ |
| Ordinateur | computer | — | kompyuter /komˈpjutər/ | kompiuta /kompiuta/ | kompyuuta /kɔmpjuːta/ | kɔmpyuta /kɔmpjuta/ | kompiuta /kompiuta/ |
| Thé | té /té/ | te /te/ | te /te/ | ti /ti/ | tii /tiː/ | ti /ti/ | ti /ti/ |
| Café | kofí /kofí/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kaafi /kaːfi/ | kɔfi /ˈkɔfi/ | kofi /kofi/ |
| Sucre | súki /súki/ | sukuu /sukuː/ | sukru /sukru/ | suga /suɡa/ | shuga /ʃuɡa/ | shuga /ˈʃuɡa/ | suga /suɡa/ |
| Orange | apeesína /apeːsína/ | apeesina /apeːsina/ | apresina /apresina/ | orens /orens/ | arinj /arɪndʒ/ | oranj /ɔˈrandʒ/ | orenj /orendʒ/ |
| 99 | nëigiteni-ku-nëigi /nɛiɡiteni ku nɛiɡi/ | neigintenti a neigin /nɛiɡintenti a nɛiɡin/ | neigitenti-na-neigi /neiɡitenti na neiɡi/ | naenti-naen /naenti naen/ | nainti-nain /nainti nain/ | naynti-nayn /nainti nain/ | naenti naen /naenti naen/ |
Page 1/10
Ouvrir la carte interactive: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.
Réalisé par Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Accueil LangMap